Қара сөздер (32-қара сөз)

Білім-ғылым үйренбекке талап қылушыларға әуелі білмек керек. Талаптың өзінің біраз шарттары бар. Оларды білмек керек, білмей іздегенмен табылмас.

Әуелі - білім-ғылым табылса, ондай-мұндай іске жаратар едім деп, дүниенің бір қызықты нәрсесіне керек болар еді деп іздемекке керек. Оның үшін білім-ғылымның өзіне ғана құмар, ынтық болып, бір ғана білмектіктің өзін дәулет білсең және әр білмегеніңді білген уақытта көңілде бір рахат хұзур хасил болады. Сол рахат білгеніңді берік ұстап, білмегеніңді тағы да сондай білсем екен деп үміттенген құмар, махаббат пайда болады. Сонда әрбір естігеніңді, көргеніңді көңілің жақсы ұғып, анық өз суретімен ішке жайғастырып алады.

Егер дін көңілің өзге нәрседе болса, білім-ғылымды бір-ақ соған себеп қана қылмақ үшін үйренсең, ондай білімге көңіліңнің мейірімі асырап алған шешеңнің мейірімі секілді болады. Адамның көңілі шын мейірленсе, білім-ғылымның өзі де адамға мейірленіп, тезірек қолға түседі. Шала мейір шала байқайды.

Екінші - ғылымды үйренгенде, ақиқат мақсатпен білмек үшін үйренбек керек. Бахасқа бола үйренбе, азырақ бахас көңіліңді пысықтандырмақ үшін залал да емес, көбірек бахас адамды түземек түгіл, бұзады. Оның себебі әрбір бахасшыл адам хақты шығармақ үшін ғана бахас қылмайды, жеңбек үшін бахас қылады. Ондай бахас хусідшілікті зорайтады, адамшылықты зорайтпайды, бәлкім, азайтады. Және мақсаты ғылымдағы мақсат болмайды, адам баласын шатастырып, жалған сөзге жеңдірмекші болады. Мұндай қиял өзі де бұзықтарда болады. Жүз тура жолдағыларды шатастырушы кісі бір қисық жолдағы кісіні түзеткен кісіден садаға кетсін! Бахас - өзі де ғылымның бір жолы, бірақ оған хирслану жарамайды. Егер хирсланса, өз сөзімшіл ғурурлық, мақтаншақтық, хусідшілік бойын жеңсе, ондай адам бойына қорлық келтіретұғын өтіріктен де, өсектен де, ұрсып-төбелесуден де қашық болмайды.

Үшінші - әрбір хақиқатқа тырысып ижтиһатыңмен көзің жетсе, соны тұт, өлсең айрылма! Егерде ондай білгендігің өзіңді жеңе алмаса, кімге пұл болады? Өзің құрметтемеген нәрсеге бөтеннен қайтіп құрмет күтесің?

Төртінші - білім-ғылымды көбейтуге екі қару бар адамның ішінде: бірі - мұлахаза қылу, екіншісі - берік мұхафаза қылу. Бұл екі қуатты зорайту жаһатінде болу керек. Бұлар зораймай, ғылым зораймайды.

Бесінші - осы сөздің он тоғызыншы бабында жазылған ақыл кеселі деген төрт нәрсе бар. Содан қашық болу керек. Соның ішінде уайымсыз салғырттық деген бір нәрсе бар, зинһар, жаным, соған бек сақ бол, әсіресе, әуелі - құданың, екінші - халықтың, үшінші - дәулеттің, төртінші - ғибраттың, бесінші - ақылдың, ардың -бәрінің дұшпаны. Ол бар жерде бұлар болмайды.

Алтыншы - ғылымды, ақылды сақтайтұғын мінез деген сауыты болады. Сол мінез бұзылмасын! Көрсеқызарлықпен, жеңілдікпен, я біреудің орынсыз сөзіне, я бір кез келген қызыққа шайқалып қала берсең, мінездің беріктігі бұзылады. Онан соң оқып үйреніп те пайда жоқ. Қоярға орны жоқ болған соң, оларды қайда сақтайсың? Қылам дегенін қыларлық, тұрам дегенінде тұрарлық мінезде азғырылмайтын ақылды, арды сақтарлық беріктігі, қайраты бар болсын! Бұл беріктік бір ақыл, ар үшін болсын!

