Жақан Смақов (1932–1974) – қазақ балалар әдебиетінің көрнекті өкілі (ашық сабақ)

Жақан Смақов (1932–1974) Қазақ балалар әдебиетінің көрнекті өкілі, «Сақалды сәби» деген атақты ақын. (Сурет: Жақан Смақовтың портреті – сілтеме қосыңыз.)

Туған жері және балалық шағы 1932 жылы Қарағанды облысы, Жаңаарқа, Ынталы ауылында туған. Халық ертегілері мен аңыздарын тыңдап өсті. Соғыс жылдарында колхоз жұмысына араласып, еңбекке ерте пісіп, бұл кезең шығармашылығына әсер етті. (Сурет: Балалық шақ суреті – сілтеме қосыңыз.)

Білімі мен алғашқы қадамдары ҚазМҰУ – Журналистика факультетін бітірген. «Қазақстан пионері» – Балалар бетінің редакторы болды. «Балдырған» журналы – Шығармашылығын балаларға арнауды шешті. (Сурет: Университет немесе жұмыс орындары суреттері – сілтеме қосыңыз.)

Теледидар және балалар бағдарламалары 1958 жылы Алматы теледидарында алғашқы балалар хабарларын ұйымдастырды — қазақ телехабарларындағы балалар бағдарламасының бастауы. Оның бастамасымен: • «Ерденнің ертегісі» • «Кешкі ертегі» • «Ал сурет салайық» (Сурет: Теледидар бағдарламалары суреттері – сілтеме қосыңыз.)

Көркем қысқаметражды фильм «Бүркітші туралы аңыз» Сценарий авторы: Жақан Смақов, 1966 жыл. «Бүркітші туралы аңыз» фильмі — қарт аңшы-бүркітшінің ауылдағы өмірі және балалық шақ естеліктері туралы. Қазақ халқының әдемі дәстүрлері көрсетілген, таулы жердегі бүркіттің жабайы жануарларға аң аулауы егжей-тегжейлі суреттелген. (Сурет: Фильм кадрлары – сілтеме қосыңыз.)

Классикалық жинақтары Ж. Смақов балалар әдебиетінің алтын қорын жасады. Әр кітабы — бала жүрегіне жол тартатын құнды қазына. «Жаңғырық» – Ең танымал кітабы. «Намыс» – Тақырыбы мен көркемдігі еске түседі. «Мың махаббат» – Романтикалық сарын мен ой-пайым. (Сурет: Кітап мұқабалары – сілтеме қосыңыз.)

Балаларға арналған кітаптар Оның өлеңдері мен аудармалары балаларға арналған әдебиетке ерекше үлес қосты, қиялын ұштайды. Танымал туындылар: «Біздің апай Түсекен, қартаймайтын қисі екен» «Балапан» – бүлдіршіндердің таным-түсінігін кеңейтетін жылы жырлар. «Біздің апай Түсекен...» – мектеп өмірі мен ұстаз бейнесін бала көзімен суреттейтін әйгілі шығарма. (Сурет: Балалар кітаптары суреттері – сілтеме қосыңыз.)

Ән-ойын және тақырыптық жинақтар Музыка, ойын және шығармашылық мұра. «Ән-ойын» – балалар сүйіп айтатын әндерге негіз болған музыкалық әлеңдер. «Көктем күні көңілді» – табиғаттың сұлулығы мен балалардың көңілді ойындарын жырлайды. «Туған жерім Ақдала» – ақынның өз өлкесіне, Отанына арналған патриоттық туындысы. «Шығармалары» – бұл барлық үздік туындылардың басын қосатын үлкен қорытынды жинақ. Ерекшелігі: Мұнда да ақынның «фирменный» белгісі — ғажайып жұмбақтар өте көп. (Сурет: Ән-ойын жинақтары суреттері – сілтеме қосыңыз.)

Аударма шеберлігі С. Маршак «Почта». • Мазмұны: С. Маршактың әйгілі шығармасының теңдессіз аудармасы. • Есте сақта: Бұл — Жақан Смақовтың жинақтары ішінде жұмбақтар кездеспейтін жалғыз кітабы, себебі бұл аударма еңбегі. (Сурет: Аударма кітабы суреті – сілтеме қосыңыз.)

Алматы қаласындағы құрмет • 2011 жылы Алматы қаласының Алатау ауданындағы жаңа көшелердің біріне Жақан Смаковтың есімі берілді. • Бұл — ақынның қазақ әдебиеті мен журналистикасына қосқан зор үлесіне қойылған құрмет. • Ерекшелігі: Алматыдағы зиялы қауым өкілдері ақын рухына осылайша тағзым етті. (Сурет: Алматыдағы көше суреті – сілтеме қосыңыз.)

Қарағанды және туған жер

• Қарағанды қаласында: Арқаның ардақты ақыны ретінде Жақан Смақов атындағы көше мен мемориалдық тақта бар.
• Маңызы: Халық жадында Жақан Смақов есімі «балалар жанының шипагері» ретінде мәңгі сақталады. (Сурет: Қарағандыдағы құрмет суреттері – сілтеме қосыңыз.)

Балалар жанының шипагері Жақан Смақов — қазақ балалар әдебиетінің мәңгілік жарық жұлдызы. Оның өлеңдері ұрпақтар бойында өмір сүре береді. Назарларыңызға рақмет! (Сурет: Қорытынды портрет – сілтеме қосыңыз.)