Қоңыр дәптер
- 0
- 0
Қоңыр дәптер,
ойларымды жаныма батқан кілең,
саған айтам, өзгелер мақтанды дер.
Адаммын ғой, мен сейф емеспін деп
Тау толқындары – Жұмекен Нәжімеденов
Бұл бетте «Тау толқындары» атты Жұмекен Нәжімеденов жазған табиғат туралы өлең берілген.
Өзенін өргізіп тау алса ғана,
Қарайды қарауытып сан салаға.
Қайтеді ей, мына толқын, құла толқын
Жартастың төсін сорып тамсана ма?
Шұбырып шұбар ала су төменге,
Қанаты тасқа тиді сілтегенде.
Пәк адал толқын жүзін жел жасырып
Ұқсайды жібек шәлі бүркегенге.
Япыр-ай, алабұртып аққан бұлақ,
Жанбасын ауыртқан ба тастан құлап?
Ере алмай көп толқынға көне толқын
Келеді қалыңқырап, ақсаңқырап.
Аптығып, алақайлап шапқан ағын
Тосады қара тасқа ақ тамағын.
Қақтығып жаңғырығы, таулы алапқа
Көтеріп көп нотасын аттанады үн...
Төменде теңіз беті жымың-жымың,
Мың тонып, рахатқа жылынды мұң.
Кеңкілдеп киіп-жарып келген бұлақ
Бәрінің бір-ақ білді шығындығын.
Басылды ол баяғыдай зіркілдемей,
Тек қана бүлк-бүлк етті шіркін көмей,
Домығар долы келін секілденіп
Енесін қалғанына бір тілдемей.
Көк теңіз бүгін көзін жұмар нағып,
Қалар бір жұмарланып, құмар қанып.
Тау қарар бұрынғыдан алыс тартып,
Көзімен ұмытудың мұнарлатып...
Қарайды қарауытып сан салаға.
Қайтеді ей, мына толқын, құла толқын
Жартастың төсін сорып тамсана ма?
Шұбырып шұбар ала су төменге,
Қанаты тасқа тиді сілтегенде.
Пәк адал толқын жүзін жел жасырып
Ұқсайды жібек шәлі бүркегенге.
Япыр-ай, алабұртып аққан бұлақ,
Жанбасын ауыртқан ба тастан құлап?
Ере алмай көп толқынға көне толқын
Келеді қалыңқырап, ақсаңқырап.
Аптығып, алақайлап шапқан ағын
Тосады қара тасқа ақ тамағын.
Қақтығып жаңғырығы, таулы алапқа
Көтеріп көп нотасын аттанады үн...
Төменде теңіз беті жымың-жымың,
Мың тонып, рахатқа жылынды мұң.
Кеңкілдеп киіп-жарып келген бұлақ
Бәрінің бір-ақ білді шығындығын.
Басылды ол баяғыдай зіркілдемей,
Тек қана бүлк-бүлк етті шіркін көмей,
Домығар долы келін секілденіп
Енесін қалғанына бір тілдемей.
Көк теңіз бүгін көзін жұмар нағып,
Қалар бір жұмарланып, құмар қанып.
Тау қарар бұрынғыдан алыс тартып,
Көзімен ұмытудың мұнарлатып...
Юля
Жұмекен Нәжімеденовтің «Тау толқындары» — табиғаттың күшті көрінісі мен адамның ішкі әлемін поэтикалық түрде үйлестірген әсерлі өлең. Бұл шығармада тау арасындағы бұлақ толқындарының шуы арқылы табиғаттың ырғақты әуені мен тіршілік динамикасы айшықталып көрсетілген. Толқындардың таспен соғылуы, ағынның шұбырта төмен түсуі табиғаттың сұлулығын, өмірдің үздіксіз қозғалысын сезіндіреді, әрі оқырманды сыни ойға жетелейді.
Өлеңде табиғат пен адам арасындағы рухани үндестік, табиғаттың табиғи әсемдігі мен адам сезімінің көркемдігі үйлесімді түрде өрілген. Мұндай поэзия қазақ әдебиетінің бай шығармашылық дәстүрін көрсетеді, әрі оқырманға тыныштық пен терең ой сыйлайды.
Мен бұл өлеңді оқып, тау мен толқындардың әуенін сезіне отырып табиғаттың ішкі сырларын түсінуге шақырған жасампаздықты жоғары бағаладым. Жұмекен Нәжімеденовтің поэзиясы оқырманға табиғат сұлулығынан рухани ләззат алуға мүмкіндік береді.