Мақал-мәтелдер жинағы
Кейде қысқа ғана бір мақал мәтел ұзақ ақылдан да әсерлі болады. Қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған даналығы мақал мәтелдер арқылы бүгінге жеткен. Бұл бөлімде өмірдің түрлі жағдайларына қатысты терең мағыналы мәтелдер мен тәрбиелік мәні зор халық сөздері топтастырылған.
Егер сіз қазақша мақал мәтелдер, сабаққа немесе өмірде қолдануға ыңғайлы мақал мәтелдер жинағы іздесеңіз, осы беттен таба аласыз. Мұнда түсінікті, есте сақтауға жеңіл мақал-мәтелдер тұрақты түрде толықтырылып, бөлім жаңарып отырады, сондықтан жаңа үлгілер үнемі қосылып тұрады.
Қорықсаң құның болмайды,
Ілмектер: қорқу, жау
Жауды жеңбей тыным болмайды.
Өлімнен қорықсаң өлерсің.
Ілмектер: өлім, қорқу
Қайраны жоқ көлден без,
Ілмектер: қайырым, көл, ер
Қайырымы жоқ ерден без.
Ер жігіт үш ақ үй тігеді
Ілмектер: ер, жігіт, үй
Үш қара үй тігеді.
Арыстан болсаң жау үшін,
Ілмектер: арыстан, түлкі, әдіс, жау
Түлкідей болсын әдісің.
Жалықпаған жау жеңеді.
Ілмектер: жау, жалығу
Ердің күйін сұрама,
Ілмектер: ер, жұрт, мал, күй
Жұрттан сауын сауған соң.
Малдың күйін сұрама,
Қоынысынан ауған соң.
Отызыңда орда бұзбасаң,
Ілмектер: отыз жас, қырық жас
Қырқыңда қырып келдім дегеніңе,
Ешкім сенбейді.
Ерге берсең асыңды,
Ілмектер: ер, сый, ас, тағам
Ерлер сыйлар басыңды.
Ер қосы жүре түзеледі.
Ілмектер: ер, қос
Ел сүйгендей досың болсын,
Ілмектер: ел, жер, сүю
Жер сүйгендей қосың болсын.
Жаман жігіт
Ілмектер: жігіт, жолдас, жау, ұят
Жолдасын жауға алғызар,
Өзін ұятқа қалғызар.
Үйінің төбесі жалпақтың,
Ілмектер: үй, қар, парсы мақалы
Үйілген қары да мол.
Қолы қысқаның тілі ұзын.
Ілмектер: тіл, қол, парсы мақалы
Нөпірде де көпір бар.
Ілмектер: көпір, парсы мақалы
Өзі соқыр болса да,
Ілмектер: мін, соқыр, парсы мақалы
Өзгенің мінін көргіш-ақ.
Ерлік пен бірлік жеңіске жеткізеді.
Ілмектер: ерлік, бірлік, жеңіс
Тәуекелшіл тайынбайды.
Ілмектер: тәуекел
Өжет адам өлімді жеңеді.
Ілмектер: өлім, өжет, отан соғысы, отты сөздер
Жауды қара қашырды,
Ілмектер: жау, батыр, атақ
Батыр атақ Барақта қалды.
Боларыңда болып өт,
Ілмектер: бозжорға
Бозжорғадай желіп өт.
Ат жалында,
Ілмектер: ат, атан
Атан қомында.
Денсаулық ғаныбет,
Ілмектер: денсаулық, сырқау, ер, жолдас, қатын
Сырқаулыға болмаса.
Ер жолдасы - қатыны,
Ақ жаулығы болмаса.
Өзен бойы тұрғанда,
Ілмектер: өзен
Өзге жерге қонбаңыз.
Айға шапқан арыстан,
Ілмектер: арыстан, батыр, жау, үй, қорқақ
Ашуына болайын;
Жауға шапқан батырдың,
Тасуына болайын.
Үйде қалған қорқақтың
Сасуына болайын.
Тисе терекке,
Ілмектер: ерлік, батырлық
Тимесе бұтаққа.
Ер көрмейін деген жерін,
Ілмектер: үш, ер, жер, ат
Үш көреді,
Ат баспаймын деген жерін,
Үш басады.
Әрекеті — өзіңнен,
Ілмектер: әрекет, берекет, парсы мақалы
Берекеті — тәңірден.
Өзің ұнатпағанды,
Ілмектер: ұнату, парсы мақалы
Өзгеге құлатпа.
Жақпайтынға жармаспа,
Ілмектер: ұнатпау, парсы мақалы
Келе бермес жамбасқа.
- Нарша Булгакбаев
- Марғұлан Сейсембай
- Әлкей Марғұлан
- Әлкей Марғұлан
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі