Әңгіме мен мақала – 198-бет

Әйтеке би туралы аңыз

17.01.2020

Үйсін Төле бидің Қалманбет деген ұста қоңшысы болыпты. Төленің үйінің сыртында табиғи өсіп тұрған қисық қайыңды кесіп алып, өзіне ер соғып алады. Ер біткен соң, әдемілігіне қызыққа...

Толық оқу

Әйтеке бидің мықтылығы

17.01.2020

Пір сайлау жұмысына кіріскенде Төле би өзінің ғұламасы Мағзаманды, Қазыбек би Ер Сейтпембетті, Әйтеке Мүсәліні (кейінгі лақап аты — Сұпыәзі) өздерімен бірге мәжіліске ала келеді. П...

Толық оқу

Тіленші туралы

17.01.2020

Қаз дауысты Қазыбек Қоңтажының сыйға берген сол қызын өзінің ұлы Бекболатқа қосқан екен. Кейін оған бір ұл, бір қыз туады. Бәйбішеден тоғыз ұлы бар Бекболат би жаңағы ұл перзентіні...

Толық оқу

Бөдене мен Жарылғап

17.01.2020

Қалмақ ханы Қоңтажыға барып, теңдік алып қайтқаннан кейін Қазыбектің абыройы хан Бертістен артып кетеді. Қаракесек ішінде бұрын хан Бертістің алдына келетін ел енді Қазыбектің алды...

Толық оқу

Есабыз

16.01.2020

Есабыздың жасы Оқшыдан кіші екен. Оның әулиелер, әруақтармен тілдесетін қасиеті болған көрінеді. Бір күні Оқшы ата Есабызға аян береді:

Толық оқу

Оқшы ата

16.01.2020

Оқшы ата жас кезінде жетім қалып, ел жағалап, қыпшақ ішіне келіп, жалғыз қызы бар кемпір-шалға өкіл бала болады. Ер жеткенде егін егіп, диқаншылық кәсіппен айналысып, әлгі кісілерд...

Толық оқу

Шопан ата

16.01.2020

Түркістан шаһарында ғұлама Қожа Ахметтен дәріс алған көп шәкіртінің бірі — Шопан ата еді. Бірде ұстазы шәкірттерін сынау ниетімен медресе жанына жинапты. Қолындағы асасын басынан б...

Толық оқу

Зеңгі баба туралы аңыз

16.01.2020

Зеңгі баба сиыр ішіндегі бұзаудың түр-түсін нақтап айтатын, жаңылмай табатын көріпкел, әулие болыпты. Оның өмірлік қосағы Әнуар ананың да іштегі бұзаудың қаңдай екенін ажырата алат...

Толық оқу

Зеңгі баба

16.01.2020

Ата-анасының Зеңгі бабаға азан шақырып қойған аты — Айқожа екен. Тумысынан қап-қара кісі болған соң халық оны Зеңгі ата деп атап кетіпті. Оның төрт атасын білмеген жан тәкбірге күм...

Толық оқу

Қожа Ахмет өлер алдында

16.01.2020

Қожа Ахмет өлер алдында отбасына, туыстарына: «Мен пәлен уақытта дүние саламын. Мені оң жаққа қойғаннан кейін денем суымай тұрғанда, бір қара бура мінген кісі келіп, мені мәңгі жат...

Толық оқу

Жұмыр жердегі жұмақ

16.01.2020

Ауыл — әр қазақтың кіндігінен байланған түп қазығы. Ауыл десе әлі күнге артымызға алаңдап, алыста қалған балалық шаққа аңсарымыз ауып тұрады.

Толық оқу

Көктемнің иісі

16.01.2020

Аудан мен ауылдың арасына қатынап жүрген дөңес маңдай сары автобус автовокзалдан күн екіндіге еңкейгенде шықты. Бұрын аралықтағы жолдың ой-шұқырына шоқырақтап, оның арғы жағында он...

Толық оқу

Мал таңдау

15.01.2020

Тағы бір жылы аңқау соғымға жылқы алғалы базарға барады. Көп жылқының ішінен, бір өркеші жоқ түйедей, қара бие аңқауға семіз де, толық та көрінеді.

Толық оқу

Балгер, тәуіп

15.01.2020

Ел кезіп, бірге түстеніп, бірге қонып жүре беру Күсептің белгілі әдеті. Тағы бірде бір үйге келіп қона қалды. Үй иесі жолаушылап кетіпті. Мейманның тиісті қонақасын берді де, үй ие...

Толық оқу

Саққұлақ қонақ

15.01.2020

Ел аралап жүріп Күсеп қу бір үйге келіп қонады. Үйде бір ғана жастау әйел бар екен, күйеуі бір жаққа кетсе керек. Қонақ-асын ішіп-жегеннен кейін қонақ төрде жатады. Кенет, үй ішінд...

