Адам мен Машина: Жасанды Интеллект Заманындағы Өмір

Адам мен Машина: Жасанды Интеллект Заманындағы Өмір

«Технология — жақсы қызметші, бірақ жаман қожайын». ХХ-ғасырда айтылған бұл сөз бүгінгі жасанды интеллект (ЖИ) заманында бұрынғыдан да өзекті болып тұр. Қазіргі таңда біз жай ғана жаңа технологияның куәгері емеспіз, біз адамзат тарихындағы ең үлкен трансформациялық кезеңнің бел ортасында өмір сүріп жатырмыз. Жасанды интеллект біздің жұмысымызды, ойлау жүйемізді, тіпті өнерге деген көзқарасымызды өзгертуде. Сондықтан, «Жасанды интеллект адамзаттың досы ма, әлде қауіпті бәсекелесі ме?» деген сұрақ төңірегінде ой толғау өте маңызды.Менің ойымша, жасанды интеллект — бұл адамның ақыл-ойының шыңы және сонымен бірге оның ең үлкен сынағы. Бір жағынан қарасақ, ЖИ бізге бұрын-соңды болмаған мүмкіндіктер сыйлады. Ол медицинада миллиондаған деректерді секунд ішінде талдап, емделмейді деп есептелген аурулардың шипасын табуға көмектесуде. Ол білім беруді қолжетімді етіп, әр баланың қабілетіне қарай жеке оқыту бағдарламасын құрып бере алады. Жасанды интеллектінің арқасында адамзат рутиналық, іш пыстырарлық жұмыстардан босап, өзінің шынайы креативті әлеуетін ашуға мүмкіндік алды.Алайда, бұл монетаның екінші жағы да бар. Технологияның қарқынды дамуы қоғамда үлкен үрей тудырып отырғаны жасырын емес. «Ертең менің орнымды робот баса ма?» деген сұрақ тек зауыт жұмысшыларын емес, заңгерлерді, бағдарламашыларды, жазушылар мен суретшілерді де мазалай бастады. Сонымен қатар, «дипфейк» (deepfake) сияқты технологиялар шындық пен өтіріктің арасын ажыратуды қиындатып, киберқауіпсіздікке үлкен нұқсан келтіруде. Бірақ бұл жерде бір нәрсені түсіну керек: қауіп технологияның өзінде емес, оны адамның қалай қолданатынында. ЖИ — бұл жай ғана құрал. Пышақпен ас дайындауға да, зиян келтіруге де болатыны сияқты, ЖИ-дің де бағыты оны басқарып отырған адамның ниетіне байланысты.Жасанды интеллект қаншалықты мінсіз мәтін жазып, ғажайып суреттер салғанымен, оның бойында адамға тән ең басты қасиеттер жоқ. Ол — эмпатия (жанашырлық), сезім, түйсік және моральдық құндылықтар. Машина адамның мұңын тыңдап, онымен бірге жылай алмайды, ол өмірдің мәні туралы өздігінен толғана алмайды. ЖИ тек біз берген ақпаратты қорытатын үлкен айна іспетті. Ол біздің жетістіктерімізді де, кемшіліктерімізді де (расизм, стереотиптер) өзіне сіңіріп, қайта алдымызға тартады.

Қорыта айтқанда, жасанды интеллект адамзатты жоюға келген «жау» емес. Бұл — біздің өз әлеуетімізді кеңейтуге арналған ұлы құрал. Болашақта машинамен бәсекелесудің қажеті жоқ, онымен серіктес болуды үйрену керек. Жасанды интеллект бізді роботқа ұқсап жұмыс істеуден құтқарады, ал біздің міндетіміз — технократиялық әлемде шынайы адамдық қасиетімізді, жүрегіміз бен сезімімізді сақтап қалу. Болашақтың кілті — есептегіш машинаның жылдамдығында емес, адамның даналығында.