Эссе және өлең-жыр байқауы

Өлеңдер

Мұсатай болысты жоқтау

Бұл дүние баянсыз,
Тұрмайтұғын қалыпты.
Бұзыларда патша,
Төндірді елге қауіпті.

Толық

Малыбекті жоқтау

Биссимилла деп бастаймын,
Одан кейін зарымды.
Өміріме өрт кетіп,
Ай менен күнім жабылды.

Толық

Сайдалімге дауыс

Азғырса шайтан лағынат,
Адамда болмас қанағат.
Қанағатсыз адамның
Артында қалар жаман ат.

Толық

Мамырбек Үкірдайды жоқтау

Жер жарған атың Мамырбек,
Ханымың қалды бәйшешек.
Еженнен алдың Қызылтас,
Тұқымың дегдар қаракөк.

Толық

Ысқақ Үкірдайды жоқтау

Дөртуіл деген ел еді,
Үкірдайды айтайын.
Атқа мінген шағынан.
Он алты жыл тақ мінді

Толық

Әйекені жоқтау

Әуелі Құдай, Пайғамбар.
Екінші сөзім Мұхамбет.
Бейнетті басқа бір өлім.
Мұхамбетке болса үмбет.

Толық

Шоқанды жоқтау

Шоқан сүйген жарымыз,
Жігіттің гүлі, нарымыз.
Ажалға тоқтау бола алмай,
Сарқылды қолда барымыз.

Толық

Әбжанды жоқтау

Өлім менің ойбайым,
Істі салған Құдайым.
Қара бір шашым жаяйын,
Жаяйын да жияйын.

Толық

Төлебайды жоқтау

Әуелі адам пайғамбар,
Екінші сөзім Мұхамбет
Дүниеге шықсаң-бар өлім,
Мұхамбетке болса үмбет.

Толық

Алтай Тәтіні жоқтау

Қара бір таудың жылғасы,
Халқына бағлан құлжасы.
Сүйіндіктің ағасы,
Алтыннан салған сырғасы.

Толық

Кеңгірбайды жоқтау

Алты атасы бай өткен,
Алты атанға жүк артқан.
Жеті атасы бай өткен,
Жеті атанға жүк артқан.

Толық

Бөгежек Мампаңды жоқтау

Біссимиллә деп әуелі,
Кітапта бұрын айтылып,
Әуел бастан жар салған.
Бес намазға палуан

Толық

Қаздауысты Қазыбекті қызы Қамқаның жоқтауы

Биссимилладан бастайын,
Шариғаттан аспайын.
Ішім толды қайғыға,
Азырақ көзім жастайын.

Толық

Мамайды шешесі Қараүлектің жоқтап айтқаны

Ай, Орағым, Орағым!
Жалғыз қалдың, қарағым!
Мамайжан еді ырысың,
Бір құрсақтан дүреген

Толық

Құдайбергенді әпкесі Жібектің жоқтауы

Қайғылы көңілім жаралы-ай.
Басылмайды-ау жүрегім,
Қайғының қиын қамалы-ай,
Зарлағаныммен табылмас,

Толық

Әлімғазыны екі әпкесі Алданған мен Зылиханың жоқтауы

Бір пайғамбар атақты,
Өнерін жұртқа жайыпты.
Көзімнен бұл-бұл ғайыпты.
Бір пайғамбар Нүсіпті,

Толық

Кәрімді қарындасының жоқтауы

Жағалай біткен бидайық,
Ел қонады шеп жайып.
Ағекемдей сабазға
Не деп бір айтсам лайық.

Толық

Өмір мәні неде?

Ата-ана үшін өмір мәні бала екен,
Ал, еменге өмір мәні дала екен.
Талай адам мәні жоқ өмір сүрді
Талай адам өмір мәнін іздеп жүрді.

Толық

Ағаны жоқтау

Есік алды жапырақ,
Жапырақ тұр жалтырап.
Иманды болғыр, жан аға,
Басыңа жансын шам-шырақ.

Толық

Райханның баласын жоқтауы

Халықтың дана молдасы,
Батырлардың қолбасы.
Осындай ердің, қарағым,
Болып едің жолдасы.

