Наурыз мерекесінің тарихы

    Наурыз — адамзат өркениетіндегі ең көне мерекелердің бірі. Оның тарихы шамамен 3000 жылдан аса уақытқа созылады. Бұл мейрам көктемнің келуін, табиғаттың жаңаруын білдіреді және жыл басы ретінде тойланған. Наурыз сөзі Наурыз парсы тілінен аударғанда «жаңа күн» деген мағынаны береді.

Тарихи деректерге сүйенсек, Наурыз мерекесі ежелгі Парсы өркениеті дәуірінде пайда болған. Ол кезде бұл мереке күн мен түн теңелетін уақытпен, яғни 21 наурызбен байланысты болған. Астрономиялық тұрғыдан бұл күнде күн мен түннің ұзақтығы теңесіп, әрқайсысы шамамен 12 сағаттан болады. Осы ерекшелік мерекенің табиғатпен тығыз байланысын көрсетеді.
Кейіннен Наурыз мейрамы Орталық Азия, Таяу Шығыс және Кавказ аймақтарына кеңінен таралды. Бүгінде бұл мереке әлемнің 10-нан астам елінде ресми түрде аталып өтеді. Олардың қатарында Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан және Әзірбайжан бар. Сонымен қатар, ЮНЕСКО 2009 жылы Наурызды адамзаттың материалдық емес мәдени мұралары тізіміне енгізді.

Қазақ халқы үшін Наурыз — тек мереке емес, ол ұлттық дәстүрлер мен салттардың көрінісі. Мысалы, Наурыз көже дайындалады. Оның құрамына міндетті түрде 7 түрлі дәм қосылады. Бұл сан қазақ мәдениетінде қасиетті болып саналады және молшылық пен берекені білдіреді. Сонымен қатар, адамдар бір-бірімен көрісіп, реніштерін ұмытып, жаңа жылды таза көңілмен қарсы алады.
Наурыз мейрамы табиғаттың жаңаруымен қатар, адам өміріндегі жаңа бастамаларды білдіреді. Көктемде күннің жылуы артып, ауа температурасы орта есеппен +10–15°C-қа дейін көтеріледі. Бұл ауыл шаруашылығының басталуына қолайлы кезең болып саналады. Сондықтан да ежелгі халықтар бұл уақытты жаңа өмірдің бастауы деп қабылдаған.
Бүгінде Наурыз — тек тарихи мереке ғана емес, ол халықтарды біріктіретін, мәдени құндылықтарды сақтайтын маңызды күндердің бірі болып қала береді.

“Journiverse” білім беру орталығының оқушысы: Ахмеджан Айша