Қайыршы мен Қыдыр
- 0
- 1
Қайыршы киімі жыртық, жалаң аяқ,
Мойнында ескі дорба, қолда таяқ.
Қалада қайыр сұрап жүруші еді
Күн көріп бергенімен әркім аяп.
Жүргіншілер мен иттер – Ахмет Байтұрсынұлы
Бұл бетте «Жүргіншілер мен иттер» атты Ахмет Байтұрсынұлы жазған өлеңнің мәтіні толық жарияланған.
Кеш мезгіл келе жатты екі кісі,
Сөйлесіп, кеңесерлік болып ісі.
Арсылдап бір ит шығып қақпа астынан,
Бөлінді екеуінің әңгімесі.
Жүгірді және бір ит оны көріп,
Артынан тағы ит шықты оған еріп.
Жиылды сол арада қырық-елу ит,
Бірінің даусын естіп бірі келіп.
Біреуі жүргіншінің сонда тұрып,
Ойлады қуалауға таспен ұрып.
Жолдасы жанындағы оған айтты:
«Қарама, неғыласың мойның бұрып.
Өшігер олар қайта мұнан жаман,
Тыймассың кесек атып лақтырып.
Үндемей жайымызға жүре берсек,
Өздері қояр әлі-ақ үріп-үріп».
Бұл сөзді екеуі де қабыл етті,
Иттерден қырық-елудей қадам өтті.
Басылып бірте-бірте дауыстары,
Кешікпей алды-алдына тарап кетті.
Тағы да бір сөз айтар келді ретім,
Жаратқан түрлі мінез Құдіретім.
Біреудің малын, яки бағын күндеп,
Күншілдер жоқ па шулап итше үретін?!
Күндесін, шуылдасын, қылсын өсек,
Етпелік, сөйлеп жүр деп, сөзін есеп.
Иттердей үріп-үріп тарап кеткен,
Қояды шулап-шулап, үндемесек.
Сөйлесіп, кеңесерлік болып ісі.
Арсылдап бір ит шығып қақпа астынан,
Бөлінді екеуінің әңгімесі.
Жүгірді және бір ит оны көріп,
Артынан тағы ит шықты оған еріп.
Жиылды сол арада қырық-елу ит,
Бірінің даусын естіп бірі келіп.
Біреуі жүргіншінің сонда тұрып,
Ойлады қуалауға таспен ұрып.
Жолдасы жанындағы оған айтты:
«Қарама, неғыласың мойның бұрып.
Өшігер олар қайта мұнан жаман,
Тыймассың кесек атып лақтырып.
Үндемей жайымызға жүре берсек,
Өздері қояр әлі-ақ үріп-үріп».
Бұл сөзді екеуі де қабыл етті,
Иттерден қырық-елудей қадам өтті.
Басылып бірте-бірте дауыстары,
Кешікпей алды-алдына тарап кетті.
Тағы да бір сөз айтар келді ретім,
Жаратқан түрлі мінез Құдіретім.
Біреудің малын, яки бағын күндеп,
Күншілдер жоқ па шулап итше үретін?!
Күндесін, шуылдасын, қылсын өсек,
Етпелік, сөйлеп жүр деп, сөзін есеп.
Иттердей үріп-үріп тарап кеткен,
Қояды шулап-шулап, үндемесек.
Умида
Маған өте ұнайды
Қанат
Ахметтаның сыр сөздері өте, əсерлі білгенге маржан білмеке арзан.
Сара
Супер!!
Арис
Өте күшті тамаша
Лейла
Өте әсерлі әрі даналыққа толы мысал өлең екен! Ахмет Байтұрсынұлының «Жүргіншілер мен иттер» туындысы – қазақ әдебиетінің інжу-маржаны, өмірлік сабақ беретін қысқа да нұсқа шығарма. Екі жүргіншінің кешкі әңгімесін иттердің үріп-шуылдауы бөледі, бірі тас лақтырып қуалағысы келсе, екіншісі «Үндемей жүре берсек, өздері қояр» деп ақыл айтады. Сол сөзді тыңдап, жай жүріп өткенде иттердің дауысы басылып, тарап кетеді. Содан соң Ахмет аға күншілдердің, өсекшілердің мінезін иттерге теңеп, «Иттердей үріп-үріп тарап кеткен, Қояды шулап-шулап, үндемесек» деген қорытынды шығарады – жүрекке жететін терең ой! ❤️
Бұл өлеңдегі мораль өте қарапайым әрі мәңгілік: шулағанға шуылдап жауап берме, үндеме – олардың өзі тоқтайды. Күншілдік, өсек, қызғаныш – бәрі де иттің үргеніндей, уақытша ғана. Ахмет Байтұрсынұлының өткір тілі, мысал арқылы айтқан даналығы – ұрпаққа өсиет. Оқып отырып, қазіргі әлеуметтік желідегі шу-шуға да осы сабақты қолданғың келеді. ❤️
Ахмет Байтұрсынұлы сияқты ұлы тұлғалардың сөзі – ұлттың рухы, мәңгілік өсиет! Даналық – үндемеуде де бар! ❤️ Ахмет аға – мәңгілік ұлы есім! ❤️