Онлайн білім – жаңашылдық па, уақытша шешім бе?

         Онлайн білім – жаңашылдық па, уақытша шешім бе?
         Шубай Сағыныш Тұрарқызы                     Жетекшісі:Əлміш Жадыра Талғатқызы            Тұран университеті,Алматы қаласы

          Аннотация

Бұл мақалада онлайн білім беру жүйесінің артықшылықтары мен кемшіліктері талданады. Қашықтан оқудың қолжетімділігі, икемділігі, қаржылық тиімділігі жəне өзіндік іздену дағдыларын дамытуға ықпал етуі негізгі артықшылықтары ретінде қарастырылады. Сонымен қатар, техникалық қиындықтар, тікелей қарым-қатынастың аздығы, денсаулыққа əсері жəне академиялық адалдық мəселелері сияқты кемшіліктері де атап көрсетіледі. Мақалада онлайн білім мен дəстүрлі оқытудың үйлесімді қолданылуы білім сапасын арттырудағы маңызды фактор екені көрсетілген. Автор қорытындысында онлайн білімді тиімді пайдалану үшін тəртіп, жауапкершілік жəне дұрыс ұйымдастыру қажеттілігін атап өтеді.
 

     XXI ғасыр – ақпарат пен технология ғасыры. Қоғамның барлық саласы сияқты білім беру жүйесі де цифрландыру үдерісінен тыс қалған жоқ. Соңғы жылдары онлайн білім беру кеңінен дамып, дəстүрлі оқыту формасына балама ретінде қалыптасты. Интернет арқылы қашықтан оқу көптеген адамдар үшін білім алудың жаңа мүмкіндіктерін ашты. Алайда онлайн білімнің қоғамға тигізетін пайдасымен қатар, шешуді қажет ететін мəселелері де бар. Ең алдымен, онлайн білімнің қолжетімділігіне тоқталу қажет. Бұрын белгілі бір оқу орнында білім алу үшін басқа қалаға немесе елге көшу талап етілетін. Ал қазіргі таңда интернеттің көмегімен əлемнің ең үздік университеттерінің дəрістерін тыңдауға мүмкіндік бар. Бұл əсіресе ауылдық жерлерде тұратын жастар үшін үлкен артықшылық. Сонымен қатар, мүмкіндігі шектеулі жандар үшін де онлайн білім – тең мүмкіндік беретін тиімді құрал. Онлайн оқудың тағы бір маңызды артықшылығы – икемділік. Студент өз уақытына өзі ие болып, оқу кестесін жеке мүмкіндіктеріне қарай реттей алады. Бұл жұмыс істейтін адамдарға, жас аналарға немесе қосымша білім алғысы келетін жандарға өте ыңғайлы. Сабақты тоқтатып, қайта көру немесе жазбаларды кейін қарап шығу білімді терең түсінуге көмектеседі. Қаржылық жағынан да онлайн білім тиімді. Көп жағдайда оқу ақысы дəстүрлі форматқа қарағанда арзан болады. Сонымен қатар, жол шығындары, жатақхана ақысы, оқу құралдарына кететін қаражат едəуір қысқарады. Электронды кітаптар мен цифрлық ресурстардың қолжетімділігі де білім алушылар үшін үлкен жеңілдік болып табылады. Онлайн білім адамның жеке қасиеттерін дамытуға да ықпал етеді. Қашықтан оқу барысында студент өздігінен ізденуге, жауапкершілік алуға жəне уақытты тиімді басқаруға үйренеді. Бұл қасиеттер қазіргі еңбек нарығында аса жоғары бағаланады. Сонымен қатар, онлайн форматта əртүрлі платформалар мен технологияларды қолдану арқылы цифрлық сауаттылық артады. Сонымен бірге, онлайн білімнің кемшіліктері де айқын байқалады. Ең басты мəселе – тікелей қарым-қатынастың жетіспеуі. Мұғалім мен студент арасындағы бетпе-бет байланыс болмағандықтан, кейде сұрақтарға нақты жауап алу қиынға соғады. Топтық жұмыстар, пікірталастар мен тəжірибелік сабақтар онлайн форматта өз деңгейінде өтпеуі мүмкін. Тағы бір күрделі мəселе – техникалық тəуелділік. Интернеттің тұрақсыздығы, электр қуатының үзілуі немесе техникалық құрылғылардың жетіспеуі оқу процесін тежейді. Əсіресе көпбалалы немесе əлеуметтік жағдайы төмен отбасыларда бір құрылғыны бірнеше адамның қолдануы білім сапасына кері əсер етеді. Онлайн білім алудың денсаулыққа əсерін де ескермеуге болмайды. Ұзақ уақыт компьютер немесе телефон экранына қарау көздің көру қабілетінің төмендеуіне, бас ауруына жəне жалпы шаршауға əкеледі. Қозғалыстың азаюы дене белсенділігін төмендетіп, түрлі аурулардың пайда болуына себеп болуы мүмкін. Сонымен қатар, əлеуметтік ортадан оқшаулану кейбір адамдарда күйзеліс пен мотивацияның төмендеуін туғызады. Онлайн оқуда академиялық адалдық мəселесі де өзекті болып отыр. Тапсырмаларды орындау барысында көшіріп алу, дайын жауаптарды пайдалану сияқты жағдайлар жиі кездеседі. Бұл білімнің сапасына кері əсер етіп, шынайы білім алуға кедергі келтіреді. Қорытындылай келе, онлайн білім – қазіргі заманның сұранысына сай қалыптасқан тиімді оқу формасы. Ол білім алуға қолжетімділік пен еркіндік берсе де, өзіндік тəртіп пен жауапкершілікті талап етеді. Онлайн жəне дəстүрлі білім беру жүйесін үйлестіре қолдану арқылы ғана сапалы əрі нəтижелі білім алуға болады. Сондықтан онлайн білімді жетілдіру – болашақ білім беру жүйесінің басты міндеттерінің бірі.