Толық оқу

Сүйіндік Жақан қудың қулығы

15.01.2020

Жақан қу елден шыққан кедей болады. Былайша айтқанда бар адамдар ол кезде оны өте жек көреді. Ол өзінің жоқтығына, нашарлығына қарамастан өте пысық, елден шыққан қу болады. Жақан қ...

Толық оқу

Аңқауды алдаған айлакер

15.01.2020

Көп жылдан бері бірге қызмет істеп келе жатқан екі жолдас болады. Мұның бірі — адамның аңқауы екен де, екіншісі — әрі айлакер, әрі есепкер адам екен.

Толық оқу

Өмірдің мәні

15.01.2020

Ертеде аты жалпақ әлемге әйгілі Тархан деген патша қартайып, төсек тартып жатып, қасына барлық уәзір­лерін жинайды.

Толық оқу

Соңғы жекпе-жек

15.01.2020

Орта жүз қазақтары жоңғар шапқыншылығынан біржола құтылып, жерлері жаудан тазарған кезде, Абылай, Төле би бастаған қазақтың жақсы мен жайсаңдары қалмақ хандығының тағына өздері ұна...

Толық оқу

Айығып кеткен ақ тайлақ

15.01.2020

Балқаш бойындағы ауылдарды аралап қайту мақсатында екі би (Балпық би мен Ескелді би) сапарға шығады. Қаратал өзенін жағалап, жол бойы әзілдесіп келе жатса, мойнында тұмары, кекіл ж...

Толық оқу

Қазыбектің үш атасы Бұлбұл

15.01.2020

Бұлбұлдың екі қатыны болыпты. Үлкен бәйбішесі — Қаракемпір. Қаракемпірден бес бала. Екінші қатыны — Құбакемпір. Құбакемпірден бес бала, үлкені — Күшік, Алдияр, Шаншар, Үсен Құдайбе...

Толық оқу

Қожа Ахмет пен Баба Машын

15.01.2020

Қожа Ахмет Ясауи жолының күн санап күшейіп бара жатқанын ислам әлемінің басқа аймақтарындағы діндарлар хабардар болады. Олар Ясауи жолының дұрыстығына күмән келтіріп, қалай да оның...

Толық оқу

Ақ ата

15.01.2020

Жасында Ахметті Ақ ата деген Сайрамдағы бір молдаға оқуға беріпті делінеді. Ол кісінің шашы да, қасы да аппақ болса керек, содан «Ақ ата» атанады. Сол кісі кезекті сабағынан соң ба...

Толық оқу

Руының атын «Қазақ», ұранының атын «Алаш» деп атауы (ІІ нұсқа)

15.01.2020

Әбубәкір Күлбабаның заманында «Отыз екі баулы өзбек» атанған деседі. Өзбектің үш баласы болған: Мың, Жүз, Қырық. «Адам Атадан бұ заманға шейін пәленнің баласы пәлен, түгеннің балас...

Толық оқу

Алаштың әйелі Ақшолпан туралы

15.01.2020

Ендігі бір ауыз сөз, анамыз Ақшолпанның көрегендігі жайын да.

Толық оқу

Алаша, Алаш, Қазақ және Жүз

15.01.2020

Қазақтардың пайда болуы Сыр бойына ноғайлардың қоныстана бастаған кезінен басталады. Ноғайлар мен орыстар бұрын бір-бірімен жауығып жүреді екен. Бірде орыс жағының елшілері ноғайла...

Толық оқу

Жүз, Алаш туралы аңыз (І нұсқа)

15.01.2020

Ақарыс (Үйсін), Жанарыс (Сары Келімбет), Бекарыс (Қара Келімбет) осы үшеуінің уақытында Аланша деген хан болып, халқын үшке бөліп, үшеуіне үш жүз кісіні үш бөліп үш жүзге бастық қы...

Толық оқу

Алаша хан әңгімесі (ІІ нұсқа)

15.01.2020

«Қырық сан Қырым, отыз сан рұм, он сан оймауыт, тоғыз сан Торғауыт, он сан Ноғай» бүлгенде, Ормамбет хан өлгенде», — делінген бір заман болған екен. Сол заманлардың тұсында: Қондыг...

Толық оқу

Опасыз дүние

14.01.2020

ХVІІІ ғасырда Жайықтың шығысын мекендеген бай Есенкелді — байлықтың заңғар биігіне жеткен, нағыз аңыз сипатқа айналған адам. Жылқысында есеп жоқ. Есенкелдінің үш әйелінен өрбіген ұ...

Толық оқу

Толыбай сыншының баласы

14.01.2020

Бір күні ауылға кенеттен жау тиіп, қалмақ шапқыншылары бір топ саяқ атты айдап, соған қоса он төрт жастағы Қарабасты тұтқындап әкетеді.

Толық оқу