Адамды адам ететін не?

     Адам – тек биологиялық тіршілік иесі емес, ол ойлайтын, сезінетін және қоғамда өмір сүретін тұлға. Ғалымдардың пікірінше, адамды басқа тіршілік иелерінен ажырататын басты қасиеттер – саналы ойлау, тіл арқылы қарым-қатынас жасау және моральдық құндылықтарды түсіну. Антропологтардың зерттеулеріне сәйкес, қазіргі адам түрі шамамен 300 мың жыл бұрын қалыптасқан. Алайда адамның шынайы ерекшелігі тек сыртқы келбетінде емес, оның ішкі дүниесінде жатыр.

Адамды адам ететін маңызды қасиеттердің бірі – ақыл мен білім. Білім арқылы адам табиғатты танып, жаңа жаңалықтар ашады және қоғамның дамуына үлес қосады. Мысалы, атақты ғалым Albert Einstein ғылым арқылы әлем туралы түсінікті түбегейлі өзгертті. Оның еңбектері адамның ойлау қабілеті мен ізденісі үлкен нәтижелерге жеткізе алатынын дәлелдейді. Статистикалық деректерге сүйенсек, білім деңгейі жоғары қоғамдарда өмір сүру ұзақтығы мен өмір сапасы да жоғары болады.

Адамның адамгершілік қасиеттері де ерекше маңызға ие. Мейірімділік, адалдық, жауапкершілік сияқты құндылықтар қоғамның тұрақтылығына ықпал етеді. Психологтардың зерттеуіне сәйкес, адамдар бір-біріне көмектескен кезде мида «бақыт гормондары» деп аталатын эндорфиндер бөлінеді. Бұл мейірімділік тек қоғамға ғана емес, адамның өзіне де жағымды әсер ететінін көрсетеді. Қазақ халқы да адамгершілік құндылықтарды жоғары бағалаған. «Адамның күні – адаммен» деген нақыл сөз адамдардың бір-біріне сүйеніп өмір сүретінін білдіреді.

    Сонымен қатар адамды адам ететін қасиеттердің бірі – сезім мен жанашырлық. Басқаның қуанышы мен қайғысын түсіне білу адамдар арасындағы байланысты нығайтады. Мысалы, үнді ойшылы Mahatma Gandhi адам өміріндегі ең үлкен күш – мейірімділік пен бейбітшілік екенін айтқан. Оның идеялары әлемдегі көптеген адамдарға әсер етіп, қоғамдағы әділдік пен адамгершілік құндылықтарын насихаттауға ықпал етті. Күнделікті өмірде адамның шынайы бейнесі оның әрекеттері арқылы көрінеді. Сөз бен ой маңызды болғанымен, адамның адамгершілігі көбіне іс-әрекеті арқылы байқалады. Қоғамда сыйластық пен сенім сақталса, адамдар бір-біріне жақындай түседі. Адам болу тек өмір сүру емес, айналаға пайда келтіріп, өз құндылықтарыңды сақтай білу дегенді білдіреді.

“Journiverse” білім беру орталығының оқушысы: Тайшева Данагүл