Эссе және өлең-жыр байқауы

Өлеңдер

Атжалман

«Жұт жеті ағайынды» дегенді
Түсініп қалды ел енді.
Айлығың арағыңа жетпей,
Не тамағыңнан өтпей,

Толық

Сатылған бейіт

Бір ақсақал қартайғанда,
Бойдан қуат-әл тайғанда,
Өзіне арнап бейіт соқты,
Жатайын деп жантайғанда.

Толық

Қылмыспен күресу

Тергеу комитетінің басшысы
Халықты жиып алды.
Айтпақ боп ащы сын,
Қабағын түйіп алды:

Толық

Операция

Қиналып біреу жатыр өлейін деп,
Жарықты соңғы рет көрейін деп.
Жанында жалбарынып жақыны тұр,
Дәрігер не сұраса, берейін деп.

Толық

Маскүнемнің мойындауы

Осы мен кім боп барам?
Араққа құл боп барам.
Ішкілік ішкен сайын,
Азғындап, жүн боп барам.

Толық

Сот бары

Жолдасыммен жақында
Бір қалада болып ем,
Көшелерін шолып ем,
Әңгіме сол қақында.

Толық

Қазақ космонавт

Көп жылдан бері
Қазақстан жері
Басы байланған
Космодромға айналған.

Толық

Домбыралы төбелес

Хабарланып қауымға,
Концерт келді ауылға.
Тайлы таяғымызбен,
Өгіз аяңымызбен

Толық

Дәретхана

Аңдап қарашы,
Қай қазақтың баласы
Дәретхана іздеп сенделген?
Жетіп жатыр даласы.

Толық

Әжей мен мұғалім

Әжей мұғалімнен сұрады:
– Шырағым,
Түсіндірші мынаны,
Немерем қанша жыл оқымақ?

Толық

Алмаспайтын ойыншы

Еркелігі асқан басынан
Бастықтың баласы жасынан
Футболмен айналысты.
Келе сала мектептен,

Толық

Орыссыз орыс мектебі

Естімеген елде көп,
Есек мінген пенде көп, –
Деген сөзді естігелі,
Етек жиып, ес білгелі,

Толық

Зарлық пен тарлық

Жеті балалы біреулерге
Бір бөлме зар болып жүр.
Екі балалы біреулерге
Төрт бөлме де тар болып жүр.

Толық

Жанқұтты бидің сөзі

Бір сөз айтсаң жақсыға,
Аталы сөзге тоқтайды.
Бір сөз айтсаң жаманға,
Өмірінде ұқпайды.

Толық

Он шыбын

Ойнақтаған он шыбын,
Қарсы алдыма қон, шыбын.
Қағып алсын табанда
Сайтаныңды торсылым.

Толық

Мейрамханада

Мейрамханаға барып ем демалуға,
Тынысты кең алуға.
Құлақтарым табанда тас бітелді,
Қалғандай бір қапаста қамалуда.

Толық

Саудагүлдің саудасы

Біреулер кітап өтпейді дейді,
Біреулер кітап жетпейді дейді.
Өтпейді де емес,
Жетпейді де емес,

Толық

Артықшылық

Сабын үшін жұлқысып,
Бір-бірімен қырқысып,
Жатқан жұртты көрді де,
Бір жас жігіт келді де,

Толық

Ата-анаға алғыс

Қардан да, сүттен де ақ жүрегінің,
Төрінде біздер бармыз балалары.
Барлығы перзенттері тілегінің,
Ақылы дариядай даналарым.

Толық

Үш бидің жер бөлуі

Қазақта үш би бопты ел қалаған,
Аузына не айтар деп жұрт қараған.
Әз Төле, Қаз дауысты Қазыбек би,
Әйтеке – үшеуінен сөз тараған.

Толық

Өзіңнен баста, бауырым!

Мақсаты жоқ адамым кұбылмалы,
Ертеңгісін ойламас құрғұрдағы.
Бұл заманда жамандар көп пайдаланар,
Ақ көңілді, пейілді ақ жандарды.

Толық

Алғашқы сабақ

Қаулыға сай қазақ тобы ашылып,
Мұғалім оған ашынып,
Дегбірін қашырып,
Түйіп алып қабағын,

Толық

Із қалдыру

Шаруашылық батығы былай деді:
«Қолдаса Құдай мені,
Дәл бүгіннен қам қыламын,
Артымда із қалдырамын:

Толық

Қасиетті кескін

Қашан да құрмет патшаға,
Көндіккен соған санамыз,
Суретін сәндеп саламыз
Теңгеге, яки ақшаға.

Толық

Қырқылған көше

Алматы сәнді несімен?
Алматы мәнді несімен? –
Әрине, оқтай түп-түзу
Көшелерімен көсілген.

Толық

Өкініш

Өлтіру мен өлудің
Болғанымен мың жолы,
Өмірге екі келудің
Жоқ екен-ау бір жолы.

Толық

Шапан

Алпысқа толып Алпысбай,
Жамылды шапан алпыстай.
Дос-жарандар баршылық,
Жасады, бірақ, таршылық:

Толық

Қойдым

– Өйткені, арақ өлген ғой,
Өлетін кезге келген ғой.
– Табылмаса да тамағың,
Толып тұр емес пе арағың?

Толық

Өгіз

Жайылып жүрген жалғыз өгіз еді,
Өгіз еді – өзі де семіз еді.
Нарық деген мына бір қыспақ заман
Өгіз түгіл, өлексе жегізеді.

Толық

Қоқыс

Тілге тиек – кәдімгі қоқыс бүгін,
Қоқыс үшін қырқысып, шоқысты кім?
Көргенімді бүкпесіз баяндасам,
Түсінерсің бұл ісітің оқыстығын.

Толық

Мына заман

Мына заман – тамыр мен таныстікі,
Ауыс-түйіс, беріс пен алыстыкі.
Ер еңбегі еш болмас дегендері –
Тек әшейін сөз екен қалыстікі.

Толық

Көзжұмбай

Төсекте керіліп жатты,
Ұйқыға беріліп жатты.
Ең арысы, сағатқа қарау үшін,
Көзін ашуға да ерініп жатты.

Толық

Арақтың ақыры

Саулық үшін көп ішіп,
Ауырамыз алты ай қыс.
Достық үшін деп ішіп,
Төбелесіп тарқаймыз.

Толық

Ішіп кетті

Бірінші рет бірер күн ішіп кетті,
Ішіп кетті –
Лақылдата құсып кетті.
Екінші рет бір апта ішіп кетті,

Толық

Төрт кезең

Бірінші жыл тәуір ішті,
Екінші жыл бауыры істі.
Үшінші жыл жатып қалды,
Төртінші жыл қатып қалды.

Толық

Бас жазу

Былай деді бір мас:
«Не істеу керек бұл бас?
Иықта байланып тұруы керек.
Жер шары секілді домалақ,

Толық

Ақшаны кім қалай табады?

Ақша табу оңай ма?
Керек оған он айла:
Біреу біреуді алдап табады,
Біреу жанын жалдап табады.

Толық

Он екі жылдық туралы ода

Бұл қазақтар зейінді
Аудармаған оқуға.
Қыздар, бірақ, бейімді
Алаша, кілем тоқуға.

Толық

Ақымақ

Колумб қаңғыды нешеме жыл,
Жаңа бір құрлықты ашқалы.
Ақымақ!
Одан да ол біздің көшеде бір

Толық

Пайдасы мен зияны

Жекеменшік машинам бар білгенге,
Желдей жүйткіп жүргенде,
Рахат-ау мінген де.
Бірақ, бірақ, ағайындар зиялы,

Толық