ӘКЕЛЕР ӨТКЕН ҰЛЫ ӨМІР - Тураева Дина Абдрашовна

КІРІСПЕ

Бұл кітап – туған өлкемізде ХХ ғасырдың екінші жартысында өнегелі өмір сүріп, артында өшпес із қалдырған Тураев Әбдіреш Төреұлының тағдыр жолына арналған тағылымды шежіре.

Бұл еңбекте бір ғана адамның ғұмыры емес, тұтас бір әулеттің өмір өрнегі, ұрпақтар сабақтастығы, заман сынақтарымен шыңдалған тағдырлар тоғысы кеңінен баяндалады. Әбдіреш Төреұлының адал еңбегі, азаматтық келбеті, елге деген қызметі мен адамгершілік болмысы – кейінгі ұрпаққа үлгі боларлық өнеге ретінде көрініс табады.

Сонымен қатар, кітапта оның ұрпақтарының қилы кезеңдердегі қиындықтарды еңсеріп, өмірдің талай сынақтарынан сүрінбей өтіп, білім мен парасаттың арқасында қоғамның алдыңғы қатарынан орын алуы, мемлекет игілігі жолында аянбай еңбек етуі жан-жақты қамтылған. Ұрпақ бойындағы елжандылық, бауырмалдық, ізгілік пен тектілік қасиеттер – осы әулеттің басты құндылығы ретінде айқын бейнеленеді.

Бұл туынды – тек отбасылық естелік қана емес, ол – тағдыр мен тәрбиенің, уақыт пен ұрпақтың сабақтастығын танытатын рухани мұра.

Кітап көпшілік оқырманға арналған.

 

 

 

 

 

ӘКЕЛЕР ӨТКЕН ҰЛЫ ӨМІР

Бүгінгі дәуірдің басты міндеттері бізді тек қазіргі уақыттың шеңберінде ғана ұстап қоймай, алыс болашаққа көз жіберуге, өткен тарихтың тереңіне үңілуге жетелейді. Уақыт өткен сайын адамзат баласы өз тамырын, өз бастауын іздейді. Бұл ізденіс – тек өткенді аңсау емес, керісінше, бүгінгі күннің мәнін терең түсінудің, болашаққа дұрыс бағдар жасаудың бір жолы. Осы тұрғыдан алғанда, қазақ халқының сан ғасырлық тарихы, оның ішінде ел қорғаған батырлар мен ел бастаған көсемдердің өмір жолы – бүгінгі ұрпақ үшін сарқылмас рухани қазына.

Ежелгі ұлылардың жан дүниесіне үңілген сайын, олардың арман-мұраттары мен бүгінгі тәуелсіз Қазақстанның болмысы арасында терең сабақтастық бар екенін аңғарамыз. Бабалар аңсаған азаттық, бірлік пен тұтастық идеясы бүгінде жүзеге асып, егемен елдің еңселі тіршілігіне айналды. Бұл – өткен мен бүгіннің арасындағы рухани көпір.

Осындай тарихи тұлғалардың бірі – Халық батыры, ел бірлігін ту еткен, қазақ мемлекеттілігін нығайту жолында аянбай еңбек еткен Сүйінқара Үргішбайұлы. Ол 1756–1841 жылдар аралығында өмір сүріп, Адай руының даңқты перзенті ретінде ел есінде қалды. Сүйінқара – тек қана батыр емес, ол – би, ел ағасы, халық тағдырына бейжай қарамаған қайраткер тұлға.

Сүйінқара өмір сүрген кезең – қазақ даласы үшін аса күрделі, қайшылықтарға толы уақыт еді. Бұл тұста Ресей империясының ықпалы күшейіп, Хиуа хандығының қысымы артқан шақ болатын. Осындай аласапыран заманда Сүйінқара батыр елінің тәуелсіздігін сақтау жолында күрес жүргізіп, сыртқы күштердің бодандығына қарсы тұрған қайсар тұлға ретінде танылды.

Оның ерлігі тек жекелеген шайқастармен ғана шектелмейді. Сүйінқара – ұйымдастырушы, қолбасшы ретінде де ерекше көзге түскен. Оның жасағының саны да, қуаты да мол болғаны айтылады. Батырдың қайсарлығы мен батылдығының арқасында Маңғыстау өңірі ұзақ уақыт бойы сыртқы бодандықтан аман сақталғаны жөнінде халық арасында кең тараған пікірлер бар.

