Қазақша есімдер және олардың мағынасы

Бұл бөлімде қазақша есімдердің толық тізімі алфавит бойынша берілген. Мұнда ұл және қыз есімдері, адам аттары және олардың мағынасы ұсынылған.


Дильназ

парсы тілінен өмір еркесі, қосымша сөзі наз – еркелік, кежірлік.


Есімге сілтеме: Дильназ

Динара

араб тілінен - алтын тиын, ақша.


Есімге сілтеме: Динара

Дияр

араб тілінен — ел, облыс, аймақ.


Есімге сілтеме: Дияр

Диярбек

араб тілінен алынған — елдің, аймақтың әкімі, басшысы.


Есімге сілтеме: Диярбек

Ділара

иран тілінен - көңіл көтеруші, сүйген жар, аса әдемі, өте сұлу.


Есімге сілтеме: Ділара

Ділбара

иран тілінен - сүйікті, өте сұлу.


Есімге сілтеме: Ділбара

Ділдабай

иран және араб тілдерінен алынған тилла — алтын ақша, таза алтын. Ақшаға бай болсын деп қойылған есім.


Есімге сілтеме: Ділдабай

Ділдабек

иран тілінен - алтын ақшаның иесі болсын деп қойылған. Синонимі — Ділдахан.


Есімге сілтеме: Ділдабек

Ділдә

араб тілінен — алтын ақша; таза алтын.


Есімге сілтеме: Ділдә

Додабай

иран тілінен алынған додо — үйілген, жиылған; жиын, көпшілік + қазақтың сөзі бай.


Есімге сілтеме: Додабай

Додан

үлкен, зор.


Есімге сілтеме: Додан

Дойман

қазақ тілінен алынған дой — үлкен, ірі, кесек, мықты, азулы, атақты + иран тілінен алынғанман — адам. Демек, ірі тұлғалы, мықты адам дегенді аңғарады.


Есімге сілтеме: Дойман

Дос

иран тілінен алынған дуст — жан жолдас, серік, жар. Дос сөзі құрамында келетін кісі аттары — Досан, Досжан, Доскей т. б. Еркелете қысқартып айту түрі — Достай, Ештай.


Есімге сілтеме: Дос

Досай

(қараңыз: Айдос).


Есімге сілтеме: Досай

Досақ

араб тілінен алынған дос + қазақ сөзі ақ. Нағыз дос.


Есімге сілтеме: Досақ

Досәлі

араб тілінен алынған дос + араб тілінен алынған Ғали, Ғалидың досы деген мағынаны береді.


Есімге сілтеме: Досәлі

Досбай

досқа кең, бай адам деген мағынада.


Есімге сілтеме: Досбай

Досберген

араб тілінен алынған дос ниетіне туылған бала деген мағыналы есім.


Есімге сілтеме: Досберген

Досбол

(қараңыз: Жарбол).


Есімге сілтеме: Досбол

Досжан

адал, таза адам.


Есімге сілтеме: Досжан

Досмат , досмұқан

иран және араб тілдерінен алынған. Досмұхамбет есімінің қысқарған түрі. Мұхамбеттің досы деген мағынаны білдіреді. Синонимдері — Ешмұхамбет, Есмұхамбет.


Есімге сілтеме: Досмат , досмұқан

Досым

жан серігім, жолдасым.


Есімге сілтеме: Досым

Досымбек

досы көп адам.


Есімге сілтеме: Досымбек

Досымжан

менің жан досым деген мағынадағы есім.


Есімге сілтеме: Досымжан

Доян

(қараңыз: Ноян).


Есімге сілтеме: Доян

Дөненбай

моңғол тілінен алынған доно — төрт жасар өғіз, дөнен — төрт жасар жылқы + бай. Еркелетіп айтылатын. Түрі — Дөнентай.


Есімге сілтеме: Дөненбай

Дуанбай

иран тілінен алынған диуан - қала, кент; белгілі бір аймақ, өлке. Қаланың немесе үлкен аймақтың әлді, бай адамы деген мағынаны білдіреді.


Есімге сілтеме: Дуанбай

Дубай

атақ-данқы ассын деген тілекпен қойылған есім.


Есімге сілтеме: Дубай

Дудар

бұйра шаш; шашы бұйра балаларға осындай есім қойылған.


Есімге сілтеме: Дудар

Думан

бала өмірі қуанышқа толы, көңілді, сауық-сайранды бөлсын деген тілекпен қойылған есім.


Есімге сілтеме: Думан

Дүймағамбет

иран тілінен алынған ду - екі + араб тілінен алынған Мохаммед, бұл есімнің синонимі Қосмұқамбет. Қос сөзі екі деген мағынаны білдіреді.


Есімге сілтеме: Дүймағамбет

Дүйсен

иран тілінен алынған ду — екі, сейсенбі, шамбә күн. Әуел баста аптаның бірінші күні туған балаға осылай ат қойылған. Біріккен тұлғалы есімдер — Дұйсенбай, Дұйсенғали, Дұйсехан, Дүйсекей. Еркелетіп айту түрі - Дүйсек.


Есімге сілтеме: Дүйсен

Дүния

араб тілінен алынған дунйа — әлем, жер жүзі; өмір, тіршілік.


Есімге сілтеме: Дүния

Дүрия

иран тілінен алынған дуруйе - жібектен тоқылған әдемі мата.


Есімге сілтеме: Дүрия

Егізбай

бұндай есімдер егіз туган балаларға қойылып отырған. Синонимі — Қосжан.


Есімге сілтеме: Егізбай

Егізбек

егіз туған балаға қойылатын есім.


Есімге сілтеме: Егізбек

Едіге

көне түркі тілінен келген— жақсы, игі. Түрлері — Едігей, Едіген.


Есімге сілтеме: Едіге

Еділ

көне түркі тілінен келген, Волга өзенінің аты. Біріккен тұлғалы есімдер — Еділбай, Еділбек, Еділтай, Еділжан.


Есімге сілтеме: Еділ

Еламан

ел-жұрт жаудан аман, сау болсын деген тілекпен қойылған. Синонимдері — Тыныштық, Бейбіт.


Есімге сілтеме: Еламан

Елбар

елге, халыққа қызмет етуге әрдайым бар, дайын деген мағыналы есім.


Есімге сілтеме: Елбар

Елбас

халқына, еліне басшы болсын деген тілекпен қойылған есім.


Есімге сілтеме: Елбас

Елбек

елдің мықтысы, өз халқының каһарман ұлы.


Есімге сілтеме: Елбек

Елдар

елін, Отанын сүйетін отаншыл.


Есімге сілтеме: Елдар

Елдес

елі, жері бір деген мағыналы есім.


Есімге сілтеме: Елдес

Елдос

елдің, халықтың досы, елін сүюші.


Есімге сілтеме: Елдос

Елебай

бала елеулі, жұрт аузында атақ-даңқы шығып жүретін кісі болсын деген мағынада қойылған есім. Түрі — Еле- бек.


Есімге сілтеме: Елебай

Елен

құрмет-сыйға бөлену.


Есімге сілтеме: Елен

Елеу

ескеру, көңіл бөлу, назар аудару; құрметтеу, сыйлау.


Есімге сілтеме: Елеу

Елеубай

құрметті, сыйлы, жұрт назары түскен азамат.


Есімге сілтеме: Елеубай

Елжан

елдің, халықтың жаны, мақтанышы.


Есімге сілтеме: Елжан

Елжар

елдің досы.


Есімге сілтеме: Елжар

Елжас

елдің үмітін ақтайтын жас деген мағынаны білдіреді.


Есімге сілтеме: Елжас

Елжасар

елі, жұрты арасында ұзақ өмір сүреді деген мағыналы есім.


Есімге сілтеме: Елжасар

Елібай

елі сияқты бай болсын деген мәндегі есім.


Есімге сілтеме: Елібай

Елқам

елдің мұң-мұқтажын, қамын ойлайтын азамат болсын.


Есімге сілтеме: Елқам

Елмұрат

елдің мұрат-мақсатын орындауға үлес қосатын азамат болсын деген тілекпен қойылған есім.


Есімге сілтеме: Елмұрат

Елназар

елдің ықылас, назарына ілінген азамат болсын деген мәндегі есім.


Есімге сілтеме: Елназар

Елнар

елдің сұйікті ер азаматы болсын деген мағыналы есім.


Есімге сілтеме: Елнар

Елнұр

елдің нұры.


Есімге сілтеме: Елнұр

Елтоқ

елдің көңілі тояр азамат болсын деген тілекпен қойылған.


Есімге сілтеме: Елтоқ

Елшібай

ел хабаршысы, жаршысы, ел арасындағы тыныштық сақтаушы. Синонимі — Елшібек.


Есімге сілтеме: Елшібай

Еңсебек

ой-өрісі кең, рухани бай болсын деген тілекпен қойылған есім.


Есімге сілтеме: Еңсебек

Ералы

аса батыл, асқан жүректі батыр.


Есімге сілтеме: Ералы

Ерасыл

аса аяулы, нағыз батыр.


Есімге сілтеме: Ерасыл

Ербай

нағыз батыл, ер жүрек адам.


Есімге сілтеме: Ербай

Ербақ

араб тілінен алынған бақыт сөзінің қысқарған түрі. Яғни бақытты ер, батыр.


Есімге сілтеме: Ербақ

Ербала

батыл, ер жүрек бала.


Есімге сілтеме: Ербала

Ербатыр

ер жүрек батыл адам, нағыз батыр.


