Аяқталмайтын ән
Туған елін әнмен тербеп төгілген,
Кең даладай таза, адал көңілмен.
Күліп-ойнап, күйіп-жанып, мұңайып,
Шәмші де өтті мына думан өмірден.
Өлеңдер жинағы
Өлеңдер жинағы — бұл бөлімде қазақ және әлем әдебиетіндегі үздік өлеңдер, поэмалар, әдемі өлең шумақтары және толық өлең мәтіндері топтастырылған. Мұнда әртүрлі тақырыптағы өлеңдер, жүрекке әсер ететін жырлар мен мазмұнды туындылар ұсынылған.
Егер сіз қазақша өлеңдер, қысқа шумақтар немесе толық өлең мәтіндерін іздесеңіз — осы жинақтан таба аласыз. Жаттауға, оқуға немесе бөлісуге арналған ең үздік өлеңдер осы жерде жинақталған.
«Менің Қазақстаным» әні ― Әнұран
Кәусар күндер шаттық алып шық алдан,
Не сұрапыл, сойқандарда сыналған.
Атпай-шаппай бостандықтың таңы атып,
Орындалды халқым күткен ұлы арман.
Қоштасу. Соңғы сәттер
Ұлы өнердің өрлеуіне жолды ашып,
Тойын тойлап, әнін салды бар ғашық.
Алпыс жылдық тойы болды сазгердің,
Шымкент, Жамбыл, Алматыда жалғасып.
Аманат мандолин
Баяу жылжып, күн де өтіп барады,
Қалың жауған мызғыр емес қар әлі.
Түсі ме әлде, өңі ме екен белгісіз,
Кейде Шәмші есін білмей қалады.
Ажалға алпыс күн қалғанда
Көктем де өтіп, келе жатыр жаз шығып,
Жиі-жиі жанарына жас тұнып.
Бауыр ауру әсер етіп жүрекке,
Бірте-бірте бара жатыр асқынып.
Отырардағы той
Желпи соғып ерке жібек самалы,
Буып алған сары сағым даланы.
Дала жолы жағалап кеп Арысты,
Қызылқұмға дендей сіңіп барады.
Әзіл-шыны аралас
Көне Отырар, қақ тағы да дабылды,
Көптен бері жұртың әнді сағынды.
Туған жерде бір кездесу басталмақ,
Шәуілдірге аяқ жеткен ағылды.
Шәмші және Манап
Кеудедегі бүршік атып бір үміт,
Бауырының сыздағаны білініп.
Аурухана төсегінде Шәмшінің
Кенет шаршап, көзі кеткен ілініп.
Сағыныш – Жансая хикаясы
Жас қайтқан соң ауру-сырқау жамалып,
Білгір деген дәрігерге қаралып.
Шәмші жатыр түбіндегі Тараздың,
Санаторий «Химпромда» демалып.
Оразбектің сұхбаты
– Шәке, өзіңмен бірге жүріп келемін,
Шынашақтай неткен өзің кең едің.
Ренжімей-ақ сұрағыма жауап бер,
Сен жайында кітап жазсам деп едім.
Шәмшінің жылауы
Бәз-баяғы жайбарақат күйінде,
Бір күн өтіп бара жатты бүгін де.
Ленинскі ауылында Шымкенттің,
Отыр еді Райымқұлдың үйінде.
Ұмытылған әндер
Бұлар шықты марқайып бір қияға,
Қоныпты қыз - қияға, ұл - ұяға.
Жолықпай кеткен еді көптен бері,
Сазгер досы Жақанов Ілияға.
1986 жыл. Алматы. Желтоқсан оқиғасындағы «Менің Қазақстаным» ән
Маужырайды Алатаудың қар басы,
Күркірейді асау өзен арнасы.
Бар тынысын ішке тартып сәл ғана,
Мүлгіп алып, қайта оянды Алматы.
«Теріскей айналайын келбетіңнен...»
Кәусары бол өз арыңның, таза ақ та,
Мәлім болған аты бүкіл қазаққа.
Жайма шуақ сиыр жылы көктемде
Құстай ұшып жетті Шәмші Созаққа.
Жанғалидың жан сыры
Жақсыны да жаманды да дос ұқты,
Достық жайлы шырқап әнге қосыпты.
Шолаққорған таныс ауыл, келді іздеп,
Ескі досы, сазгер Меймандосовты.
Дүнген ауылындағы әңгіме
Үйлі-жайлы, дос-жараны бірге өскен,
Шықпайды ескі достары да бір де естен.
Алматының думан-шуы мезі етіп,
Жалғыз өзі Тараз жақта күн кешкен.
Күйші Төлегенге сәлем беру
Сырға толы шежіресі кешегі,
Ғасырлардан ғасырларға жетеді.
Қаратаудың бір биігі ― Мыңжылқы,
«Қозмалдақ» пен «Сызған» ауылы етегі.
Өмір - өзен ағады
Көпті көрген үлкендерден бата алып,
Ұшқыр ойлы кеткен ақын атанып.
Әбілахат дүниеден озып, Шәмшіге,
Көңіл айтып отыр Мұхтар Шаханов.
Қош, адал дос, Әбілахат!
Кеткен еді Алматыдан ұзап бір,
Кенет шықты суық хабар, құлақ түр!
– Қайда жүрсің, Әбілахат ауру,- деп,
Назым жеңгей телефонда жылап тұр.
Алматыдан аттанарда
Қуанышын жасыра алмас күйге еніп,
Шат-шадыман, күрең өңі түрленіп.
Той жасады дүркіретіп өзінше,
Үлкен ұлы Әбілқасым үйленіп.
Шыңға шырқау
Дауыл да бол, жасын да,
Теңіз де бол, асыл да.
Әндерің самғап барады,
Ғасырлардан ғасырға.
«Сарыкөлімді сағындым»
Кірбің түспей кіршіксіз ақ көңілге,
Ардақтады Шәмші досты өмірде.
Қайдасыңдар, Мырзахан мен Пернеш,-деп,
Суыт келіп түсті бірде «Темірге».
Арқалықтың ақ таңы
Жарқын жылдар несібесін мол жайды,
Дархан дала «миллиард» жырын толғайды.
Мың тоғыз жүз жетпіс бірінші жылы,
Көктем шуақ бөлеп алған Торғайды.
Мұқағалидың тұңғыш әні
Мына өмірде болсын сондай бір адам,
Ақ көңілмен ел-жұртына ұнаған.
Ауырып қап Мұқағали кенеттен,
Шәмші отыр хал-жағдайын сұраған.
Ақан сері басына мінәжат «Көгілдір көкше» әні
Құра алмады салдық пенен серілік,
Делебесі қозады да желігіп.
Арпалысып Алматыға сия алмай,
Бара жатыр қиял-ойға беріліп.
Мұқағалидың қарғыс өлеңі
Басталғандай өткен күннің жалғасы,
Төгіліп тұр күн түсіндей алмасы.
Қалғып қалар құс ұйқы боп үйренген,
Бүгін тағы ерте оянды Алматы.
«Байқоңыр» әні
Қонаққа тән ізеттілік білдіріп,
Шәмші отыр жиналғанды күлдіріп.
Шиеліде кездесудің соңында,
Өтінішпен сұрақ қойды бір жігіт.
«Ақ ерке – Ақжайық»
Ерке самал тербетеді қыр гүлін,
Арқалаумен шаршағандай жыр жүгін.
Бұлт бүркеніп, ашық аспан тұнжырап,
Шымкентте жаңбыр жауып тұр бүгін.
«Шәмшіге айт...»
Туған жерге ешкімнің жоқ таласы,
Ауру-дерттің табылады дауасы.
Сары сағым мұнарланып тұратын,
Шәуілдірдің шіркін, таза ауасы!
Қонаевпен кездесу
Шындық сөзді айта алмайтын жасқанып,
Келе жатты «кемелді шақ» басталып.
Қонаевтың тұрған кезі болатын,
Қазақстан Республикасын басқарып.
Сыған қызы Изольда
Шектелмеген, жабылмаған іргесі,
Іргесіздің көп болады кірмесі.
Шымкенттің шетіне кеп тоқтады,
Келе жатқан сығандардың бір көші.
Бейбіт күн тілегі
Соғыс бітіп, ел салтанат құрғалы,
Қанша уақыт қарайламай зырлады.
Зерттеп көрсе, біздің қазақ халқында,
Ән аз екен бейбітшілік туралы.
«Сыр сұлуы»
Асқақтаған арман-ойы, қиялы,
Осы өңірден өткен талай зиялы.
Басып өтіп Қызылорда аймағын,
Сыр сылаңдап Аралына құяды.
«Бәрінен де сен сұлу» әнінің тарихы
Ер көңілді кісі еді ақылды,
Түрі айтып тұр, әлденені жасырды.
Бөлектеніп өзгелерге білдірмей,
Бөлмесіне оңашада шақырды.
«Балауса қыз едің ...»
Кішіпейіл, оған жақын бар адам,
Мінезі бар айнымайтын баладан.
Шақырыпты үйленетін тойына,
Комсомолда хатшы жігіт Қаражан.
Алыстағы Тамдыда
Қызылқұмның шөлінде ерні кезерген,
Бір бақытты жаныңменен сезер ме ең.
Оңтүстікте қазақ, өзбек күн кешіп,
Тату-тәтті көрші болған ежелден.
Шаңқай түс
Дарындылық таныттың,
Ән бұлағын ағыттың.
Елін әнмен тербейді,
Кемел шағы шабыттың.
Евгений Долматовскийдың жылауы «Жарайсың, Шәмші!»
Қызылқұмда басылғандай жал табы,
«Сабан тойы» алда елдің алқалы.
Сары күздің шуақ шашқан бір күні,
Қызу науқан Сырдың егін алқабы.
«Ұсынам ақ маңдайлым Жәмилаға...»
Алла берген тектілік бар тегінде,
Тектіліктен сал да шығар, серің де.
Шабыттанып, жас таланты ашылып,
Шалқыды әндер сазгер туған елінде.
Қалаубектің қалауы
Мырзашөлде бір оқиға басталып,
Қарсы келе алмай тағы жасқанып.
Баса алмастан іштегі ыза-күйікті,
Мандолинін сабалады бас салып.
Өлеңдер мен поэмалар жинағы
Бұл бөлімде түрлі тақырыптағы өлеңдер мен поэмалар бір жерге топтастырылған. Оқуға, жаттауға және керек кезде бөлісуге ыңғайлы шығармаларды осы жерден табуға болады.
Қысқа шумақтар мен толық мәтіндер
Жинақта қысқа шумақтар да, толық нұсқадағы туындылар да бар. Сондықтан оқырман өзіне қажет көлемдегі өлеңді оңай таңдай алады.
Әртүрлі тақырыптағы туындылар
Мұнда махаббат, өмір, туған жер, табиғат және басқа да тақырыптарға арналған жырлар ұсынылған. Бөлім әртүрлі көңіл күй мен іздеу мақсатына сай шығармаларды қамтиды.
- Азамат Төре
- Азамат Төре
- Али Акбар Деһхода
- Али Акбар Деһхода
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі