Тұрекеңнің қонақ кәдесі – Тұрмағамбет Ізтілеуұлы

Ақын көрші ауылға қонаққа барса, ондағы жастар "қонақ кәде" сұрап қоймайды. Әрі-бері айтпаған соң, олар "Айтпасаң, отқа тартамыз!" деп, ортадағы ошақтың үстіндегі бақанға арқан салып қонағын тарт оттың үстіне тартпақ болады. Сондағы ақынның айтқаны:

"Айт, - десең, - қонақкәде", қорлағаның,
Айтуға таппай өлең қорғаладым.
Жиналып жігіт-желең, қыз-келіншек,
Тартуға көкпарыдай құрмаладың.
Ән қосып айтатұғын өлеңім жоқ,
Қорыққаннан көсеуіңді қолға аламын.
Еске алып ескеріңдер, азаматтар,
Қолайсыз қонағыңды зорлағаның.
"Баспақшыл, басқа түссе" деген болар,
Лажсыз өлең қамдап, қозғаламын.
Себеппен бір-біреуге кездескенде,
Ей, аға, қонағыңды қорғамадың!
Жәрдем сөз жалғыз ауыз болмай сізден,
Кеттіңіз ығына есіп бозбаланың.
Ойласаң осы ісің ұят шығар,
Бұтаға бұққан торғай болмағаным.
Қонаққа қол қоясың "тартайын" деп,
Біз бойдақ - ортадағы олжаларың!
Жолаушы көлік жүрмей арып, ашып,
Қолыңа келді шаршап жорғаларың.
Бұл сөзім бірің емес, бәріңізге,
Ортаңа общество19 жолдағаным.
Ей, халайық, жиналып,
Қонақ кәде дегенің.
Ырымын бізге ет дедің,
"Жоқ, - деп едім, - өлеңім",
Бұл сөзге нанып кетпедің.
Ақысыз кеткен адамдай,
Қол қоюға беттедің.
Отқа қарай сүйрелеп,
Тартуға қонақ ептедің.
"Ырза болса қонағың,
Құдайың риза" деген бар,
Бұл сөзді есітпеп пе едің?
Я болмаса жігіттер,
Құмарсыздар ма қонақтың,
Жыртуға жаман шекпенін.
Бұл мінезді қоймасаң,
Күйдірерсіздер қонақтың,
Күнелтіп жүрген к..терін.
Жыртылса шекпен, күйсе к..
Біте ме сонда кектерің?
Аралас жүрген ауылмыз,
Қонақпен байқап ойнаңдар,
Абыройды да ойлаңдар,
Осындайлық заманда,
Жазым болып бір жерде,
Үстінен шықпа өкпенің.
Дүние жүзі дөңгелек,
Орады әркім еккенін.
"Жаққан - отқа жылынар,
Қызған - орға жығылар"
Алдыңнан шығар, жігіттер,
Жақсы, жаман еткенің.
Бұрынғы пешең қалынып,
Аумасты заман қалыптан,
Білмейсіздер ме жігіттер,
Заманның бастан өткенін?

1920.