Мұхтар Шаханов – рух пен намыстың ақыны

Қазақ әдебиеті мен қоғам тарихында ерекше орны бар тұлғалардың бірі – Мұхтар Шаханов. Ол – ақын, жазушы, қоғам қайраткері, әрі ұлттық рухты көтерген азамат. Шаханов шығармашылығы тек поэзиямен шектелмей, халықтың тағдыры, тіл мәселесі, тарих пен руханиятты қорғау жолындағы күресімен де бағалы. Сондықтан оны тек ақын емес, тұтас бір дәуірдің рухани дауысы деуге болады.

Мұхтар Шаханов Оңтүстік Қазақстан өңірінде дүниеге келген. Жастайынан әдебиетке, сөз өнеріне жақын болып өседі. Оның алғашқы өлеңдерінен-ақ елге, жерге деген сүйіспеншілік, адамгершілік пен әділеттілікке ұмтылыс байқалады.Шаханов шығармашылығы кеңестік кезеңде қалыптасса да, ол ұлттық құндылықты жоғалтпауға тырысты. Әсіресе қазақ тілінің тағдыры, ұлттық рухтың әлсіреуі сияқты мәселелерді батыл көтерді. Сол үшін ол халық арасында үлкен құрметке ие болды.

Мұхтар Шаханов тек ақын ретінде ғана емес, қоғам қайраткері ретінде де танымал. Ол Қазақстандағы тіл мәселесін, Семей ядролық полигонының жабылуын, жастар тәрбиесін және ұлттық болмысты қорғау сияқты маңызды тақырыптарды көтерді.Оның азаматтық ұстанымы – шындықты ашық айту, әділетсіздікке қарсы тұру. Бұл қасиеті оны халық арасында ерекше беделге жеткізді.

Шаханов поэзиясының негізгі тақырыбы – адамдық, рух, ар-ождан және ұлттық сана. Оның өлеңдерінде терең философиялық ойлар бар. Ақын адамды тек жеке тұлға ретінде емес, тұтас ұлттың бөлшегі ретінде қарастырады.Оның шығармаларында жиі кездесетін ой – рухани әлсіздікке қарсы тұру. Мысалы, ақын поэзиясындағы негізгі идеяларды қысқаша былай жеткізуге болады:

“Рухы биік ел ғана тарихта қалады”
“Ар-ұят – адам жүрегінің шамшырағы”

Бұл жолдар ақынның жалпы идеясының мәнін көрсетеді: адам ең алдымен рухымен, ар-намысымен биік болуы керек.Шаханов шығармаларында махаббат, табиғат, өмір мен уақыт тақырыптары да кеңінен көрініс табады. Оның өлеңдері оқырманды ойлануға, өз-өзін тануға жетелейді.

Мұхтар Шахановты тек ақын ретінде емес, тарихи тұлға ретінде де қарастыруға болады. Себебі ол өз дәуірінің әлеуметтік және саяси мәселелеріне белсенді араласты. Ұлттық мүддені қорғауда батыл қадамдар жасады.Оның еңбегі қазақ қоғамының рухани жаңғыруына үлкен әсер етті. Ол жастарды білімге, адалдыққа және ұлттық құндылықтарды сақтауға шақырды.

Мұхтар Шаханов – қазақ руханиятының биік тұлғасы. Оның поэзиясы мен қоғамдық қызметі халықтың санасын оятуға, ұлттық рухты көтеруге бағытталған. Ол тек өз заманының емес, болашақ ұрпақтың да рухани ұстазы бола білді.Шаханов шығармашылығы бізге маңызды ой қалдырады: адам қанша биікке көтерілсе де, ең бастысы – оның рухы мен ары таза болуы керек.