Қазіргі қазақ кино индустриясы: жаңа белес және сандық серпін

     Соңғы жылдары қазақ кино индустриясы қарқынды даму кезеңіне қадам басты. 2023–2025 жылдар аралығында Қазақстанда жыл сайын шамамен 100–150 фильм өндіріліп келеді. Оның 60–70 пайызы коммерциялық прокатқажол тартып, көрерменге ұсынылуда. Бұл көрсеткіш өткен онжылдықпен салыстырғанда екі есе артқанынаңғартады. Киноға деген көрермен қызығушылығы да айтарлықтай өсті. 2024 жылы кинотеатрларға келушілер саны 23 миллионнан асты, бұл бес жыл бұрынғы деңгейден шамамен 15 миллионға көп. Мұндай өсім қазақ киносының сапалық және жанрлық тұрғыдан кеңейіп, аудиториямен тікелей байланыс орната бастағанын көрсетеді.

Жанрлық әртараптану – көрермен талғамының айнасы

2024–2025 жылдардағы статистикаға сүйенсек, жанрлық фильмдер жалпы өндірістің 40 пайыздан астамынқұрайды. Әлеуметтік драма, психологиялық кино, триллер мен авторлық бағыттағы туындылардың көбеюі көрермен талғамының өзгергенін және терең мазмұнға сұраныстың артқанын дәлелдейді.

Соңғы уақытта прокатқа шыққан бірқатар қазақ фильмдері қоғамда үлкен резонанс тудырды:

• «Ауру» — әлеуметтік драма жанрындағы бұл туынды кинотеатрлардағы апталық рейтингте Top-5 қатарына еніп, алғашқы аптасында 225 000-нан астам көрермен жинады.

• «Қайтадан» — психологиялық бағыттағы фильм жастар арасында кең танымалдылыққа ие болып, интернет платформаларда 3 миллионнан астам қаралым жинады.

• Авторлық кино саласында Әділхан Ержановтың еңбектері халықаралық кинофестивальдерде көрсетіліп, 30-дан астам халықаралық көрсетілімге шақырылды.

Қазақ киносының жаңа кезеңі

Қазіргі қазақ киносы тек коммерциялық табысқа ғана емес, әлеуметтік ой, көркемдік ізденіс және халықаралық танымалдыққа ұмтылып отыр. Жас режиссерлердің батыл тақырыптарға баруы, сандық платформалардың дамуы және көрерменнің белсенділігі — кино индустрияның жаңа белеске көтерілгенінің айқын белгісі.

Бүгінде қазақ киносы — ұлттық мәдениеттің маңызды құралы ғана емес, заманмен үндесіп, әлемдік кеңістікке қадам басқан заманауи өнер саласына айналып келеді. Халықаралық аренада қазақ киносының беделі соңғы жылдары айқын артып келеді. Соңғы үш жылда қазақстандық фильмдер 250-ден астам халықаралық кинофестивальде көрсетілген, олардың қатарында Канн, Берлин, Венеция, Торонто сияқты әлемдік деңгейдегі басты шаралар бар. Сонымен қатар, қазақстандық актерлар мен режиссерлер 40-тан астам халықаралық номинацияға ие болып, ұлттық киноны әлемдік деңгейде танытуға үлес қосуда. Мысалы, актриса Самал Еслямова Cannes кинофестивалінде «Үздік актриса» номинациясына ұсынылса, режиссер Сергей Дворцов­ойдың «Aika» фильмі Oscars International қысқа тізіміне енді. Бұл көрсеткіштер қазақ киносының тек ұлттық деңгейде ғана емес, халықаралық аренада да маңызды орын алып отырғанын дәлелдейді.

Қазақстанда анимациялық жобалар соңғы жылдары едәуір өсіп, көрерменнің назарын аударуда. Соңғы 5 жылда 30-дан астам отандық мультфильм өндіріліп, бірнешеуі халықаралық нарыққа шығарылды, бұл анимация өндірісі үшін тарихи рекорд болып саналады.Қаржы мен аудитория назарын тартқан жоба — шетелдік мультфильмдердің қазақша дубляжы. Disney, Pixar және басқа ірі студиялар өз мультфильмдерін қазақ тілінде дыбыстау тәжірибесін кеңейтуде. Мысалы,«Аватар: The Way of Water» ресми түрде қазақша дубляжданды және прокатта 43 мыңнан астам көрермен жинап, рекордтық көрсеткішке жетті.«Inside Out 2», «Moana 2», «Mufasa: The Lion King» мультфильмдері қазақша дыбысталды, олардың кейбірі онлайн және кинотеатрда миллионнан астам қаралым жинады.Сондай-ақ, Disney студиясының мультфильмдері сезон бойынша жиі Top-10 тізіміне кіреді, ал қазақ тіліндегі нұсқалары 50%-дан астам жас көрермен қызығушылығын арттырғаны есептелген. Бұл үрдіс қазақ тілінің киноиндустриядағы танымалдылығын арттырып, көрермен аудиториясын белсенді тартудың нақты дәлелі болып отыр.

  Қазақстанда кино түсіру сапасы айтарлықтай жақсарды: Kazakhfilm, Digital Cinema Pack және жеке студияларда 1000-нан астам кәсіби маман еңбек етеді, ал экран уақытының шамамен 40%-ы отандық фильмдерге тиесілі, бұл көптеген елдермен салыстырғанда жоғары көрсеткіш болып саналады.  Бүгінгі қазақ киносы — контент сапасы, жанрлық әртараптылық және халықаралық деңгейдегі танымалдық бойынша жаңа белеске шыққан сала, ол көрерменді тек қызықтырып қана қоймай, қоғаммен тікелей диалогқа түсе алады.

“Journiverse” білім беру орталығының оқушысы: Бақытбек Гауһар