Абайдың қара сөздері:

Пікірлер (32)

Зарина

21.10.2016 22:10

Маган кара соз унады

ханшайым

01.05.2018 22:07

керемет

Гаухар

11.09.2018 11:16

керемет қара сөз

Анель

25.11.2018 12:11

Мазмуны бар ма

Анель

25.11.2018 12:12

Керемет

АКЕРКЕ

11.09.2019 12:27

Оте кушты адеми

Ақмейір

11.09.2019 21:04

Абайдың қара сөздерінің мағынасы бар. Керемет

нұрлыаиым

29.09.2019 22:37

өте керемет көңіді ғажап өмірге деген баиланысы зор

нұрлыаиым

29.09.2019 22:38

өте керемет

Айзере

10.10.2019 08:14

Нағыз,қазргі жастарға арналған сөз

Шохан

22.10.2019 11:42

Мазмұны болса

Марлен

03.11.2019 23:58

Өте керемет

Сандыбай

07.11.2019 22:25

Оте керемет создар

Рабиана

17.04.2020 23:16

Рахмет

ІҢКӘР АҚТӨБЕ

20.04.2020 16:51

ӨТЕ КЕРЕМЕТ
ТАМАША
ДАМИ БЕРІҢІЗДЕР

Жақсы бала қасымжомарт

20.04.2020 20:04

Керемет айтылған сөздер

Ади

21.04.2020 09:57

Рахмет

Рде

22.04.2020 12:46

32-ші қара сөздің мазмұны барма

Диас

22.04.2020 14:54

Өте керемет жазылған екен

Арука

24.04.2020 12:10

Өте күшті керемет зор

Ақниет Бейсбек 11.11.2004

02.10.2020 12:08

Абай атамыздың барлық қара сөзі күштіғой өз басым барлығын оқып шыққам

Кәусәр

15.10.2020 21:38

Күшті

Myrza

15.10.2020 22:42

Өте керемет!

Dike

30.10.2020 16:17

Жақсы айтылған,бірақ тусінбедім

МАҚПАЛ 04

02.11.2020 13:23

Өте мағыналы

Абай Қунанбайұлы

13.05.2025 11:02

Ей балаларым оқындарр

Дархан

01.10.2025 18:31

Өте керемет осы сөзден үлгі алуға болады

Аманжол

02.10.2025 08:49

Керемет

Лев Толстой

02.10.2025 13:32

Қанағаттанарлық сөздер екен!Орыс тілінде бір сөз барғой:-“Семуи сое ремия”????????????????????

Лев Толстой

02.10.2025 13:34

Канагаттанарлык сездер екен!Орыс тілінде бір сез бартой: "Семуи сое ремия" ????????????

20.11.2025 20:48

Всему свое время?

Дәурен

20.02.2026 23:39

Абай Құнанбайұлының 32‑қара сөзі — білім мен ғылымды үйренудің мәні, танымдық ізденіс пен адамгершілік туралы терең философиялық ой. Бұл қара сөз оқырманды шынымен білудің маңызы туралы ойлануға, ғылымды мақтан үшін емес, ақиқатқа жету үшін қолдануға шақырады. Абайдың тұжырымдамасы бойынша білім‑ғылымды ғана жинау жеткіліксіз — оны түсініп, мінезімен, өмірлік ұстанымымен ұстай білу керек. Осы сөз арқылы Абай адамды жан‑жақты ойланып, ізденуге, сабыр мен табандылыққа үйретеді. Бұл шығарманы оқыған адам білімге деген көзқарасын тереңдетіп, өзінің рухани дамуына үлкен серпін алатыны сөзсіз.

Ұқсас материалдар