Әлеуметтік желі жастарға қалай әсер етеді: мүмкіндік пе, әлде уақытты жоғалту ма?

Бүгінде әлеуметтік желі жастардың күнделікті өмірінің бір бөлігіне айналды. Таңертең телефонды қолымызға алып, жаңалықтарды қараймыз, достарымызбен сөйлесеміз немесе қызықты видеолар көреміз. Instagram, TikTok, YouTube сияқты платформаларды оқушылар да, студенттер де жиі пайдаланады. Әлеуметтік желі арқылы ақпарат алып, білім үйреніп, өз ойымызды басқалармен бөлісе аламыз. Бірақ оның пайдалы жақтарымен қатар, кері әсерлері де бар. Сондықтан әлеуметтік желінің жастарға қалай әсер ететінін түсіну маңызды.
Әлеуметтік желі — білім мен мүмкіндіктер алаңы
Қазіргі уақытта әлеуметтік желі білім алуға үлкен мүмкіндік береді. Мысалы, студенттер YouTube арқылы сабақ түсіндірмелерін көріп, Instagram-нан пайдалы ақпарат тауып, түрлі онлайн курстарға қатыса алады. Бұрын ақпарат іздеу үшін көп уақыт қажет болса, қазір қажетті мәліметті интернеттен жылдам табуға болады.
Сонымен қатар әлеуметтік желі жастардың шығармашылығын дамытуға көмектеседі. Бірі өз өлеңдерін жарияласа, енді бірі видео түсіріп, өз ойын көпшілікке жеткізеді. Бұл жастарға өз қабілеттерін көрсетуге және жаңа нәрселер үйренуге мүмкіндік береді.
Менің ойымша, әлеуметтік желіні тек көңіл көтеру үшін емес, білім алу мен дамуға да пайдалану қажет. Себебі дұрыс қолданылған жағдайда ол адамның мүмкіндіктерін кеңейтеді.
Ақпараттың бәрі шындыққа жанаса ма?
Әлеуметтік желідегі маңызды мәселелердің бірі — жалған ақпараттың таралуы. Қазіргі кезде кез келген адам интернетке жаңалық жариялай алады. Бірақ жарияланған мәліметтердің барлығы бірдей шынайы бола бермейді.
Кейде адамдар ақпараттың қайдан алынғанын тексермей, оны бірден басқаларға таратады. Мұндай жағдай қоғам арасында түсінбеушілік туғызуы мүмкін. Сондықтан жаңалықты оқығанда оның дереккөзін тексеріп, сенімді ақпарат құралдарымен салыстыру қажет.
Бұл жерде журналистің жауапкершілігі ерекше. Журналист ақпаратты жарияламас бұрын оның шынайылығына көз жеткізуі керек. Өйткені журналистиканың негізгі принциптерінің бірі — шынайылық. Оқырманға дұрыс әрі тексерілген ақпарат ұсыну журналистің басты міндеттерінің бірі болып саналады.
Жастардың пікірі неге маңызды?
Әлеуметтік желі жастарға өз ойын ашық білдіруге мүмкіндік береді. Олар қоғамдағы мәселелерді талқылап, өз пікірлерін жариялап, түрлі тақырыптарға назар аудара алады.
Мысалы, жастар білім беру, қоршаған ортаны қорғау немесе студенттердің күнделікті өміріндегі мәселелер туралы өз ойларын бөлісе алады. Осындай пікірлер арқылы қоғам жастардың қандай мәселелерге алаңдайтынын түсіне алады.
Журналистикадағы халықтық принциптің маңызы да осында. Журналист халыққа маңызды тақырыптарды көтеріп, қарапайым адамдардың пікіріне назар аударуы керек. Қоғамдағы мәселелерді жазғанда тек белгілі адамдардың емес, жастардың да дауысы естілуі маңызды.
Себебі жастар — қоғамның бір бөлігі. Олардың пікірін тыңдау және мәселелерін көрсету қоғамдағы өзекті тақырыптарды жақсырақ түсінуге көмектеседі.
Интернеттегі жауапкершілік — әр адамның міндеті
Әлеуметтік желіні пайдаланғанда басқа адамдардың құқығын құрметтеу де маңызды. Кейде интернетте адамдар бір-бірін қорлап, жеке мәліметтерін рұқсатсыз жариялап жатады. Мұндай әрекеттер адамның көңіліне тиіп қана қоймай, оның жеке өміріне де зиян келтіруі мүмкін.
Гуманистік принцип адамның қадір-қасиетін құрметтеуге, оның құқығын қорғауға және қоғамға пайдалы ақпарат таратуға негізделеді. Журналист қандай да бір оқиғаны жазғанда адамның жеке өмірін, сезімін және жағдайын ескеруі қажет.
Мысалы, белгілі бір мәселе туралы мақала жазғанда адамды кемсітуге немесе оның жеке мәліметтерін рұқсатсыз жариялауға болмайды. Ақпарат қаншалықты маңызды болса да, оны адамгершілік пен жауапкершілікті сақтай отырып жеткізу керек.
Әлеуметтік желі қолданушылары да осыны ұмытпауы тиіс. Интернетте әр адамның артында нақты адам тұрғанын ескеріп, өз пікірімізді әдеппен білдіргеніміз дұрыс.
Әлеуметтік желіні қалай дұрыс пайдалануға болады?
Әлеуметтік желіден толық бас тарту міндетті емес. Ең бастысы — оны дұрыс әрі саналы түрде пайдалану.
Біріншіден, әлеуметтік желіге жұмсайтын уақытты жоспарлау қажет. Телефонға ұзақ уақыт қараудың орнына, сабаққа, кітап оқуға және жақын адамдармен сөйлесуге де уақыт бөлген жөн.
Екіншіден, ақпаратты тексермей таратуға болмайды. Жаңалықтың қайдан алынғанына назар аударып, оның шынайылығына көз жеткізу керек.
Үшіншіден, интернетте өзгенің пікірін құрметтеп, жеке мәліметтерді қорғау маңызды. Әрбір қолданушы әлеуметтік желідегі әрекеті үшін жауапкершілік алуы тиіс.
Осы қарапайым ережелерді сақтау әлеуметтік желіні тиімді пайдалануға және оның пайдалы жақтарын көбірек қолдануға көмектеседі.
Қорытынды
Қорыта айтқанда, әлеуметтік желі — жастар үшін үлкен мүмкіндік әрі жауапкершілік алаңы. Ол білім алуға, ақпарат таратуға және өз ойын жеткізуге көмектеседі. Бірақ оның пайдасы адамның оны қалай пайдаланатынына байланысты.
Болашақ журналист ретінде мен әлеуметтік желіде ақпарат таратқанда оның шынайылығын тексеру, қоғамға маңызды мәселелерді көтеру және адам құқығын құрметтеу қажет деп есептеймін.
Журналистиканың мақсаты — оқырманға жай ғана жаңалық жеткізу емес, оған дұрыс ақпарат беріп, қоғамдағы маңызды мәселелерді түсінуге көмектесу. Әлеуметтік желіні де осы мақсатта пайдаланған кезде ғана оның мүмкіндіктері жастарға және жалпы қоғамға пайда әкеледі.