Бұл бөлімде қазақша есімдердің толық тізімі алфавит бойынша берілген. Мұнда ұл және қыз есімдері, адам аттары және олардың мағынасы ұсынылған.
Менің балым, ақылдым, қымбаттым. Балғаным деген есімнің еркелете қысқартып айту түрі.
Араб тілінен алынған эбнатун — көпше түрі банату — қыз, бойжеткен. Парсы тілінен алынған бану — әмірші, әкім әйел, ханым.
араб тілінен алынған уәфа — дұрыстық, адалдық; толықтык; сөзде тұру, уәдені орындау.
қазақтың сөзі бар, үлкен, зор + қосымша лы + бай; дәулетті, бай адам.
өлген баланың орнын басар, жасы ұзақ болар деген үміт, тілекпен қойылған есім.
бастау + бай, бастаудай мөп-мөлдір, таза адам боп өссін деген тілекпен қойылған есім.
иран тілінен алынған баттол + көне туркі тілінен алынған хан — өткір, өжет, батыл хан.
батыр + араб тілінен алынған алы , ғали сөзінің жуан айтылуы, яғни батыр ғали.
батыр + ша , шах иран сөзінің қысқарған түрі. Батыр шах деген мағынаны білдіреді.
өмір-жасы ұзақ, өмірлі болсын, табанды жігіт болсын деген тілекпен қойылған есім. Синонимі — Бекбау.
ағайынға, туған-туысқа жан-тәнімен берілсін, жанындай жақсы көрсін, бауырмал болсын деген тілекпен қойылған есім.
араб тілінен Абуязид есімінің өзгерген түрі. Абуязид — Язидтің әкесі деген мағынаны білдіреді. Ал Язид сөзінің тура мағынасы – ерекше, айрықша асқан.
Көне түркі, моңғол тілдеріне ортақ «мықты», «зор», «бай» мағыналы сөз. Араб тілінен вайан — айқын, ашық, түсінік, анықтама, хабарлама.
Араб тілінен алынған бадига — ғажайып зат, таңғажайып нәрсе, шығармашылық өнер, шеберлік, өте шебер.
Араб тілінен - теңдесі жоқ сұлу, әдемі қыз. Еркелете қысқартып айту түрі — Бәдеш.
Парсы тілінен алынған пак — таза, кіршіксіз және зада — бала, перзент.
Орыс тілінен батист, жұқа биязы ақ мата. Осы матадай ақ, таза, адал болсын деген тілекпен қойылған есім.
қазақтың сөздерден бек — мықты, күшті + айдар — балалардың төбесіне қөйылатын бір шөк шаш. Араб тілінен алынған айдар — хайдар — арыстан деген сөзінің өзгерген түрі.
көне түркі тілінен келген, ескі қазақ тілдерінде ведас — хан ұлы деген мағынада айтылған.
иран тілінен алынған — бейбітшілік, тыныштық, татулық. Синонимі — Тынышбек, Тиышбек.
иран тілінен алынған - бейбіт + жан, тыныштықты, татулықты сүйетін адам.
Бимухамбет деген есімнің дыбыстық тұрғыдан өзгерген түрі. Біріккен тұлғалы есімдер құрамындагы бей — би — бек сөздері түркі тілдерінде «кінәз, бек, әкім, төре» мағыналарында қолданылады.
иран тілінен алынған бахшт — ұжмақ. Біріккен тұлғалы есімдер — Бейісәлі, Бейісбай, Бейісқали. Екінші мағынасы мықты, берік.
бек + берген.Өмір-жасын ұзақ етіп берген деген мағынаны білдіреді.
бек + араб тілінен алынған дайр - дайра. Ауданның, аймақтың әкімі, басшысы.
Қазақ сөзі бек және парсы тілінен алынған дана, білгір, яғни нағыз дана, данышпан.
қазақтың сөзі беке + тәжіктің сөзі жан. адам жанының патшасы деген мағынаны білдіреді.
қазақ тілінен алынған бек + тәжік тілінен алынған жан. Мықты, берік, қайратты адам.
бала ұзақ өмір сүрсін, көп жасасын деген тілекпен қойылған есім. Синонимі — Көпжасар.
бек + иран тілінен алынған зат , зада — бектің ұлы, бектен туған перзент.
бек + болат. Бала мықты болады, болаттай берік, өмір-жасы ұзақ, болып, көп жасайды деген тілекпен қойылған. Еркелете қысқартып айту түрлері — Бекен, Бекет.
қазақ тілінен алынған бек + араб тілінен алынған мұрат — тілек, мақсат, мұраты, ойлаған арман-тілегі зор деген мағынада.
бек - күшті + араб тілінен алынған мұхамед. Күшті Мұхамед. өзгерген түрі — Баймахан, Бекмақан. Еркелете қысқартып айтылатын түрлері — Бектай, Бекен, Бекеш, Бекіш.
бек + араб тілінен алынған нәзәр – көзқарас, назары қатты түскен деген мағынаны білдіреді.
қазақ тілінен алынған бек — күшті, + иран тілінен алынған ниязь — өтініш, тілек; үміт; сый, тарту.
бек — күшті, мықты + араб тілінен алынған сейдь — мырза, бастық, әкім; құрметті, қадірлі.
қазақ тілінен алынған сұлтан — билеуші әкім. Синонимі — Сұлтанбек.
бекте — бекіту, мықты ұстау. Бұл Бектұрған деген есімнің синонимі болып табылады.
бұл есім бала өмірлі, тұрақты болсын деген тілекпен қойылған. Түрі — Түрбек. Еркелетіп айтылатын түрі — Бекен.
бала өмірде ұзақ өмір сүрсін, тұрақтап қалсын деген мағынаны білдіреді. Түрі — Тұрғанбек.
бұл есім де баланың жасы ұзақ болсын, көп жасасын деген тілекпен қойылған.
бел + берді, өмірге таяныш, сүйеніш берді, ер бала берді деген мәндегі есім.
белгі - көне түркі тілінде дана, данышпан деген сөз. Синонимдері — Нысанбай, Нышанбай.
қазақ тілінен алынған берді + иран тілінен алынған яр — дос, яғни дос берді деген мағынаны білдіреді.
қазақ тілінен алынған берді + иран тілінен алынған нияз — өтініш, сый. Сұрап алған бала. Қыскартып айтылатын түрі — Бернияз.
Бұл бетте толық тізім берілген.
Иә, барлық есімдердің мағынасы көрсетілген.
- Нарша Булгакбаев
- Азамат Төре
- Редьярд Киплинг
- Азамат Төре
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі