Әңгіме мен мақала – 59-бет

Кенесарының қырғызға елші жіберуі

18.12.2023

Ел жайлаудан түсіп, Шудың бойында торыған кез екен, бір күні ертең ерте ақ қырқаға толған ақ үй қонып қалыпты. Сүйтсе, ол Кене ханның ауылы екен.

Толық оқу

Кенесарының қырғыздармен соғысуы

18.12.2023

Ел ішіндегі байлардан, зұлымдардан патшаның адамдарынан қорлық көрген адамдар жан-жақтан тағы да ағылып Кене ханның қолына келіп жатты. Олар Кенеден рұқсат алды. Кене қорлық, зомбы...

Толық оқу

Астың бетін ашық қалдырма

18.12.2023

Ертеде бір кейуана болыпты. Ол аяғы ауыр әйелдердің босануына жәрдемдеседі екен. Әйелдер «қолы жеңіл» деп, оның алдына жиі келіпті.

Толық оқу

Кенесарының қырғызға ақырғы аттанғаны

14.12.2023

Маған айтушылар Шыңбай Мыңбайұлы әм Бектемір молла анық білмейді, иә Атбасар, иә Ақмола, Адыр қаласы салып жатқанда, — салғызбаймыз! — деп Кенесары үш рет шауып, үйлерін бұзып, ақы...

Толық оқу

Кене әскерінің Ақмолаға ойысуы

14.12.2023

Қызылжардың жерін біржола өлшеп алуға келген инженер және Аргерей генаралдың келгенін көрген Кене хан біраз сарбаздармен барып, оларды түріп айдап шықты. Олар Николайға: «Кене баст...

Толық оқу

Кенесарыны өлімнен айырып қалған екен

14.12.2023

Кенесарының бір әйелі орыс патшасының қолына түсіп кетіпті. Сонан кейін Кенесары Атбасар қаласын шауып, екі жүз орысты ұстап алып, қаланың алғашқы салған орнын жоқ қылып, өртеп жіб...

Толық оқу

Кенесарының рақымсыздығы мен кеңшілдігі

14.12.2023

Кенесары туралы әңгіме. Кенесарының рақымсыздығы да өлшеусіз, кекшілдігі де өлшеусіз дейді.

Толық оқу

Кенесары мен Отыншы

14.12.2023

Біздің жақта «дос болсаң, тама Танашпен дос бол» деген мақал болды. Бұл мақалды қайдан шыққан екен деп тексергенімде, уақиға былай болған екен.

Толық оқу

Дулаттың Кенені тастап кетуі

14.12.2023

Арқадан дулатқа Кене келіп, қырғызды шаппақ болып, ел жинайды. Сонда төрт дулаттың (шымыр, сыйқым, ботбай, жа- ныс) үшеуінен жігіт қосылады.

Толық оқу

Хан Кене дулат елінде

14.12.2023

Хан Кене, дулат елі туралы әңгіме. Ермекбайдың төртінші атасы Тұрғынбай ат баптайтын саяткер болған кісі екен. Бүкіл дулат елінде белгілі, қандай бәйге болмасын, бәйгенің алдын бер...

Толық оқу

Кенесарының дулатқа келуі

12.12.2023

Кенесары, Наурызбай заманында жаннан асқан ер болды. «Қазақты орысқа бермеймін» деп Сарыарқада соғыс салды. Ақмоланы, Ақтауды, Адырлы қалаларын алып, салдаттарды қойдай қырды. Біра...

Толық оқу

Кенесары мен Омар

12.12.2023

Байбақты руынан Омар дейтін кісі Кенесарыны қуған топтың ішіне болады. Қайтып келе жатып түс көріп, оны Қазыға (Сырымның баласы) жорытыпты. Сонда Қазы:

Толық оқу

Соңғы ханның құпиясы

12.12.2023

Абылайдың көп ұлдарының ішінде қалмақ қызынан туған Қасым басқа балаларына қарағанда қаһарлы, уытты, көкжал туса керек. Халық оны «қан шеңгелдеп туған Қасым» деп атаған. Абылай қай...

Толық оқу

Кенесары — Наурызбай (І нұсқа)

11.12.2023

Әбілпейіз деген Бұхарада хандық құрып тұрған. Оның Мәрәйім деген бас уәзірі болады. Әбілпейіз ханға білдірмей, Мәрәйім соңына ханға қарсы адамдарды ертіп, ханды өлтіру жолын қараст...

Толық оқу

Кенесарының қалмақтан жаралғаны

11.12.2023

Абылай қалмақтың ханы Уса-Зерең дегенді шабады, Абылайдың қолы ханның екі қызын алып кетеді. Сонда қыздардың шешесі артынан қуып жетіп Абылайға былай дейді: «Сіздің қолыңыздың ішін...

