Әже әлдиі

Бұл бетте «Әже әлдиі» атты Ауыт Мұқибекұлы жазған әже туралы өлең берілген.

(немесе бүгінгінің бесік жыры)

Әлди-әлди, ақ бөпем,
Ақ бесікке жат, бөпем.
Әп-әйбат қып өзіңді,
Қандай ана тапты екен.
Орыныңнан тұр, айым,
Неге солғын шырайың.
Қойдың аппақ майымен,
Өн-бойыңды сылайын,
Сені көптен күтіп ем,
Көрпеңе жүн түтіп ем.
Қандырайын шөліңді,
Ақ ешкінің сүтімен.
Түннен қазір күн ұзын,
Нан жемейсің бір үзім.
Ішсең, тағы берейін,
Боз биенің қымызын.
Қақпады әлі есікті,
Шешең бүгін кешікті.
Ұйықтай қойшы, бөпешім,
Тербетейін бесікті.
Әлди-әлди, боташым,
Сипайыншы жотасын.
Әлсін-әлсін жылайды,
Сағынды ма атасын.
Ерте тұрып азанда,
Атаң кеткен базарға.
Әкеледі қой сатып,
Ет асамыз қазанға.
Бөлеп қойсам терлейсің,
Жылап тыным бермейсің.
Басты қонақ мұжысын,
Ал, құлағын сен жейсің.
Сен жүретін жол әлі,
Қызықтарға толады.
Құлақ жегіш балақан,
Құйма құлақ болады.
Таудың соғып самалы,
Түн басады даланы.
Жақсы бала әлдимен,
Бірден ұйықтап қалады.
Әлди-әлди, құлыным,
Сыртқа естіліп тұр үнің.
Уанбайсың сен неге,
Кетті неге тынымың.
Атаң бүгін көтерсін,
Қарызын сен өтерсің.
Көп жылайсың бақырып,
Әнші болар ма екенсің.
Әжең бүгін көтерсін,
Оны да ертең өтерсің.
Аяғыңды сермейсің,
Допшы болар ма екенсің.
Ағаң бүгін көтерсін,
Өзің де ержетерсің.
Жыбырлайды саусағың,
Күйші болар ма екенсің...
Таусылған жоқ ән-күйім,
Дедің, міне, қалғиын.
Жақсы бала тыңдайды,
Әжесінің әлдиін.
Әлди-әлди, ақ қозым,
Ақ бесікке жат, қозым.
Жұмбақ айтып берейін,
Шешуін сен тап, қозым.
Атып қалды таң, білем,
Айтылмаған қалды нем?
Жұмбақты әлі шешесің,
Тілің шықсын алдымен.
«Ақырын жүр, анық бас»,
Жігіт болып қалыптас.
Айтасың ба жаңылмай,
Айтып берсем жаңылтпаш.
Анаң сенің дем алсын,
Әкең сенің дем алсын.
Жаңылтпаш та айтасың,
«Р»-ға тілің кеп алсын.
Тыныш ұйқта, жат енді,
Мазалама тәтеңді.
Тілің шықсын, үйретем,
Мақалды да, мәтелді.
Тамшысындай жаңбырдың,
Нәрі болған тандырдың.
«Бесік жыры» анасы,
Қазақтағы бар жырдың.
Бесік үшін талды игем,
Тербетейін ән-күймен.
Қазағымның бар жыры,
Басталады «әлдиден».
Әлди-әлди, құлыным,
Желбіреген тұлымың.
Құлағыңа құйып өс,
Бозторғайдың шырылын.
Біл бабаңның өрлігін,
Біл далаңның көл, құмын.
Көкейіңе түйіп өс,
Төрт түліктің төл жырын.
Намыс үшін салғанда ел,
Бәйгелерде алдан кел.
Қазақстан Отаның–
Кіндік қаның тамған жер.
Көшін алға тартасың,
Біл еліңнің картасын.
Қарашықтай қорғай біл,
Әр шөбі мен әр тасын.
Қазақ деген сүйікті ел,
Барыңды оған иіп бер.
Сонда сенің мәртебең,
Алатаудай биіктер.
Біл Абайды кемеңгер,
Үлгі алсын сенен де ел.
Сонда сенің тамырың,
Теңіздейін тереңдер.
Халығың аз, далаң мол,
Тілеймін ақ саған жол.
Бәрін айт та, бірін айт,
Алдыменен аман бол.
Әлди-әлди, әлдиім,
Демейсің бір қалғиын.
Өз халқыңның тілін біл,
Тартып үйрен бар күйін.
Айтқаныма қарағын,
Тілімді алсаң, жарадың.
Өз халқыңның дінін біл,
Үйрен және бар әнін.
Даланың да тілін біл,
Ананың да тілін біл.
Сонда саған төбеден,
Нұрын шашар күнің кіл.
Ауылдың да тілін біл,
Жауыңның да тілін біл.
Тілін біліп көп елдің,
Ең биікке туыңды іл.
Тұлпардың да біл тілін,
Сұңқардың да біл тілін,
Тілде екенін біл тағы,
Дүниенің кілтінің.
Әлди-әлди, ақ ботам,
Ақ бесікке жат, ботам.
«Әлди, әлди, әлди!»–деп,
Уанбайсың, қақпасам.
Қазағымда ән, күй көп,
Сан шырқадық, сан билеп.
Ұйықтамайтын боп алдың,
Тербетпесем, әлдилеп.
Өтті заман қырындап,
Қалдым аман жырымды ап.
Мен әлдилей бастасам,
Сен ұйықтайсың пырылдап.
Әлди!
әлди!!
әлди-ай!!!


Пікір қалдырыңыз

Пікірлер (0)

Осы автордың басқа өлеңдері