Абылай хан — материалдар жинағы – 3-бет

Абылайдың тұтқын болуы (ІІІ нұсқа)

19.06.2020

Бұл Сарыарқаны бұрынғы уақытта ноғайлы билеп-төстеп қоныс қылып, «он сан ноғай ормамбет би өлгенде, сол Ормамбеттің елі бір алаша тайдай бүлініпті» деген сөз бар. Сонан қалмақ биле...

Толық оқу

Абылайдың тұтқын болуы (ІІ нұсқа)

19.06.2020

Қалдан Шеріннің Сәру деген інісін жорықта кез болып, Абылай өлтірген екен. Қалмақтан шыққан Сына батыр Қалдан Шеріннен қашып, Абылайға келіп қорғалаған екен.

Толық оқу

Абылайдың тұтқында болуы (І нұсқа)

19.06.2020

Қалмақ елі етек-жеңін жинағаннан кейін, Шарыш сынды батырды өлтіріп, елін үлкен күйзеліске ұшыратқан Абылайды іздеді. Ұзақ уақыт іздеп, ақырында Ұлытау қобылары арасында қапылыста,...

Толық оқу

Абылайдың қамал бұзған жері (V нұсқа)

19.06.2020

Абылай хан 12 жасында қасында Оразалық деген сарт бар екен. Түркістан шаһарына келіп Әбілмәмбет патшаға келіп қызмет қылады. Онда орнығып тұра алмай, ұлы жүз үйсін Төле бидің түйес...

Толық оқу

Абылайдың жас күніндегі өмірі (ІІІ нұсқа)

14.06.2020

Абылай әкесінен кішкене күнінде жетім қалған екен. Абылай ұлы жүздің бір Төле би деген бидің қолында құл болыпты.

Толық оқу

Абылайдың алғаш көзге түсуі (ІІ нұсқа)

14.06.2020

Он екі жасар бала күнінде қасында Оразаулық деген сарт бар, екеуі Түркістан шаһарына келіп, Әбілмәмбет (Әбуәлмәмбет) патшаға қызметкершілік қылды. Ол жерде орнығып тұра алмай, ұлы ...

Толық оқу

Абылайдың алғаш көзге түсуі (І нұсқа)

14.06.2020

Жиырмаға жетпеген жас Абылай хан қасында Оразаулық деген сарт жолдасы бар, Есіл бойында Атығай, Қарауыл деген елге келіп, Дәулеткелді байдың жылқысын бағып, жылқышы болып жүріпті:

Толық оқу

Абылай хан — тарихи тұлға

09.06.2020

Абылай жайлы деректер

Толық оқу

Найман Бөдес

10.04.2020

Бірде Абылай ханның хабарымен қазақтың көп батырлары жиналады. осы батырлардың арасында шұбар атты Бөдес батыр да болады. Ол Абылай ханның да сенім артқан батыры екен. Сонда Абылай...

Толық оқу

Абылай атағын шығарған Шалқұйрық ат туралы

10.04.2020

Аңыз бойынша, Түркістаннан шыққан Абылай бірде ең жақын туысқаны Әбілмәмбет ханның ордасына туысы оразбен бір атқа мінгесіп келеді және біраз уақыт бойы қарауыл руынан шыққан дәуле...

Толық оқу

Хан Абылай

10.04.2020

Тарих тағы даңқты хан Абылайдың шын аты — Әбілмансұр. Абылай — оның арғы атасы. ол ел билеу ісінен гөрі жауынгерлік қимылға бейім адам екен. Сондықтан оны жұрт «батыр Абылай» деп а...

Толық оқу

Жәнібек би

04.03.2020

Абылай жоңғар шапқыншыларымен соғысып жүргенде, он сегіз жасар Жәнібек қолды артынан қуа келеді. Келсе, қазақтар бытырап, аты барлыққан Абылайға шапқыншылар жақындап қалған екен. Ж...

