Мұқағали Мақатаев – қазақ поэзиясының мәңгілік шамшырағы

Мұқағали Мақатаев – қазақ әдебиетінде өшпес із қалдырған, жыр әлеміне ерекше үн мен тереңдік әкелген ұлы ақын. Оның шығармалары уақыт өткен сайын жаңарып, әр буынның жүрегіне жол тауып келеді. Мұқағали – тек ақын ғана емес, ол – халықтың жанын түсінген, оның қуанышы мен қайғысын жүрегімен сезінген тұлға.

Ақын 1931 жылы Алматы облысының Қарасаз ауылында дүниеге келген. Қарасаздың сұлу табиғаты, кең даласы, асқақ таулары Мұқағалидың шығармашылығына үлкен әсер етті. Ол табиғатты тек суреттеп қана қоймай, оны тірі бейне ретінде қабылдап, адам жанымен байланыстыра білді. Сондықтан оның өлеңдерінде табиғат пен адам біртұтас әлем ретінде көрінеді.

Мұқағалидың балалық шағы соғыс жылдарының ауыр кезеңімен тұспа-тұс келді. Әкесінен ерте айырылуы оның өміріне үлкен қайғы әкелді. Бұл қайғы оның жүрегінде мәңгілік мұңға айналып, өлеңдерінен анық көрініс тапты. Ақынның жырларындағы сағыныш пен терең сезім – оның өмірлік тәжірибесінің жемісі.

Мұқағали поэзиясының басты ерекшелігі – қарапайымдылық пен шынайылық. Ол күрделі философиялық ойларды қарапайым, түсінікті тілмен жеткізді. Оның өлеңдерін оқыған әрбір адам өз өмірін, өз сезімін таба алады. Ақын үшін өлең – жанның айнасы, жүректің үні болды.

Ақын шығармашылығында туған жер тақырыбы ерекше орын алады. Ол өз туған өлкесін шексіз сүйді. Қарасаз оның жырларында тек мекен ғана емес, ол – ақынның жүрегі, оның рухани тірегі. Сонымен қатар, Мұқағали махаббат тақырыбын да терең жырлады. Оның махаббат туралы өлеңдері нәзік, сезімге толы, адам жанының ең бір сырлы тұстарын ашып көрсетеді.

Мұқағали адамның ішкі әлемін, жан күйзелісін, өмірдің мәнін терең түсіне білді. Оның өлеңдері философиялық ойларға толы. Ол өмірдің өткіншілігін, уақыттың қадірін, адамдық қасиеттердің маңызын жырлады. Ақын оқырманын ойлануға, өзін-өзі тануға шақырады.

Ақынның «Аққулар ұйықтағанда» поэмасы – оның шығармашылығындағы ең биік туындылардың бірі. Бұл шығармада адам мен табиғат арасындағы үйлесім, ананың махаббаты мен адамгершілік мәселелері кеңінен қозғалады. Мұқағали бұл поэма арқылы терең философиялық ой айтып, оқырманын толғандырады.

Мұқағали Мақатаевтың шығармалары халық жүрегінде мәңгі сақталады. Ол өз заманында толық бағасын ала алмаса да, бүгінгі күні оның поэзиясы қазақ әдебиетінің алтын қорына айналды. Ақынның «Мен ХХІ ғасырдың құрдасымын» деген сөзі оның көрегендігін дәлелдейді. Шынында да, Мұқағали жырлары бүгінгі күнде де өзекті, тірі, жүрекке жақын.

Қорытындылай келе, Мұқағали Мақатаев – қазақ халқының рухани байлығын арттырған, поэзия әлеміне жаңа тыныс әкелген ұлы ақын. Оның шығармалары адамды ізгілікке, мейірімділікке, шынайылыққа тәрбиелейді. Мұқағали жырлары – мәңгілік, өйткені ол адам жүрегінен туған және жүрекке жетеді.

 

---