Карл Ландштейнер және қан топтарын ашу тарихы

Медицина тарихында адам өмірін сақтап қалуға зор үлес қосқан жаңалықтардың бірі – қан топтарының ашылуы. Бұл маңызды ғылыми жетістік австриялық ғалым Карл Ландштейнер есімімен тығыз байланысты. Оның зерттеулері қан құю қауіпсіздігін қамтамасыз етіп, медицинаның дамуына үлкен серпін берді.

XIX ғасырдың соңында дәрігерлер қан құю әдісін қолдана бастағанымен, оның нәтижесі әрдайым сәтті бола бермейтін. Кейбір науқастар аман қалса, енді біреулері қайтыс болып жатты. Мұның нақты себебі белгісіз еді. Осы мәселені зерттеуге кіріскен Карл Ландштейнер 1900 жылы адамның қанын зерттеу барысында олардың бір-біріне сәйкес келмейтінін анықтады. Ол эритроциттердің (қызыл қан жасушаларының) бетінде ерекше антигендер бар екенін дәлелдеді.

1901 жылы Ландштейнер адамның қанын үш топқа – A, B және C (кейіннен O деп аталды) – бөлді. Кейінірек оның әріптестері төртінші топ – AB қан тобын анықтады. Осылайша, қазіргі таңда қолданылатын ABO қан тобы жүйесі қалыптасты. Бұл жаңалық қан құю кезінде донор мен реципиенттің сәйкестігін анықтауға мүмкіндік берді.

Ландштейнердің еңбегі бағаланып, 1930 жылы Нобель сыйлығының иегері атанды. Оның ашқан жаңалығы тек қан құю саласында ғана емес, хирургия, акушерлік және жедел медицинада да кеңінен қолданыс тапты.

Қазіргі таңда қан топтарын анықтау – медицинадағы ең қарапайым әрі міндетті процедуралардың бірі. Бұл әдіс миллиондаған адамның өмірін сақтап қалуға көмектесіп келеді. Сарапшылардың айтуынша, егер Ландштейнердің жаңалығы болмағанда, қазіргі медицина мұндай деңгейге жете алмас еді.

---