Толық оқу

Қасым Сұлтанның анасы — Қандан

23.01.2020

Үзіліссіз соғыс елді әбден титықтатып, ығыр еткен соң Абылай аз уақыт болса да дамылдау мақсатымен Қалден Серенге елші жұмсайды. Оған басшы болып Ескелді барады. Барған бетінде қал...

Толық оқу

Ескелдінің ерлігі

23.01.2020

Абылай да Ескелдіні ес тұтқан. Бірде қалмақ басқыншылары жауынгерлерінің жойқындығын, дүбірлі екендігін сезген Абылай сарбаздарына: «Қыспаққа түскелі тұрмыз-ау, бас көтерер ер азам...

Толық оқу

Елдің иесі, жердің киесі болады (І нұсқа)

22.01.2020

Төле бидің туған жиені Ескелді он алты-он сегіз жасар шамасында осы нағашысының ауылына барады. Сол кезде «Сабалақ» аталып кеткен балаң жігіттің түйе бағып жүрген кезі екен. Бәрі б...

Толық оқу

Ескелдінің ер атануы

22.01.2020

Абылай ханның арындап тұрған кезінде Қаратал өзені бойындағы Үштөбе деген жерде қалмақпен бір қатты шайқас болып, қалмақтың аса зор Далаңқор деген батыры ортаға шығып, «жекпе-жек» ...

Толық оқу

Жақсы Жанайдар (ІІ нұсқа)

21.01.2020

Бұхар ханы Абылай ханға айтты:

Толық оқу

Қасым ханның елге орнатқан тәртібі

04.01.2020

Қасым хан ақбоз атқа мінеді екен, айыр қалпақ киеді екен, жолдастары бәрі де бір ыңғай боздан мініп, ақ киім киіп бір бай ауылға келеді екен.

Толық оқу

Бұрынғы заманның адамдарының қандай екенін танытуға сөйлеген сөз

04.12.2019

Күлік баласы — Тілеуімбет, мұнан туған — Жанайдар. Бұл Жанайдар — Абылай заманында жас бала. Жұрт аузында жақсы Жанайдар атанған.

Толық оқу

Дүние қалды

02.12.2019

Абылай хан осынау фәни жалғаннан өзінің көшетінін білгендей, дүние салатын жылы қазақ даласының оңтүстігін ара лап қайтуға шығады. Жалаң сейіл, жай серуен Абылай болмысына жат, жол...

Толық оқу

Жетім торы

02.12.2019

«Жауға барсаң, бәрің бар, дауға барсаң, бірің бар» дегендей, рулы елден шығатын батыр әдетте жалғыз-жарым болмаған. Алдағыға еліктеп, арттағыға үлгі-өнеге болатын үрдіс, әсіресе жо...

Толық оқу

Келісімге келтірілген қаһарлы сөз (VІІ нұсқа)

29.11.2019

Абылай ханның заманында қалмақтың Қоңтажы деген ханы қалың қолмен келіп, қазақтың бейбіт жатқан елін бір шетінен шауып кетеді. Қоралы қой, үйірлі жылқы әкетеді. Құл етемін деп ұл ә...

Толық оқу

Өтеген батырдың шұбар тегенесі

28.11.2019

Атадан балаға мұра болып келе жатқан Өтеген батырдың — Мүйізді атамыздың шұбар тегенесі тарихтың тылсым түпкірінен көп сыр шертеді. Кезінде ұлы тұлға туралы көп зерттеп, көп дерект...

Толық оқу

Абылай ханның әңгімесі

28.11.2019

Қалмақтың Қалдар ханымен ұрысып, жеті күндей сүрісіп, сондағы жолдас адамдары: Қаракерей Қабанбай, Қанжығалы Бөгембай, Шақшақұлы Жәнібек, Сіргелі Қаратүлек бар, Қарақалпақ Қылышбек...

Толық оқу