Толық

Ананың қос ұлын жоқтауы (Серік пен Қалиға)

Жазмыштың жолынан кім шегінбеген
Өшігіп қайта бастым өмірге мен.
.... сол өмірдің арасынан.
Ем табар шерлі көңіл жарасынан.

Толық

Қаламқан Жұбанған ұлын шешесінің жоқтауы

Ескіден сөзді бастайын,
Асығыс айтып саспайын.
Төредей болған қарағым-ай!
Аузымнан қайтып тастайын.

Толық

Еркінді шешесі Қамария Иманбайқызының жоқтауы

Биссимилла еді сөз басы,
Әлемнен асып озбашы.
Қайғылы болған сұм басым
Іштегі шерді қозғашы.

Толық

Баланы жоқтау

Айрылдым қайран құлыным,
Қолқа жүрек жұлыным.
Кеше ғана жүр едің,
Секеңдеген тиыным.

Толық

Ананың ұлын жоқтауы

Мінгенде атым қан жирен,
Қан жирен жүрер әр күймен.
Алды-артымды ойласам,
Әуе айналып, күн күйген.

Толық

Енесін келіннің жоқтауы

Қағыңнан алған қорегім,
Қайғылы болды жүрегім.
Қайғылы жүрек жазылар,
Апашым қайдан табылар?!

Толық

Қалиқан Оразғалиқызының шешесін жоқтауы

Басыма түсті уайым.
Жылады деп сөкпе, жұрт,
Жылаумен шерден шығайын!
Анам бір еді айдыным,

Толық

Апасын жоқтау

Алдым биік, артым жар
Айналарға жерім тар.
Сағынғанда, жан апа,
Бір көруге болдым зар.

Толық

Ананы жоқтау

Төр жапсарын ояйын,
Орнына сандық қояйын.
Дүниеден өткен анам-ай,
Орныңа кімді қояйын?!

Толық

Келіннің жоқтауы

Піссіміллә деп бастайық,
Артық айтып саспайық.
Иманды болғыр, Атекем,
Жыламай қайтіп тастайық.

Толық

Қайын атасын жоқтау

Биссимилла деп бастайын,
Асығыс айтып саспайын.
Иманды болғыр, атекем!
Аузымнан қайтып тастайын.

Толық

Ерторыны екі келінінің жоқтауы

Аузыңа сусын бере алмай,
Басыңа жастық қоя алмай,
Ақ дидарың көре алмай,
Қапыда кеткен дүние-ай!

Толық

Досым

Әбдіредей құпиямды сақтаған,
Қиын сәттің ешбірінде сатпаған.
Ілтипатты досым бар,
Үмітімді ақтаған.

Толық

Бәйтіш Үкірдайды келіні Шалқанның жоқтауы

Биссимилла деп бастайын,
Әуеллі Алла әліптен.
Қисапсыз сөз жазылған,
Жиырма сегіз әріптен.

Толық

Ықсанның бәйбішесі Бәтимәнің жоқтағаны

Ұядан жалғыз сұңқарым,
Мыңнан озған тұлпарым,
Жатып бір қалды-ау қабірде-ай!
Бәйшешегім қуарып,

Толық

Ықсанды жоқтау

Бісмілладан айтайын,
Бәрәкалла сөз басын.
Мұңлық болған Күнімқыз
Перзентінен қозғасын.

Толық

Самарқан Түркістанұлын әйелі Үриланың жоқтауы

Мінгенде атың көкжарқын,
Айтайын, жұртым, сөз нарқын.
Суға да малтып жүргенде,
Болмаған екен бір жақын.

Толық

Ақ бүркей салған қаралы әйелдің күйеуін жоқтауы

Ақ бүркей салдым басыма,
Жер ортаға келген шағымда.
Басымнан бағым тайғаны,
Жаратқан Алла осы ма?!

Толық

Ысмайыл ханды ханымы Күнжанның жоқтауы

Биссимилла деп бастайын,
Асылық сөзді қоспайын.
Құдай бір басқа салған соң,
Ерегесіп саспайын.

Толық

Есмағамбетті әйелінің жоқтауы

Биссимилла сөздің басына,
Ағайын келді қасыма.
Бір күнгідей болмаған,
Дүние деген осы ма?!

Толық