Әңгіме мен мақала – 63-бет

Серғазы батыр (ІІ нұсқа)

19.09.2023

Сонау Тараз жағындағы Талас бойындағы бір шайқаста күні бойы болған жекпе-жекте бірде жеңіп, бірде жеңіліп дегендей алма-кезек түсіп, екі жақтан да шығын болып, күн батуға таяған к...

Толық оқу

Серғазы батыр (І нұсқа)

19.09.2023

Қазақ-қалмақ соғысы заманында Жетісу жерінде қалмақтар бірер жыл табан тіреп тұрып қалады. Сол кездерде олар Суықтөбенің күнгейін қыстап, теріскейіне егін салып, таудың бөктерін, б...

Толық оқу

Қуатбек пен Медетбек (І нұсқа)

19.09.2023

Жаугершілік кезінде Сәмен батырдың ұлы Қапсалаң батырдың ауылына қырғыздар жиі-жиі шабуыл жасап, маза бермейді. Қапсалаң батыр жетпістің үстіне шығып қалған кезде қырғыздар тағы да...

Толық оқу

Қуатбек пен Медетбек

19.09.2023

Қалмақ әскерімен болған бір жолғы соғыста айласын асырған жау жағы Қуатбек пен Медетбек батырларды қолға түсіріп, елдеріне алып кетеді.

Толық оқу

Жауғаш батыр

19.09.2023

Жоңғарларды бірлесе қуған қырғыздың Солто руынан шыққан Жорықтас дос-жарандарымен өзара қатынастары күшейіп, көрші қоныстанған екі ел қыз алысып, құда-жегжаттық, туысқандық байланы...

Толық оқу

Жауғаш батыр туралы

18.09.2023

Абылайдың бір жақсы көретін баласы өліп, бас көтермей жатып қалғанда, көңіл айтуға келген белгілі адамдармен еріп хан ордасына кірген Жауғаш орынды жұбату сөз тауып айтып, алғырлығ...

Толық оқу

Жауғаш батыр

18.09.2023

Сәмен батыр қолында мыңбасы болған Қырбас ел азаматтары түгел қатынасқан Іле өзенінің бойындағы қалмақтармен үлкен ұрысқа кеткен екен. Ат үстінде ауылға қарай шауып, айғайды салып,...

Толық оқу

Ер Жауғаш

18.09.2023

Жауғаштың қолбасшылығымен өткен бір ұрыста қалмақтар «Қалмаққырылған» деп аталып кеткен жерге қосын тігеді.

Толық оқу

Көтентай батыр

18.09.2023

Батыр Ботбайдан: Құдайқұл, Шағай, Қоралас, Бидас. Құдайқұлдан: Құдайберді, Келімбет. Құдайбердіден — Бегей, Меңей. Бегейден — Жиембет (Бесторсық). Жиембеттен: Қонақбай, Сазанбай, С...

Толық оқу

Еспембеттің Адақ атануы

18.09.2023

Қабанбай осы шайқаста Арқауылды өлтіріп, қалмақтың қалың қолын қазақ жауынгерлері қуып келе жатқанда, жаудың бір мергені садақпен Ақпантайдың атын атады. Ақпантай алдындағы терең о...

Толық оқу

Шоңай батыр

06.09.2023

Шоңайдың нағашысы Садыр, оның ішінде Алдияр тармағынан екен. Қабырғасы қатып, оңы мен солын таныған Шоңай енді нағашы жұртын іздеп шығады. Ол кезде атпен жүретін кез. Лепсінің бойы...

Толық оқу

Қараш батыр

06.09.2023

Қараш батырдың әрбір сапарынан қалдырмай ертіп жүретін Боқтай деген немере інісі болыпты. Боқтайдың көзі өте өткір екен, алыстағыны жанында тұрғандай көреді екен. Бірде Қараш батыр...

Толық оқу

Алдияр батыр

06.09.2023

Алдияр жәйші болған кісі еді. Тәуке қарақалпақтарды қоластына кіргізу үшін оларға бірнеше дүркін шабуыл жасаған еді. Бірақ қарақалпақ ханының алдыңғы шебіндегі қырағы сарбаздары те...

Толық оқу

Дәстүрлі қазақ қоғамындағы қыздың орны

02.09.2023

Жалпы, дәстүрлі қазақ қоғамындағы қыздың орнын зерттеу бізге гендерлік қатынастар саласындағы қиындықтар мен прогресті жақсы түсінуге мүмкіндік береді. Бұл әйелдер мен қыздардың та...

Толық оқу

Алдияр батыр туралы

28.08.2023

Өз заманында туған Елке бабамыз өте момын адам болған. Сол кезде өзінің туған інісі Тілеуімбеттің түйесін бағыпты. Күз айларының бір күні үлкен ас беріліп, Тәуімбет өз балаларын ер...

