Табиғат ажалы

    Табиғат – тіршіліктің бастауы, адам жанына тыныштық сыйлайтын әлем. «Табиғат» деген сөзді естігенде көз алдымызға гүлдер, жасыл шөп, көк аспан, құстар мен жануарлар елестейді. Әдемілік пен өмірдің символындай көрінетін осы құбылыстардың кейбірі адам денсаулығына қауіпті болуы мүмкін екенін көпшілік біле бермейді. Ғалымдардың дерегіне сүйенсек, өсімдіктерден улану жағдайлары әлемде тұрақты тіркеліп отырады. Мәселен, Германия еліндегі улану орталықтарының мәліметі бойынша, түсетін қоңыраулардың шамамен 10–15%-ы өсімдіктерге қатысты. Көп жағдайда мұндай жағдайлар 0–9 жас аралығындағы балалар арасында кездеседі. Бұл — балалардың қоршаған ортаны зерттеуге деген табиғи қызығушылығымен байланысты.

Табиғаттағы кейбір сәндік және жабайы өсімдіктердің құрамында адам ағзасына қауіпті улы заттар болады.

1. Олеандр (Nerium oleander)

Nerium oleander — жылы аймақтарда сәндік мақсатта жиі өсірілетін бұта. Оның барлық бөлігінде жүрекке әсер ететін улы гликозидтер бар. Өсімдікті шайнау немесе тұнбасын пайдалану ауыр улануға әкелуі мүмкін. Белгілері: жүрек ырғағының бұзылуы, жүрек айну, құсу, әлсіздік. Медицинада олеандрмен улану жағдайлары тіркелгенімен, «бірден өлтіреді» деген тұжырым ғылыми тұрғыда дәл емес. Удың әсері мөлшеріне, адамның жасына және дер кезінде көрсетілген медициналық көмекке байланысты.

2. Цербера одаллам (Cerbera odollam)

Cerbera odollam — Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азияның тропикалық аймақтарында өсетін ағаш. Оның дәнінде жүрек қызметіне әсер ететін церберин атты улы зат бар. Бұл зат жүрек ырғағын бұзуы мүмкін.

Ғылыми зерттеулерде аталған өсімдікпен байланысты өлім жағдайлары, әсіресе Үндістан аймағында тіркелгені айтылады. Алайда мұндай жағдайлар көбіне әдейі пайдаланумен байланысты болған. Табиғи жағдайда жай ғана иіскеу арқылы адам бірден көз жұмады деген пікір ғылыми дәлелденбеген.

3. Уқорғасын (Aconitum)

Aconitum (халық арасында «уқорғасын» деп аталады) — құрамында аконитин алкалоиды бар өте улы өсімдік. Ол жүйке жүйесі мен жүрек жұмысына әсер етеді. Тарихта бұл өсімдік у ретінде қолданылғаны белгілі. Улану белгілері тез байқалады: жансыздану, жүрек соғысының бұзылуы, тыныс алудың қиындауы.

Journiverse білім беру орталығының оқушысы: Серикбаева Аяулым