Толық оқу

Кенесары (ІІ нұсқа)

11.12.2023

Кенесарыға сүйіндік елі «еремін» деп, ермегенсін, Кенесарыға біреу айтыпты: «сенімен бірге аууды Поштай ұнатпайды» дегенсін, Кенесары Поштайға айтыпты:

Толық оқу

Кенесары туралы (І нұсқа)

11.12.2023

Қоңырбай — Нысанның үлкен баласы. Тіленнен Нысан туған. Қоңырбайды өлтіруші — Ержан. Сол жолы Тіленнің жылқысын шауып әкетеді. Екінші рет Ержан, Саржандар Қорғалжын жағындағы Тінәл...

Толық оқу

Кенесары туралы

11.12.2023

Кенесары сол кездегі Орал губернасының күншығыс шетіне келген сияқты (қазіргі Қаратөбе ауданының шеті).

Толық оқу

Кенесары (І нұсқа)

11.12.2023

Андас — дулат ботпай руынан. Моласы Мерке мен Алатаудың арасында. Бұрын қырғыз жері екен. Бұл күнде Арысты күш-қуат қылып, арқа тұтып дулат болып кеткен төрт шөмекей, бес жаббастың...

Толық оқу

Кенесары

10.12.2023

Абылайдан кейін оның балалары Уәли, Есім мен Қасым хандық құруға әрекеттенеді. Бұлар Абылай көздеген ізгі бағытпен жүре алмады. Елді біріктіру орнына ру наразылығын тудырып, бейбіт...

Толық оқу

Наурызбай туралы

10.12.2023

Наурызбай бір қол бастап келе жатқанда, өзінің батыр жолдастары сұрайды: «Ер қаруы — бес қару, соны түгел жұмсайсың ба?» — деп сұрапты.

Толық оқу

Саржан төренің құда түсуге баруы

10.12.2023

Бұрынғы заманның байларының құдалығы келін түсірген не әкесінің асын бергендігі, дүниенің басы қандай, аяғы қандай, ешкімге опасының жоқтығын танытады.

Толық оқу

Үбі батыр туралы

10.12.2023

Руы — масқар Халба дейтін адам алдымен Исатай, Махамбет көтерілісшілері жағында болады. Соңынан ханға сатылып, Махамбетті өлтірушілердің бірі болыпты.

Толық оқу

Жалбыр батыр (ІІІ нұсқа)

09.12.2023

Ол бір жаугершілік заман еді. Қатар отырған ел сәл нәрсеге таласып бірін-бірі барымталап, бірін-бірі шауып алып отыратын. Соғысқа шыныққан елден батыр көп шыға ма? Қалай? Сонда да ...

Толық оқу

Жалбыр батыр (ІІ нұсқа)

08.12.2023

Жалбырдың шын аты — Байсал, жастай жалпылдап жауға шауып, топтан қалмаған соң «Жалбыр» атанып кетіпті. Жас кезімде көп көрдік, қолына су құйдық, қолынан ет асадық, орасан ірі кісі ...

Толық оқу

Жалбыр батыр (І нұсқа)

08.12.2023

Жалбыр — Бөрібай батырдың кенже баласы. Жалбыр туғанда өте кішкентай болып туылыпты. Бөрібай баланың орасан нәзік кішкентай боп туғанына көңілі толмай, өзінің қарттығын есепке алып...

Толық оқу

Науша мен Әубәкір

08.12.2023

Арғы бетке өтіп кеткен Науша Бөкейліктегі ағайындарын аралап жүріп, Әубәкір Ақбайұлынікіне келеді. Бұл кезде Әубәкір жай старшина да, Науша сексенге келіп қалған шал шағы екен. Бұл...

Толық оқу

Науша батыр мен Сыйлыбай

07.12.2023

Әлімнің шекті руында аты шыққан Сыйлыбай деген бір батыр болады. Сырттай Наушаның атағын естіп, оның бақытын күндеп өлтіргісі келеді. Бұл сырды Науша да есіте жүреді. Сыйлыбай мен ...

Толық оқу

Науша мен Сыйлыбай

07.12.2023

Науша Жайық өтіп, туғандарына қосылған соң, күндердің күнінде әлімнің бір тойында Сыйлыбай батырға кезігеді. Сонда ол Наушаға қарап, менсінбеген күйде:

Толық оқу

Науша батырдың елге оралуы

04.12.2023

Науша кішкентайынан бірге ойнап, тай-құлындай тебіскен құрдасы, әрі аталасы Шеркеш би екеуі Бөкейлікті тастап, Жайықтың шығыс бетіндегі ата қоныстарына көшеді. Бұл шамамен ХІХ ғасы...

Толық оқу