Толық оқу

Бір шайқас жайлы

28.08.2023

Тауасар мен Амандық батырлардың оқиғасы қалмақтардың орта жүз жерін шапқыншылыққа ұрындырып, көп жерді басып алған шағы екен. Нұраның шығыс жағында Қыземшек деген қос өркешті шоқы ...

Толық оқу

Тауасар батырдың жас шағы

28.08.2023

Тауасар он сегіз жасқа шығып, күш-қайраты толысып, ел алдына, ер қатарына ілінген кезде жоңғар шапқыншылары қазақ жеріне шабуыл жасайды. Бұған қарсы орта жүз ханы Әбілмәмбет үш жүз...

Толық оқу

Шақшақ Жәнібектің Тауасар батырға ат қойғаны

28.08.2023

Тауасардың әкесі Есенаман баласына ат қойғызарда арғынның шақшақ руынан шыққан қарт Жәнібекті жорықтан келе жатқан жолынан тосып, сәлем беріп, қуанышты көңіл-күйін айтады.

Толық оқу

Әйтей батыр

28.08.2023

...Қазақ, қалмақ жасақтары екі төбенің басына жиналып, қан төгіспек үшін бірін-бірі жекпе-жекке шақырады. Қалмақ жағынан дене бітімі ерекше, ірі жасақ Жамқайын атын ойнатып, екі тө...

Толық оқу

Қарақұл батыр

28.08.2023

Қарақұл әрі жас, әрі тұлдыр жетім қалды. Ол әпкесі Қарашаштың тәрбиесінде өседі. Он төртке толып, етек-жеңін жинауға тырысқан Қарақұл бір күні әпкесінен:

Толық оқу

Құттығай батыр

28.08.2023

Саржала, Құттығай, Шұбар үшеуі құрдас екен, олардың бір-біріне деген сыйластығы, қимастығы ерекше болыпты деп ел әлі күнге аңыз етеді. Ұлы отан соғысының ардагері болған марқұм Жұм...

Толық оқу

Аралбай батыр (І нұсқа)

28.08.2023

Бірде Үмбет, Мәмбет, Тілеке үшеуі аттарына мініп, сәукеле сынды қалпақ киіп келе жатады. Үшеуінің де сақалдары белуарларына түскен. Үшеуі де сексенге жақындап қалған екен. Сонда бұ...

Толық оқу

Аралбай батыр

28.08.2023

Аралбай батыр XVIII ғасырдың 40-жылдары мың сарбазды бастап, Талас өзені бойында қалмақ шеріктерімен соғысып, ірі жеңіске жетеді. Бір күні Сары Манжаның түмені Анырақай тұсынан өтп...

Толық оқу

Шегірдің Жәнібекпен кездесуі

28.08.2023

Керей Бәрдәулетұлы Жәнібек батыр қасына нөкер ертіп Алтайға барып, қоныс шалып қайтады. Тарбағатай тауының үстіртімен суыт жүріп отырып Қарғыба өзеніне жетеді. Қарғыбаның басына қо...

Толық оқу

Байсерке

18.08.2023

Сол кездегі қазақтың батырларымен бірге Сәмен де балаларын, інілерін ілестіріп, қалмақтармен соғысуға кеткенде, Байсеркені елдегі аз ғана шаруаның қисынына бола ауылда қалдырып, «с...

Толық оқу

Жоламан батыр туралы

18.08.2023

Шалабай өз заманыңда батыр ер болған. Өзі кедей болған. Бірнеше өзара соғыстарда Шалабай жауға шауып, жеңген, сүйтіп, өз заманында батыр атанған ер атақты кісі болады.

Толық оқу

Қазақ-қырғыз шабысы

18.08.2023

...Қалмақтар сүріліп кеткеннен кейін көп жер босайды. Оны бұрынғы меже бойынша жайма-жай бөлістіре алмай, қазақ пен қырғыздың ортасында шатақ шығады. Қырғыздар қалмақтар сүргініне ...

Толық оқу

Алымбектің шежіресі

17.08.2023

... Сары Үйсін, Қасқарау, Жансейіт, Садыр, Шапырашты, Ысты, Ботбай, Сыйқымнан: Қарақойлы, Аққойлы, Қусирақ. Үйсін рулары Сарытауқұм, Үш Алматы, Іленің бер жағын басып алып, сонда қ...

Толық оқу

Бердіқожа батыр

17.08.2023

Бұрынғы өткен заманда, қазақ-қалмақ жау болып жер таласы болып, жаушылық қатты болғанда, Түркістаннан бір бала қашып шығып керейге келіп сіңіп, шанышқылы деген елге келіп сіңген ек...

Толық оқу

Бердіқожа (ІІ нұсқа)

17.08.2023

Абылай хан заманында Шанышқылы Бердіқожа батырды жерге таласып, кектесіп жүріп, руы аздығынан өштескен дұшпан, өсіп-өнген ру туғаны көптігінен ұстап алып өлтірейін деп жатқан екен:...

Толық оқу