Қазақша есімдер және олардың мағынасы
Бұл бөлімде қазақша есімдердің толық тізімі алфавит бойынша берілген. Мұнда ұл және қыз есімдері, адам аттары және олардың мағынасы ұсынылған.
Бұлқыш
есімнің түбірі бұлқы-жұлқы, жұлқып тарт — ш есім қосымшасы. Қайратты, жігерлі, пысық, еті тірі.
Ғалиақпар
араб тілінен алынған ғали — қымбатты + акпар — үлкен, зор, құрметті, жоғары мәртебелі.
Ғаппар , қаффар
араб тілінен алынған ғаффар — кешірімді, мархабатты.
Дәулетбақ
араб тілінен алынған дәулет + бақыт сөздерінің қосылуынан жасалған есім. Бақдәулеті мол, бай (болсын деген тілекпен қойған. Біріккен тұлғалы есімдер — Дәулетбек, Дәулетияр, Дәулетқали, Дәулетәлі.
Досмат , досмұқан
иран және араб тілдерінен алынған. Досмұхамбет есімінің қысқарған түрі. Мұхамбеттің досы деген мағынаны білдіреді. Синонимдері — Ешмұхамбет, Есмұхамбет.
Ербақ
араб тілінен алынған бақыт сөзінің қысқарған түрі. Яғни бақытты ер, батыр.
Жақсыбай
көпке жағымды, жұртқа сүйкімді болсын деген тілекпен қойылған есім. Қысқартып-еркелете айту тұлғасы — Жакей. Синонимі — Садыбай.
Жақсымұрат
қазақ тілінен алынған жақсы - игі мақсат - араб тілінен алынған морад — ізгі тілек.
Жақып
араб тілінен алынған яғкуб, — табанды, қарсылық білдіретін, үндемейтін; айлакер, қу; егіздің сыңары. Біріккен тұлғалы есімдер — Жақыпбай, Жақыпбек, Жақыпжан, Жақыпқан. Еркелете қысқартып айту тұлғасы — Жақай.
Жамықан
араб тілінен алынған джамег — қоғам, жамағат, көпшілік + қан (хан). Көптің, жамағаттың ханы деген мағынаны білдіреді.
Жанақ
иранның және қазақтың сөзі — оның жаны таза, ниеті ақ деген мағынада қойылған.
Жанқуат
иран тілінен алынған джон + қазақ сөзі қуат жанға қуат, медет болсын деген тілекпен қойылған.
Жанұзақ
иран және қазақ тілінен алынған — баланың өмір-жасы ұзақ болсын, көп жасасын деген тілекпен қойылған есім.
Зақира
араб тілінен алынған закир — ескеруші есте сақтаушы сөзіне «а» қосымшасының жалғануы арқылы жасалған есім.
Зұлқарнай
араб тілінен алынған — зул + корнеин — қос мүйізді. Александр Македонскийдің лақап аты.
Зұлпықар
араб тілінен алынған зу + л + фагар - шаншушы, Әлидің қылышының әсірелеген аты; түйреуші, қақ жарып түсуші, жарып түсетін қылыш деген мағына береді.
Зылиқа
араб тілінен - жасы кіші, туыс, қарындас. Дыбыстық өзгеру түрі — Зілиха, Зүлиха.
Қаблет
араб тілінен алынған қабиллят — ептілік, икемділік, бейімділік, қабілеттілік.
Қадыр
араб тілінен алынған хадр — күшті, кұдіретті; қабілетті, икемді, бейімді; дәреже, құрмет.
Қадыралы
араб тілінен алынған хадр + алы, али — жоғары, яғни қадірі, беделі биік, жоғары.
Қажы (хажы)
араб тілінен алынған тадж — мекеге барып қайтқан адам. Біріккен тұлғалы есімдер — Қажымұрат, Қажығали, Қажыкен.
Қазила
араб тілінен алынған қази , қазы — даулы іске билік айтушы + ла қосымша.
