ozgetil.kz

Аттила

Ғұндардың Батыс елдерін бағындырған жеңімпаз жорықтары Аттила патшаның атымен тығыз байланысты. Осы жорықтардың арқасында ғұндар Еуразия кеңістігінде үстемдік жүргізген.

Аттила - әйгілі Ғұн империясының әміршісі, шамамен 400 - 453 жылдары өмір сүрген. Оны Аттила деп сол кездегі латын тілінде, яғни Рим империясының мемлекеттік тілінде атағандықтан тарихта осы есім қалыптасты. Алайда оны әр халық әр түрлі атайды. Ғұн ордасымен тығыз байланыста болған герман тайпалары мен Скандинавия тарихында Этцель (Еtzеl), славяндарда Атыл, қазақ және басқа түркі халықтарында Еділ деген атпен белгілі. Бабамыздың есімінің түбірі Еділ өзенінің атауымен байланысты болуы мүмкін.

434 жылы Ғұн империясының билеушісі Руғила өлгеннен соң мемлекет билігі оның немере інілері Бледа мен Аттиланың қолына тиеді. Аттила 10 жылдай немере ағасы Бледамен бірге билік етеді. 445 жылдан бастап билікті өз қолына алады.

Аттиланың тұсында империя өзінің шарықтау биігіне көтеріледі. Шығыста - Кавказға, батыста Рейнге, солтүстікте - даниялық аралдарға, оңтүстікте - Дунайға дейінгі жерлер Ғұн империясының иелігіне айналады. Аттила әскері 447 жылы Фракия мен Иллирияны талқандап, Фермопил мен Константинопольге дейін жетеді. Қуатты Шығыс Рим империясына (Византия) жорық жасап, оны тізе бүктіреді. 451 жылы Галлияға басып кіреді. Мұның соңы тарихта бұрын болмаған үлкен қырғын, осы дәуірдің ұлы оқиғасы - Каталаун (Франция жерінде) шайқасына алып келеді. 452 жылы Италияны ойрандап, Падуя, Милан секілді қалаларын алады. Алайда ол Рим қаласын қиратпай, тек салық жинап кері кайтады. Еділ патшаның кезінде Ғұн империясы аумағын кеңейтіп, көркейе түскен. Қаншама халықтар мен қалалар Еділдің алдында бас иген. Осылайша Ғұн империясының даңқын аспанға шығарған жаужүрек Еділ қаған 453 жылы қайтыс болды. Оның денесі Тисса өзенінің арнасына жерленген. Аттиланың өлімінен кейін ғұн тайпалар одағы ыдырап, тарап кетті.

Жер қайысқан қолымен Еуропаны тізе бүктіріп, қол астына қаратқан бабамыз Еділ - Аттиланың есімі «адамзат тарихындағы ұлы адамдар - Александр Македонский мен Юлий Цезарь есімдерінің қатарында» аталады.


Әлеуметтік желілерде бөлісіңіз:


Пікірлер (19)

Нурислам

Аттила жайлы көп изден дим

Хақназар

Мен туралы жазылған ба? Басқа да жазбалар деген жерде ең соңында. Wow

Диана

Көп көп рахмет

Жұлдыз ай

Керемет тарихтан жарайсың деген белгі алдым!

Жібек

Өте жақсы жазыпты.көп көп рахмет❤

Карина

Бул малимет Маган унады.Мундагы Аттила туралы малимет дурыс екен.Себеби мен сабакка барганда мугалим дурыс деди.Муны жазган адамга коп ракмет.Маган бул малиметтин коп комеги тиди.Бул малиметтин коптеген магынасы бар.Адамдар ешкашан бундай малиметти керекте кылмайды.Себеби олар тек коптеген сайттарда отырады.Менин осы малиметти окыган,осы малиметти окыгысы келесин,окыйтын адамдарга айтарым тек осы малимет аркылы шага Аттила туралы коп малиметтер билуге болады.Коп коп рахмет.Тек айтарым мол,Рахмет,рахмет коп коп.

Қадір

керемет

Мақпал

Керемет керекті мәлімет сабаққада.

Баимбетова Макпал

Маған қатты ұнады! Жақсы жазылған екен!

Макпал

Маған қатты ұнады!

Айдос

Көп рахмет!

Гүлназым

Көп көп рақмет және маған керекті

Т АЙГЕРІМ

Рахмет көп көп

Акжол

Көп көп рахмет

аяулым

рахмет

Турсынгүл

Бұл өте жақсы шығыпты

Аягөз

Керемет
Жаксы жазыпты

Таңсұлу

Көп -көп рахмет

Гаухар

Керемет оте кушти унады админ рх ✊

Пікір қалдырыңыз

nationalgeographic.kz
Сертификат алу. Сертификат, алғыс хат пен диплом алу жөнінде мәлімет
ҰБТ(онлайн тест)