Сүйінқара батырдың ерлік жолы оның отбасы мүшелеріне де тән еді. Оның інісі Кежі, ұлы Бүркіталы, қыздары Айсалқам мен Жансалқам – барлығы да жаугершілік заманда ерлік көрсеткен жандар. Әсіресе, Кежі батыр туралы аңыздар оның жеке батырлығы мен жауға қарсы қайсарлығын айқын бейнелейді. Бұл – бір әулеттің ғана емес, тұтас бір халықтың жауынгерлік рухының көрінісі.

Сүйінқара батырдың есімі Исатай мен Махамбет бастаған көтерілістермен де тығыз байланысты. Ол олардың күресіне қолдау көрсетіп, ел үшін ортақ мақсат жолында біріккен тұлға болған. Бұл оның тек батыр ғана емес, ел тағдырын терең түсінген саяси тұлға болғанын да аңғартады.

Дегенмен, кейбір тарихи деректерде Сүйінқара туралы әртүрлі пікірлер кездеседі. Оны қарақшы ретінде сипаттайтын көзқарастар да бар. Алайда мұндай бағалаулар көбіне отаршылдық көзқарастың ықпалымен қалыптасқаны анық. Шын мәнінде, ол – өз елінің азаттығы үшін күрескен, әділетсіздікке қарсы тұрған күрескер.

Сүйінқара батырдың өмірі мен ерлігі халық жадында ғана емес, әдебиет пен ғылымда да кеңінен көрініс тапқан. Ақын-жыраулар оның ерлігін жырға қосып, жазушылар көркем шығармаларында бейнесін сомдады. Бұл – оның тарихи тұлға ретіндегі маңызын айқындай түседі.

Батырдың мәңгілік мекені – Маңғыстаудағы Сейсен ата қорымы. Бұл жер – тек бір адамның ғана емес, тұтас бір дәуірдің куәсі іспетті. Онда жатқан әрбір тұлға – қазақ халқының тарихындағы бір-бір шежіре.

Қорыта айтқанда, Сүйінқара батырдың өмірі – елдік пен ерліктің, бірлік пен қайсарлықтың жарқын үлгісі. Оның тағдыры арқылы біз өткеннің өнегесін көріп қана қоймай, бүгінгі күннің қадірін тереңірек түсінеміз. Әкелер өткен ұлы өмір – ұрпаққа аманат, рухани бағдар, мәңгілік сабақ.

 

ЗАМАННАН ЗАМАН ОЗҒАНДА

Заман – жылдардың жай ғана тізбегі емес, ол – тіршіліктің тамыры, қоғамның мінезі, адамзаттың рухани келбеті. Уақыттың ұзақтығы не қысқалығы емес, оның ішкі болмысы, тынысы мен ырғағы маңызды. Ал сол болмысты айқындайтын – адам. Қоғамды дауылға ұрындырып, арнасынан асыратын да, оны бейбіт те мамыражай қалыпқа түсіретін де – адамзаттың өзі. Демек, заманның жүзі – адамның іс-әрекеті мен ой-санасының айнасы.

Жиырма бірінші ғасырдың биігінен өткенге көз жүгірткенде, қазақ халқының жиырмасыншы ғасырдағы тағдыры бір ғана дәуірдің емес, сан қилы кезеңдердің тоғысы екенін аңғарамыз. Бұл – сын мен серпіліс, қасірет пен үміт қатар өрілген күрделі тарих.

Алғашқы кезең – он тоғызыншы ғасырдың соңынан басталып, 1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалысқа ұласқан аласапыран уақыт. Бұл – бодандықтың бұғауы жанды қажап, халықтың намысы оянып, еркіндікке ұмтылған рухтың бұлқынған шағы еді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың салқыны қазақ даласына да жетіп, ел тұрмысын күйзелтсе де, оның еңсесін толық жасыта алмады.

Келесі кезең – 1917 жылғы төңкерістен басталып, Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін созылған алмағайып дәуір. Бұл уақыт – үміт пен күдіктің, жарқын болашаққа сенім мен зұлматтың қатар жүрген шағы болды. Жаңа қоғам орнатуға деген сенім халықтың санасын алға жетелесе, ашаршылық пен қуғын-сүргін сол сенімге ауыр соққы болып тиді.

Үшінші кезең – 1941–1950 жылдар аралығын қамтыған сұрапыл соғыс пен оның салдарын еңсеру уақыты. Бұл – ел басына күн туған, әр отбасының жүрегіне жара салған кезең. Майдан даласындағы ерлік пен тылдағы төзім, халықтың бірлігі мен қайсарлығы жеңіске жетелеп, елдің рухын асқақтатты.

Төртінші кезең – ел жадында «қой үстіне бозторғай жұмыртқалаған заман» аталып кеткен салыстырмалы тыныштық пен тұрақтылық дәуірі. Елуінші жылдардың соңынан 1990 жылдарға дейін жалғасқан бұл кезеңде халық еңсесін тіктеп, тұрмысын түзеді, ертеңге сеніммен қарады. Дегенмен, сырттай мамыражай көрінген бұл уақыттың тереңінде шешімін күткен мәселелер де аз емес еді.

Ал бесінші кезең – тәуелсіздікпен бірге келген жаңа дәуір. Бұл – ғасырлар бойы аңсалған азаттықтың ақ таңы. Егемендікке қол жеткізу – ұлы жетістік болса, оны баянды ету – үлкен жауапкершілік. Бұл кезеңде халықтың тамырына қайтадан қан жүгіріп, ұлттық рух жаңғырып, жаңа мүмкіндіктерге жол ашылды.

Осы кезеңдердің барлығы – тек жалпыхалықтық тарих қана емес, әрбір әулеттің, әр шаңырақтың тағдырымен сабақтас. Кіші жүздің Адай руынан тарайтын Мұңалдың Жары Жетімек әулетінен шыққан Сүйінқара батырдың ұрпақтары – Төре әулеті де осы замандардың бар ауыртпалығы мен қуанышын бірге өткерді.

Бұл әулеттің шежіресі – халық тарихының бір бөлшегі. Олар да елмен бірге күйзелді, елмен бірге еңсесін тіктеді. Қасіретті жылдардың зобалаңын да көрді, үміттің нұрын да сезінді. Қандай заман соқса да, өз тамырынан ажырамай, рухани тұтастығын сақтап, алға қарай ұмтылып отырды.

Заман алмасады, дәуір өзгереді. Бірақ адам бойындағы ең асыл қасиеттер – туған жерге деген сүйіспеншілік, елге деген адалдық, ұрпақ алдындағы жауапкершілік – мәңгілік. Осы қасиеттер ғана уақыттың өтпелі толқынында халықты жоғалтпай, керісінше, оны биікке жетелейді.

Заманнан заман озғанда, тарихтың керуені ілгері жылжыған сайын, өткеннің өнегесі мен бүгіннің сабақтастығы айқындала түседі. Әр буын өз дәуірінің жүгін арқалап, келесі ұрпаққа аманат етеді. Сол аманат – тәуелсіздік рухы, елдік мұрат, ұлттың мәңгілік мұрасы.

 

ЖАУЫРЫНДАҒЫ ЖАРА – ЕРЛІКТІҢ МӘҢГІЛІК ТАҢБАСЫ

Уақыттың қатпар-қатпар қойнауында көмескі тартқанымен, ұрпақ жадынан өшпейтін тағдырлар болады. Солардың бірі – Төре атамыздың өмір жолы. Бұл – жай ғана бір адамның ғұмыры емес, бұл – ел мен жер үшін күрескен, тағдырдың талай сынағынан өткен, ерлік пен төзімнің шынайы көрінісі.

Маңғыстаудың кең даласы – бірде мамыражай тыныштықтың, бірде жаугершіліктің куәсі болған мекен. Сол кезеңдерде ел шетіне қауіп төнген шақтарда, ер-азаматтар атқа қонып, туған жердің тұтастығын қорғауға шыққан. Төре атамыз да сондай ерлердің бірі еді.

Жастайынан ат жалын тартып мінген, дала заңын бойына сіңірген ол – намысты бәрінен биік қойған қайсар жан болды. Түркімендермен болған қақтығыстардың бірінде атамыз жау оғынан ауыр жараланады. Жау оны сыртынан көздеп атып, оқ жауырынын тесіп өткен екен…

Сол бір сәт – ажал мен өмірдің арасындағы қыл көпірдей нәзік мезет еді. Қара жер қанға боялып, көк аспан түнергендей болған сол шақта, талай жан сол оқтан қайтып тұрмаған болар еді. Бірақ Төре атамыз – тағдырдың талайына сынбайтын, рухы биік, жаны қайсар адам еді.

Оқ оның жауырынын тесіп өтсе де, жүрегін жаралай алмады.
Жара тәнінде қалды, бірақ рухы асқақ күйінде қалды.

Бұл – жай ғана тірі қалу емес, бұл – өмірге деген жеңіс, бұл – ерліктің тірі куәсі еді.

