Қазақша есімдер және олардың мағынасы - 8-бет
Бұл бөлімде қазақша есімдердің толық тізімі алфавит бойынша берілген. Мұнда ұл және қыз есімдері, адам аттары және олардың мағынасы ұсынылған.
Дәулетбақ
араб тілінен алынған дәулет + бақыт сөздерінің қосылуынан жасалған есім. Бақдәулеті мол, бай (болсын деген тілекпен қойған. Біріккен тұлғалы есімдер — Дәулетбек, Дәулетияр, Дәулетқали, Дәулетәлі.
Дәулеткелді
араб тілінен алынған дәулет — байлык, бақыт. Яғни бала ата-анаға байлық, ырыс боп туды, бақытты болды деген мағынаны береді.
Дәулетше
араб тілінен алынған дәулет + иран тілінен алынған ше,шах сөзінің қысқаша формасы. Демек, байлық патшасы, дәулет, байлық иесі.
Демежан
қазақ есімі деме + жан. демеуші, жәрдем беруші адам деген мәндегі есім.
Дербісәлі
араб тілінен алынған - Ғалидың құлы, қызметшісі деген мәндегі есім. Иран тілінде —дербиш есік алдында жүрген кембағал адам, мүсәпір кісі.
Диас
Шығу тегі мен мағынасы: Араб тілінен: «Дая» сөзінен тарайды, «нұр», «жарық», «сәуле» дегенді білдіреді, кейде «Алланың батыры» деп те түсіндіріледі. Испан тілінен: «Күн», «күндіз» мағынасын береді. Тұлғалық сипаты: Диас есімді жандар көбіне ақылды, терең ойлайтын, өз ұстанымы бар, жарық шашып жүретін, позитивті тұлғалар ретінде сипатталады. Танымалдығы: Қазақстан мен Орталық Азияда кең таралған, айтылуы жеңіл және мағынасы терең есім. Танымал тұлғалар: Диас Омаров (футболшы), Диас Доскараев (боксшы), Диас Қадырбаев (ғалым).
Дибай
иран тілінен алынған диһ, дег, ди — ауыл, дала + бай, яғни ауыл, дала байы деген мағыналы есім.
Дидара
иран тілінен — түр, жүз, келбет, қыз бала әдемі, көрікті, келбетті болсын деген тілекпен қойылған есім.
Дидарбек
иран тілінен алынған — аса келбетті, көрікті адам деген мағыналы есім.
Дила
грузин тілінен — жарық таң, бала сұлулығын жарық таңға балаудан қойылған есім.
Ділдабай
иран және араб тілдерінен алынған тилла — алтын ақша, таза алтын. Ақшаға бай болсын деп қойылған есім.
Ділдабек
иран тілінен - алтын ақшаның иесі болсын деп қойылған. Синонимі — Ділдахан.
Дінмұхаммед
Есімнің мағынасы мен ерекшеліктері: Құрамы: «Дін» (ислам сенімі) + «Мұхаммед» (мақтаулы пайғамбар). Төркіні: Есім ислам дінімен тығыз байланысты, пайғамбарға құрмет ретінде дін сөзін қосу арқылы жасалған. Мағыналық реңкі: Ислам дінін ұстанушы, адал, жан-жағындағылар мақтайтын, үлгілі адам деген ұғымды береді. Тарихи маңызы: Бұл есімді діни және рухани қасиеттерді бойына сіңірген тұлға ретінде көргісі келген ата-аналар ұл балаларға қойған. Дінмұхаммед — дін мен пайғамбар атын біріктірген, терең мағыналы, қазақ мәдениетінде кең таралған құрметті есімдердің бірі.
Додабай
иран тілінен алынған додо — үйілген, жиылған; жиын, көпшілік + қазақтың сөзі бай.
Дойман
қазақ тілінен алынған дой — үлкен, ірі, кесек, мықты, азулы, атақты + иран тілінен алынғанман — адам. Демек, ірі тұлғалы, мықты адам дегенді аңғарады.