Есімге сілтеме: Ербатыр

Ербек

мықты, күшті, батыр адам.


Есімге сілтеме: Ербек

Ербол

бала батыр, өжет болсын деген тілекпен қойылған есім.


Есімге сілтеме: Ербол

Ерболат

бала батыл, өжет, батыр болады деген тілекпен қойылған.


Есімге сілтеме: Ерболат

Ербосын, ерболсын

бала батыр, қаһарман, ержүрек болсын деген тілекпен қойылған.


Есімге сілтеме: Ербосын, ерболсын

Ербота

баланы ботаға балап қойылған есім.


Есімге сілтеме: Ербота

Ергеш

алдыңғылардың соңынан еруші, ізін басушы.


Есімге сілтеме: Ергеш

Ерғазы

қазақ тілінен алынған ер + араб тілінен алынған ғази - жауынгер, қосын. Ер жүрек батыр, әділдік жолында күресуші.


Есімге сілтеме: Ерғазы

Ерғали

қазақ тілінен алынған ер + араб тілінен алынған ғали — ең мықты, асқан батыр.


Есімге сілтеме: Ерғали

Ерғожа

қазақ тілінен алынған ер + араб тілінен алынған хожа, батыр қожа.


Есімге сілтеме: Ерғожа

Ердар

қазақ тілінен алынған ер + иран тілінен алынған дар — билеу, яғни ел билеуші батыр.


Есімге сілтеме: Ердар

Ерден

қазақ тілінен - батыр, ер. Моңғол тілінен алынған эрдэнэ — қымбат зат. Біріккен тұлғалы есімдер — Ерденбай, Ерденбек, Ерденғали.


Есімге сілтеме: Ерден

Ерденай

қазақ есімі, ай тұлғалы батыр.


Есімге сілтеме: Ерденай

Ережеп

араб тілінен алынған раджаб - тәжім ету, бас ию, құрметгеу; арабша жетінші ай аты. Осы айда туылған балаларға Раджап, Ережеп деп ат қойылып отырған.


Есімге сілтеме: Ережеп

Ерен

асқан, ерекше, айрықша.


Есімге сілтеме: Ерен

Ержан

батыл, өжет адам, батыр кісі.


Есімге сілтеме: Ержан

Ержігіт

ержүрек, батыл жігіт, азамат.


Есімге сілтеме: Ержігіт

Ержұман

қазақ тілінен алынған ер + араб тілінен алынған жуман - қымбат бағалы зат, інжу.


Есімге сілтеме: Ержұман

Ерзада

қазақ сөзі ер + иран тілінен алынған зада - бала, перзент; батыр. Қыз бала ер, батыл болсын деп қойылған есім.


Есімге сілтеме: Ерзада

Ерзиба

қазақ сөзі ер + иран тілінен алынған зибо - сұлу, көркем, әдемі.


Есімге сілтеме: Ерзиба

Ерік

толық еркіндік, бостандық.


Есімге сілтеме: Ерік

Ерімбет

сенімді, мықты батырым болсын деп қойылған есім.


Есімге сілтеме: Ерімбет

Ерке

айтқанын істететін шолжың, еркін.


Есімге сілтеме: Ерке

Еркебай

ерке бала болсын деп қойылған есім. Еркелете айтылатын түрі — Еркеш.


Есімге сілтеме: Еркебай

Еркеболат

айтқанын істететін ерке бала болсын деп қойылған есім.


Есімге сілтеме: Еркеболат

Еркебұлан

бір үйдің әлпештеген аяулысы, қағу-соғу көрмеген ерке тотайы.


Есімге сілтеме: Еркебұлан

Еркежан

ерке боп өссін деп қойылған есім. Түрі - Жанерке.


Есімге сілтеме: Еркежан

Еркін

өз ықтияры, еркі езінде, азат, басы бос, ерікті. Еркін сөзі құрамында келетін біріккен тұлғалы есімдер — Еркінбай, Еркінбек, Еркінғали, Еркінжан, Еркінтай.


Есімге сілтеме: Еркін

Ерлан

бала батыл болсын деген тілекпен қойылған есім.


Есімге сілтеме: Ерлан

Ерлен

ер, батыр деген мәндегі есім.


Есімге сілтеме: Ерлен

Ерлік

батырлық, батылдық, ер жүректік.


Есімге сілтеме: Ерлік

Ерман

ержүрек, батыл адам дегенді білдіреді.


Есімге сілтеме: Ерман

Ермат

ер + мат — мамет есімінін қысқарып өзгерген түрі, яғни Ермат — Ермамет.


Есімге сілтеме: Ермат

Жиі қойылатын сұрақтар

Қазақша есімдерді қайдан табуға болады?

Бұл бетте толық тізім берілген.

Есімдердің мағынасы бар ма?

Иә, барлық есімдердің мағынасы көрсетілген.