Жауыздыққа салынға  ауыздық  туралы аңыз

Бұл бетте «Жауыздыққа салынға  ауыздық  туралы аңыз» атты Ахат Кендебай жазған өлеңнің мәтіні толық жарияланған.

Іште жатып зәбір көрген Темірлан,
Құрсағынан қан уыстап туылған.
Барлық күші Әмір болып алған соң,
Басқалардан кек алуға жұмылған.

Жорық болды есіл-дерті, арманы,
Шабылмаған маңайда ел қалмады.
Қарсыласып ажал құшты көбісі,
Өз еркімен басын иді қалғаны.

Күннен-күнге аш көзденіп талғамы,
Ауырлады салықтың да салмағы.
Тарту менен таралғыға қосымша,

Темір солай жаман үрдіс бастады,
Әр күн сайын бір намысты таптады.
Қыз қылығы қалған болса ұнамай,
Қыз ауылын қанға бояп тастады.

Қорыққан сайын қос көрініп айбары,
Неше түрлі елді сыбыс жайлады.
Келе қалса айдаһардың басына,
Ақты құйып шығаруды ойлады.

Әмір қолы еңку-еңку жер шалып,
Келе жатты Сайрамсуға бет алып.
Абыр-сабыр Қараша би ауылы,
Қариялар Қақпатасқа жиналып.

Жылу жинап, үй дайындап жатады,
Бәрінен де қыз дайындау батады…
Осы кезде жол іздеген тұйықтан,
Парасат қыз өзі өтініш жасады:

– «Жалғыз өзім – ақбоз атты мініп ап,
Ақ орамал, аппақ көйлек киіп ап,
Сенсеңіздер, Әмір жолын тосайын,
Қыз намысын ақ шаршыға түйіп ап».

Қариялар ақ батасын береді,
Парасаттың ақылына сенеді.
Төмен түсіп Тоғыс бойын жағалап,
Ел үміті, ел күдігі келеді…

Жіберілген жансыз ба? - деп сенбеген,
Шолғыншылар алдын тосты көлденең.
– Әмір көрсін – апарыңдар тез, - деген,
Құлағына сыбыр жетті желменен.

Ілеседі бір сарбазға «жүр» деген,
Мақсатына жақындады көздеген…
Жауыздыққа ойы салмақ ауыздық,
Сынақ алда бұрын ешкім көрмеген.

Алып келді сұсты Әмір алдына,
Аттан түсті Парасат қаз барды да.
Нәзіктік пен қатыгездік арбасты,
Көзбен-көзі сәл түйісіп қалды да.

Үнсіз жатты мүлгіп бүкіл атырап,
Әмір тұрды қыз қылығын бақылап.
Парасат қыз іске жайлап кірісті,
Толқығанын бір азырақ басып ап.

Жайып салды қоржынынан шаршы ап,
Алмас қылыш жатты ортада жарқырап.
Сол жағына алтын жүзік қойылды,
Оң жақ шетте – алқызыл гүл сән құрап.

– Осы жерде бұл жұмбақты шешетін,
Кәне, кім бар – ойдан өрнек есетін?-
Деген кезде ешкім алға шықпастан,
Әмір қалды енді үкім кесетін.

– «Аппақ шаршы – қыз көңілі жеріне,
Майқы бидей тартып туған тегіне.
Алмас қылыш – қолда тұрған қаруым,
Алқызыл гүл – қыз сауғасы еліне.

Тарқап кетті бойымдағы желігім,
Осы болар енді менің серігім…
Алтын жүзік – тігілетін ақ отау,
Қасымда тұр кіргізетін елігім».

Бадам менен Сайрамсудың арасы,
Мекен бопты екі жұма шамасы.
Көкпар беріп, неке тойын өткізіп,
Шарықтады Әмір Темір бағасы.

Әмірдің де болды бағын күндеген,
Жылан шықты Парасат бар күймеден.
Жауыздыққа өзі қатты күйініп,
Қайтып Темір жамандыққа ермеген.

ІІ
Осы алқап – Парасат қыз оқ қаққан,
Осы алқап – «қыз салығын» тоқтатқан.
Жылан шағып Парасаттай аруды,
Осы алқап –Темірланға жоқтатқан.

Осы алқап төрге қойған Төлені,
Мекендеген Қапал батыр өрені.
Тарихшылар тереңірек үңілсе –
Осы алқапта Кейкі бидің сүйегі…

Осы алқап – қанша мұңды қылғытқан,
Осы алқап – қанша тылсым сыр бұққан.
Осы жерде ғасырларды артқа сап,
Мұхтар ақын трактормен жер жыртқан.


Пікір қалдырыңыз

Пікірлер (0)

Осы автордың басқа өлеңдері