Дос
иран тілінен алынған дуст — жан жолдас, серік, жар. Дос сөзі құрамында келетін кісі аттары — Досан, Досжан, Доскей т. б. Еркелете қысқартып айту түрі — Достай, Ештай.
Досәлі
араб тілінен алынған дос + араб тілінен алынған Ғали, Ғалидың досы деген мағынаны береді.
Досберген
араб тілінен алынған дос ниетіне туылған бала деген мағыналы есім.
Досмат , досмұқан
иран және араб тілдерінен алынған. Досмұхамбет есімінің қысқарған түрі. Мұхамбеттің досы деген мағынаны білдіреді. Синонимдері — Ешмұхамбет, Есмұхамбет.
Дөненбай
моңғол тілінен алынған доно — төрт жасар өғіз, дөнен — төрт жасар жылқы + бай. Еркелетіп айтылатын. Түрі — Дөнентай.
Дуанбай
иран тілінен алынған диуан - қала, кент; белгілі бір аймақ, өлке. Қаланың немесе үлкен аймақтың әлді, бай адамы деген мағынаны білдіреді.
Думан
бала өмірі қуанышқа толы, көңілді, сауық-сайранды бөлсын деген тілекпен қойылған есім.
Дүймағамбет
иран тілінен алынған ду - екі + араб тілінен алынған Мохаммед, бұл есімнің синонимі Қосмұқамбет. Қос сөзі екі деген мағынаны білдіреді.
Дүйсен
иран тілінен алынған ду — екі, сейсенбі, шамбә күн. Әуел баста аптаның бірінші күні туған балаға осылай ат қойылған. Біріккен тұлғалы есімдер — Дұйсенбай, Дұйсенғали, Дұйсехан, Дүйсекей. Еркелетіп айту түрі - Дүйсек.
Егізбай
бұндай есімдер егіз туган балаларға қойылып отырған. Синонимі — Қосжан.
Еділ
көне түркі тілінен келген, Волга өзенінің аты. Біріккен тұлғалы есімдер — Еділбай, Еділбек, Еділтай, Еділжан.
Еламан
ел-жұрт жаудан аман, сау болсын деген тілекпен қойылған. Синонимдері — Тыныштық, Бейбіт.
Елебай
бала елеулі, жұрт аузында атақ-даңқы шығып жүретін кісі болсын деген мағынада қойылған есім. Түрі — Еле- бек.
Елмұрат
елдің мұрат-мақсатын орындауға үлес қосатын азамат болсын деген тілекпен қойылған есім.
Елшібай
ел хабаршысы, жаршысы, ел арасындағы тыныштық сақтаушы. Синонимі — Елшібек.
Ербақ
араб тілінен алынған бақыт сөзінің қысқарған түрі. Яғни бақытты ер, батыр.
Ербосын, ерболсын
бала батыр, қаһарман, ержүрек болсын деген тілекпен қойылған.
Ерғазы
қазақ тілінен алынған ер + араб тілінен алынған ғази - жауынгер, қосын. Ер жүрек батыр, әділдік жолында күресуші.
Ерғали
қазақ тілінен алынған ер + араб тілінен алынған ғали — ең мықты, асқан батыр.
Ердар
қазақ тілінен алынған ер + иран тілінен алынған дар — билеу, яғни ел билеуші батыр.
Ерден
қазақ тілінен - батыр, ер. Моңғол тілінен алынған эрдэнэ — қымбат зат. Біріккен тұлғалы есімдер — Ерденбай, Ерденбек, Ерденғали.
Ережеп
араб тілінен алынған раджаб - тәжім ету, бас ию, құрметгеу; арабша жетінші ай аты. Осы айда туылған балаларға Раджап, Ережеп деп ат қойылып отырған.
Жиі қойылатын сұрақтар
Қазақша есімдерді қайдан табуға болады?
Бұл бетте толық тізім берілген.
Есімдердің мағынасы бар ма?
Иә, барлық есімдердің мағынасы көрсетілген.
- Уильям Шекспир
- Лев Шестов
- Лев Шестов
- Лев Шестов
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі