биология — материалдар жинағы – 3-бет

Тіршіліктің мәні мен негізі

07.10.2021

Қазіргі кезде тіршіліктің мәнін түсінудің жалпыға ортақ методологиялық жолы тіршілікті соңғы нәтижесі өздігінен жаңару процесі ретінде түсіну болып табылады, ол ұдайы өсу түрінде к...

Толық оқу

Жыныссыз көбею

07.10.2021

Жыныссыз көбею өсімдіктердің де, жануарлардың да көптеген түрлеріне тән. Ол вирустарда, бактерияларда, балдырларда, саңырауқұлақтарда, тамырлы өсімдіктерде, қарапайымдыларда, губка...

Толық оқу

Фотосинтез туралы мәлімет

07.10.2021

Фотосинтез — бұл өсімдіктердің жасыл жапырақтарында судан және атмосферадағы көмір қышқылы газынан хлоропластардағы хлорофиллдер сіңірген күн (жарық) энергиясын пайдалана отырып ор...

Толық оқу

Организмдер деңгейіндегі метаболизм

07.10.2021

Ассимиляция сипатына қарай автотрофты, гетеротрофты және миксотрофты организмдерді ажыратады. Автотрофты (грек. autos-өзім, trophe-қорек), немесе өздігінен қоректенуші организмдер,...

Толық оқу

Экзоцитоз дегеніміз не

07.10.2021

Экзоцитоз — әртүрлі заттардың клеткаларының секреттену процесі, сонымен қатар экзоцитоздың реттеуші және анықтағыш жолдары белгілі. Реттеуші экзоцитоздың мысалына инсулин экзоцитоз...

Толық оқу

Клеткалардың көбеюі

07.10.2021

Клеткалардың көбеюі немесе пролиферация (лат. proles — ұрпақ, ferre -әкелу) — клеткалардың жаңаруы мен өсуіне алып келетін процесс. Бұл процесс бірклеткалылар үшін де, көпклеткалы ...

Толық оқу

Клетка туралы жалпы мәлімет

07.10.2021

Клетка — бұл жартылай өткізгіш мембранамен шектелген және тірі жүйелер жоқ ортада өздігінен көбеюге қабілетті тірінің (биологиялық белсенділігінің) негізгі бірлігі.

Толық оқу

Тірі заттың ұйымдасу деңгейлері

07.10.2021

Тірі заттың ұйымдасуында негізінен молекулярлық, клеткалық, ұлпалық, мүшелік, организмдік, популяциялық, түрлік, биоценоздық және ғаламдық (биосфералық) деңгейлерін ажыратады. Барл...

Толық оқу

Тірі заттың қасиеттері

07.10.2021

Тірі зат үшін бірқатар қасиеттер тән, олар бірігіп тірі затты тірі «етеді». Мұндай қасиеттерге өзінен-өзі көбею, ұйымдасу ерекшелігі, құрылым реттілігі, біртұтастылық және дискретт...

Толық оқу

Вирустардың пайда болуы

07.10.2021

Вирустардың пайда болу табиғаты олардың алғашқы ашылған уақыттан бері талқыланып келеді, себебі оның эволюциясын білу вирусты зерттеудің іргелігімен және оның іс жүзіндегі қажеттіл...

Толық оқу

Жануарлардың, өсімдіктердің вирустары мен бактериялары

07.10.2021

Вирустар әртүрлі жүйедегі организмдердің клеткаларында кездесетін болғандықтан, біз адамның, жануарлардың (сүтқоректілер), өсімдіктердің вирустары мен бактерияларын жеке қарастырам...

Толық оқу

Вирустар туралы мәлімет

07.10.2021

Вирустар — клеткадан тыс тіршілік ететін микроскопиялық ең кішкентай тіршілік иесі. Вирусты алғашқы ашқан Д. И. Ивановский, ол 1892 ж. темекінің жапырағының мозаика ауруының қоздыр...

Толық оқу

Сүтқоректілер туралы мәлімет

07.10.2021

Сүтқоректілер немесе Аңдар класы (Mammalia) — бұл біршама ұйымдасқан, дамудың ең жоғарғы сатысында тұрған және барлық географиялық аймақтарда мекендейтін, негізінен құрлық омыртқал...

Толық оқу

Бауырымен жорғалаушылар класы

07.10.2021

Бауырымен жорғалаушылар класы (Reptilia) — бұл нағыз алғашқы құрлық омыртқалылары. Бұл кластағы түрлер саны 7000-ға жетеді. Жер шарының көптеген аймақтарында мекендейді. Оларға тән...

Толық оқу

Пиноцитоз дегеніміз не

07.10.2021

Пиноцитоз (от грек. ріпо — ішу және cytos — клетка) деп клеткалар сұйықтықтарды және оларда болатын жоғарғы молекулалы заттарды плазмалық мембрананың дүмпуі арқылы сорып алу және к...

Толық оқу

Фагоцитоз дегеніміз не

07.10.2021

Фагоцитоз (грек. Phagos — жалмау және cytos — клетка) процесінің мәні сол, лейкоцит-клеткалар (макрофагтар мен нейтрофилдер) өздерінің клеткалық мембраналарын томпайту арқылы қатты...

Толық оқу

Анаболизм және катаболизм

07.10.2021

Негізгі метаболизмдік процестер анаболизм (ассимиляция) және катаболизм (диссимиляция) болып табылады. Анаболизм немесе ассимиляция (лат. assimilation-ұқсасу) дегеніміз клетканың ө...

Толық оқу

Клеткалар мен ұлпалардың эволюциясы

07.10.2021

Ұлпаларда клеткалардың пайда болуы, мамандануы және бірігуі тарихи категория болып табылады, өйткені олар филогенез барысында пайда болды. Бірақ бұл категорияларды түсіндіру өте қи...

Толық оқу

Жануарлар мен өсімдіктердің ұлпалары

07.10.2021

Көпклеткалы организмдердің клеткалары үшін мамандану және бірігу тән, осылардың нәтижесінде олар ұлпалар деген атқа ие болған құрылымдар түзейді олардан органдар қалыптасады. «Ұлпа...

Толық оқу

Хордалылар типі

07.10.2021

Хордалылар типі (Chordata). Хордалылар жануарлар патшалығының негізгі типі болып саналады. Бұл типте 42 000-нан аса түр бар, олар әртүрлі ортада мекендейді. Хордалылар үшін бірқата...

Толық оқу

Буынаяқтылар типі

07.10.2021

Буынаяқтылар типі (Arthropoda). Буынаяқтылар — омыртқасыз жануарлардың жоғарғы типі. Оның құрамына 650 000-ға жуық түр енеді, олардың негізгі бөлігін насекомдар құрайды. Түр саны б...

Толық оқу

Көпклеткалылар типі

07.10.2021

Губкалар типі (Spongia). Бұл типке ең қарапайым көп клеткалы организмдер жатады, бірақ клеткалары жіктелген. Губкалардың 3000-ға жуық түрі белгілі. Теңіз мекендеушілері болғандықта...

Толық оқу

Инфузориялар типі

07.10.2021

Инфузориялар типі (Infusoria). Бұл типтің құрамында 6000-нан аса түр бар. Көптеген экологиялық қуыстардың мекендеушілері болып табылады.

Толық оқу

Қарапайымдылар туралы мәлімет

07.10.2021

Қарапайымдылар — жануарлар әлеміндегі бірклеткалы организмдер, деседе оларга кейбір бірклеткалы формаларды да қосады, олар өздерінің қасиеттері бойынша өсімдіктерге сәйкес келеді ж...

Толық оқу