Қазтуған
араб тілінен алынған қазы + қазақ сөзі туған. Қазы болып туған бала деген мағыналы есім. Қысқартып-еркелете айту тұлғасы — Қазтай.
Қазыбек
Қади сөзіне бек сөзін қосу арқылы жасалған есім. Араб тілінен алынған кади — даулы істі шешуші сот. Біріккен тұлғалы есімдер — Қазыбай, Қазыбек, Қазығали, Қазықан.
Қазына
араб тілінен алынған хәзинә — байлық, қойма; қазына. Аса қымбатты деген мағына береді.
Қайып
араб тілінен алынған каиф — балшы, балгер. Біріккен тұлғалы есім — Қайыпбек.
Қайыр
араб тілінен алынған кейр — мейірім, шапағат, жақсы, қайырымды, тамаша; кайырым, мейірім. Біріккен тұлғалы есімдер - Қайырбай, Қайырбек, Қайырғали, Қайыржан, Қайырболат.
Қайырбек
араб тілінен — аса қайырымды, шапағатты, мейірімді адам деген мағыналы есім.
Қайырболат
араб тілінен — аса қайырымды, мейірімді адам болсын деген тілекпен қойылған есім. Қысқартып-еркелете айту тұлғасы — Қайыртай.
Қайыргелді
өмірге мейірімді, қайырымы мол, шапағатты жан келді деген мағыналы есім. Қысқарған түрі — Қайырке.
Қаламқас
жіңішке келген әдемі қара қас. Халық арасында кеңінен тараған есім.
Қалау
талғап-талдау, қолқалау, ұнатқанын өз тілегінше алу. Біріккен тұлғалы есімдер — Қалаубай, Қалаужан.
Қалдарбек
иран тілінен алынған хол — денедегі мең + көп, жалғауы - дар + бек. Денеге шыққан қалы болса, ондай адам бақытты саналған. Сондықтан есімдер сыңарына қал сөзі жиі қосылып отырған. Мысалы: Қалдыбай (Қалыбай), Қалдыбек (Қалыбек), Аққал т. б.
Қалқа
ата-ананың қалқасы, қорғаны, панасы, сұйеніші болсын деген тілекпен қойылған
Қалмұхамбет
иран тілінен алынған хол - мең + Мұхамбет, яғни менді, бақытты Мұхамбет. Синонимі — Меңдіахмет. Қысқартып айту тұлғалары — Қалмат, Қалмақан, еркелете айтылатын түрі — Қалқен, Қалтай.
Қамария
араб тілінен алынған қамар — ай, осы сөзге «ия» қосымшасы қосылу арқылы жасалған есім. Яғни ай, айдай сұлу.
Қамбар
араб тілінен алынған хамбар — күшті адам. Қазақ эпосындағы батыр есімі.
Қанат
бұндай есім бала ата- анасының сүйеніші, тірегі болсын деген мақсатпен қойылған.
Қараман
қара — ауыспалы мағынасы зор күш, күшті, ірі, парсы тілінде — ман — кісі, адам. Яғни кұшті адам деген мағына береді.
Қарасай
қара — ауыспалы мағынасы ірі, үлкен, зор, күшті + сай көне түркі тілінен Саг — алып, өте дәу, зор, яғни зор тұлғалы алып. Қазақ эпосындағы батырдың есімі
Қаратай
қара — ірі, үлкен, зор + тай - көне түркі тіліндегі таг — тау сөзінің дыбыстық өзгеріске түскен күйі. Яғни ата-ананың таудай үлкен тірегі, сүйеніші.
Жиі қойылатын сұрақтар
Қазақша есімдерді қайдан табуға болады?
Бұл бетте толық тізім берілген.
Есімдердің мағынасы бар ма?
Иә, барлық есімдердің мағынасы көрсетілген.
- Нарша Булгакбаев
- Азамат Төре
- Редьярд Киплинг
- Азамат Төре
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі