Халық күйлерінің аңыздары — материалдар жинағы – 3-бет

Қазақ пен қалмақтың күйі

27.11.2019

Қазақ пен қалмақ арасындағы жаугершілігі көп заманда екі елді егестірген мәселенің түйіні ұдайы найзаның ұшымен, қылыштың жүзімен ғана шешіліп отырмаған. Найзадан өтімді сөзге тоқт...

Толық оқу

Арман (І нұсқа)

27.11.2019

Ерте замандарда Асан деген баланың жеті жасында әкесі қайтыс болып, анасы Жаңыл екеуі жетім қалады. Күн көрістің қиындығынан анасы Жаңыл сол елдегі Тахир деген ханның аңға шығатын ...

Толық оқу

Құр ойнақ

27.11.2019

Құр ойнақ күйінің таралуы туралы кәриялар екі түрлі әңгіме айтады. Қайсысы рас, қайсысы өтірік, ол беймәлім. Бірақ екі әңгімеде «құр» деген ойыншыл құс туралы. Бірінші әңгіме:

Толық оқу

Байшыбырдың күйі — арман

27.11.2019

Ертеректе аң аулап, күн көретін Байшыбыр деген адам болған. Ол жар дегенде жалғыз ұлы ғана бар, басқа жарлы адам екен. Қақпан салып шиті мылтығымен аң-құс атып күнелтіп жүріпті.

Толық оқу

Қозыкүрең

27.11.2019

Ертеде бір бай жылқышыларына әр жылы табан ет, маңдай терің бір жабағы тай деп белгіленген екен.

Толық оқу

Тайшынның тарғыл бұқасы

27.11.2019

Моңғол-қазақ жауласқан кезде, Тайшын деген сиыршыны атып кетеді. Иесіз қалған малды қазақтар айдап кетеді.

Толық оқу

Шыңырау (VІІІ нұсқа)

27.11.2019

Бір торғай өзінің екі жұмыртқасына иен далада қалған бір жұмыртқаны әкеліп қосады. Үш жұмыртқаны бірдей басып, уақыты жеткенде үш балапан шығарады. Әлгі тауып әкелген жұмыртқадан с...

Толық оқу

Шыңырау (ІІ нұсқа)

27.11.2019

Ертеде оңайға өткел бермейтін Көкжал деген өзеннің екі жағалауында Байбол, Тауасар деп аталатын екі ауыл болыпты. Байболдың кіші келіні Гүлбике енесіне ақыл салғаннан кейін, ауылда...

Толық оқу

Шыңырау (VІІ нұсқа)

26.11.2019

Бұрын осы дүниеде бір үлкен көл болған екен. Оның ар жақ-бер жағы көз жеткісіз, әрі түпсіз шыңырау екен. Сондықтан жұрт оны «Шыңырау көлі» деп атасып кетеді екен.

Толық оқу

Шыңырау (VІ нұсқа)

26.11.2019

Шыңсысай өктемдігі заманында, халық мылтық тапсырудың қыл бұраулы қысымына ұшырапты.

Толық оқу

Шыңырау (V нұсқа)

26.11.2019

Самұрық дейтін құс болған екен. Ол үнемі мұхиттың ортасындағы бір үлкен бәйтерекке балапандап, балапандарына жем тасығанда, бір ретте бірер айлық жемін әкеліп тастап кетеді екен.

Толық оқу

Шыңырау (ІV нұсқа)

26.11.2019

Бір торғай бір ағаштың басына ұя салып жұмырқаласа, әр жылы жылан жеп тоқтатпапты.

Толық оқу

Шыңырау (ІІІ нұсқа)

26.11.2019

Күз жетіп құстар қайтқанда Шыңырау деген торғай да қайтады.

Толық оқу

Шыңырау (І нұсқа)

26.11.2019

Зәулім құз жартасқа ұя салған қыран өзінен ұрпақ көрмей шерлі өтеді. Жылдағы тапқан жалғыз жұмыртқасын ордалы жылан жылда жарып тұқымын құртып кетеді.

Толық оқу

Алакөз аттың жүрісі

26.11.2019

Ертеде Қобда жерінде атақты жүйрік Құбақан кер ат бер дегені естіген байлар ұрыларын аттандырып, осы атты әкелуге жібергенмен кейбірі бос оралыпты, кейбірі ұсталып қалыпты.

Толық оқу

Бозінген күйі (ІІІ нұсқа)

26.11.2019

Ерте уақытта бір үлкен жұт болады. Елде жөнді мал қалмайды. Бүкіл ауылды жұттан қалған жалғыз бір бозінген асырайды. Көпшіліктің күн көріп отырған бозінгені бір күні иімей қалады, ...

Толық оқу

Бозінген (ІІ нұсқа)

26.11.2019

Қазақтың бақташылық өмірінен туған ғажап ертегілердің бірі — «Бозінген» сюжеті. «Мұндағы Бағланбай малының құты болған Бозінгенді тумады деп, бір шал мен кемпірге бақтырады.

Толық оқу

Бозінген (І нұсқа)

26.11.2019

Көктемнің шуағын көріп, қойы төлдеп, қара шаңырақты салар жалғыз інгендері боталап қарық болып отырған үйге түнерген жәй бұлтындай жауыз шапқыншылар лап қояды.

Толық оқу

Бұлдыр тау

26.11.2019

Ертеде бір ауылдан өзінің сүйген қызын алып қашып келе жатқан жігіт, жол-жөнекей бір үйге сусындауға түседі.

Толық оқу

Майдажал — Телқоңыр

26.11.2019

Алтай бетінде бұрын өткен бір жылқылы бай болған екен.

Толық оқу

Балжыңгер (ІІІ нұсқа)

26.11.2019

Бұрын Марқакөл жағасын мекен еткен, дәулеті асқан бір бай болыпты. Ол қайда жүйрік бар десе, кейде алдап, кейде зорлап алмай қоймайтын озбыр да екен.

Толық оқу

Балжыңгер (ІІ нұсқа)

26.11.2019

Кезінде байлығы басынан асқан бір мұңғұл болыпты. Оның жүйрік желмаясы, ісімер бір қызы болыпты. Атқұмар мұңғұл байы сол өңірде Балжың дегенде бір жүйрік ат бар дегенді естиді.

Толық оқу

Көк бұқа

26.11.2019

Мұңғұл-қазақ жауласып тұрған шақтарда, мұңғұл елі қазақтың бір ауылының мал-жанын барымтаға алып кетіпті. Осы барымтаға айдалған малдың ішінде бір қора сиыр кетіпті.

Толық оқу

Сары бел (ІІ нұсқа)

26.11.2019

Байлардың жемқорлығын өткір тілімен шенеп, сыбызғыдағы күйімен әжуа-сықақ еткен сыбызғышыны елдің игі жақсылары бірігіп алып, көзін құртпақ болады.

Толық оқу