Наурыз мейрамы: дәстүр мен жаңғыру мерекесі

    Наурыз мейрамы – қазақ халқының ғана емес, бүкіл Орталық Азия халықтарының мәдениеті мен дүниетанымында ерекше орын алатын көне мереке. Бұл күн табиғаттың жаңаруын, көктемнің келуін, татулық пен берекені білдіреді. Қазақстанда Наурыз жыл сайын кең көлемде аталып өтеді және елдегі ең маңызды мерекелердің бірі саналады.

Қазіргі таңда Қазақстан халқының саны 20,5 миллион адамнан асты. Осындай үлкен елде Наурыз мейрамы ұлттық бірлікті, дәстүрді және рухани сабақтастықты көрсететін ортақ құндылыққа айналып отыр. Елдің әр өңірінде бұл мереке концерттермен, ұлттық ойындармен, көрмелермен, жәрмеңкелермен және мәдени бағдарламалармен атап өтіледі. Қазақстанда соңғы жылдары Наурызды тойлау ауқымы кеңейіп, «Наурызнама» тұжырымдамасы арқылы мерекелік іс-шаралар бірнеше күнге жалғасатын болды. Бұл туралы мемлекеттік ресми ақпараттарда да айтылған. 

Наурыз – тек ойын-сауық мерекесі емес, ол – ұлттық дәстүрдің көрінісі. Бұл күні адамдар бір-біріне ізгі тілек айтып, дастарқан жайып, үлкендерге құрмет көрсетеді. Әсіресе ауылдық жерлерде Наурыздың салт-дәстүрлік сипаты тереңірек сақталған. Киіз үй тігу, ұлттық киім кию, алтыбақан құру, көкпар, асық ату, арқан тарту сияқты ұлттық ойындар мерекенің ажырамас бөлігіне айналған. Наурыз мейрамының басты тағамдарының бірі – Наурыз көже. Дәстүр бойынша бұл тағам жеті түрлі дәмнендайындалады. Жеті саны қазақ дүниетанымында қасиетті саналғандықтан, көженің құрамы да молшылық пен берекенің нышаны ретінде қабылданады. Ресми мәдени деректерде Наурыз көженің құрамына су, ет, тұз, май, ұн, дәнді дақылдар және сүт секілді негізгі өнімдер кіретіні көрсетілген. 

Наурыз мейрамы халықаралық деңгейде де мойындалған. 2009 жылы Наурыз ЮНЕСКО-ның материалдық емес мәдени мұралар тізіміне енгізілді. Ал 2010 жылдан бастап БҰҰ деңгейінде Халықаралық Наурыз күні ретінде аталып келеді. Кейбір ресми мәліметтерде бұл мерекені әлем бойынша 300 миллионға жуық адам тойлайтыны айтылады. Бұл Наурыздың тек ұлттық емес, жаһандық мәдени құндылыққа айналғанын көрсетеді. 

«Journiverse» білім беру орталығының оқушысы: Шалхар Ақнұр