Жарасы жазылғанымен, оның ізі өмір бойы сақталды. Әрбір тыртық – өткен күннің белгісі, әрбір белгі – ерліктің үнсіз шежіресі болды. Атамыз сол жарамен өмір сүрді, бірақ ешқашан оны әлсіздік деп санамады. Керісінше, ол оның өмір жолының айбынына айналды.

Кейін бейбіт өмір орнаған шақта да Төре атамыз сол қайсар қалпынан танған жоқ. Кеңес өкіметі тұсында тіршіліктің жаңа арнасына түсіп, мал шаруашылығымен айналысып, сауда-саттық жүргізді. Бір өңірден мал алып, бір өңірге жеткізіп, елдің ырыздығына үлес қосты. Бұл да – еңбек майданындағы ерлік еді.

Ол – найзаның ұшымен ғана емес, маңдай терімен де өмір сүрген адам.
Қиындыққа қайыспай, тағдырға мойымай, әулеттің тірегіне айналды.

Ғұмырының соңғы жылдарын үлкен ұлы Әбдімұқанның қолында өткізіп, ұрпағының ортасында қадірлі қария болып өмір сүрді. 1983 жылы 86 жасында дүниеден өткенде, бұл тек бір адамның өмірінің аяқталуы емес, тұтас бір дәуірдің үнсіз жабылған парағындай болды.

Бірақ Төре атамыз кеткенімен, оның ерлігі кеткен жоқ.
Оның жауырынын тесіп өткен оқ – тарихта қалған із ғана емес,
ұрпақ жүрегіне жазылған өшпес таңба.

Сол жара – бүгінгі ұрпаққа аманат.
Сол аманат – елді сүю, жерді қорғау,
ата жолынан айнымай, адам болып өмір сүру.

Төре атамыздың өмірі – ерліктің ескерткіші,
ал оның жауырынындағы жара – сол ерліктің мәңгілік мөрі.

 

ӘКЕ ТУРАЛЫ СӨЗ

Бұл жарық дүниеде адам баласының жүрегін жылытып, жан дүниесін нұрға бөлейтін, өмір жолына сәуле түсіретін екі ұлы ұғым бар. Оның бірі – мейірім мен шапағаттың шексіз қайнары ана болса, екіншісі – асқар таудай айбарлы, саялы бәйтеректей пана болатын әке. Осы екі қасиетті жан – тіршіліктің қос тірегі, перзенттің өмірге келген сәтінен бастап тағдырына бағыт беретін ұлы ұстаздары.

Адам баласы есейіп, өмірдің ащы-тұщысын татып, сан тарау жолына түскен сайын ата-ананың қадірін бұрынғыдан да терең сезіне бастайды. Бала кезде байқалмайтын жанашырлық, үнсіз төгілген мейірім, қарапайым көрінген қамқорлық уақыт өте келе жүрекке салмақ салып, сағынышқа айналады. Сонда ғана перзент жүрегі: «Мен олардың алдында не беріп үлгердім?» деген сұрақпен бетпе-бет келеді. Бірақ бұл сұрақтың жауабы көбіне үнсіз қалады. Өйткені ата-ананың бергенін қайтару – адам баласының қолынан келмейтін мәңгілік қарыз.

Білімнің сан түрлі жолы бар. Адам кітап оқып, ғылым үйреніп, ақыл тоқтатады. Бірақ сол білімнің бәрі қосылып келсе де, әке мен ананың жүректен беретін тәрбиесіне тең келе алмайды. Өйткені олардың тәрбиесі – құр сөз емес, ол – өмірдің өзінен алынған сабақ, тіршіліктің тірі тәжірибесі. Әкенің бір ауыз ақылы кейде жүз кітаптың жүгінен ауыр, анасының бір ауыз тілегі бүкіл өмірге азық боларлық.

Әке – баланың өміріндегі ең алғашқы бағыттаушы. Ол баласына тек күнкөріс қамын жасап қана қоймайды, оның рухани әлемін қалыптастырады. Әкенің жанында жүрген бала өмірдің қыр-сырын ерте таниды. Оның айтқан әңгімелері, өткен-кеткеннен шерткен шежіресі, ел мен жер туралы толғаған ойлары – бәрі баланың санасына дән болып егіледі. Уақыт өте келе сол дән көктеп, мінезге, көзқарасқа, адамдық болмысқа айналады.

Әкенің баласымен бірге күліп, бірге ойнаған сәттері – тек өткінші қуаныш емес, ол – тәрбие. Оның қолынан ұстап, ел аралап, жер танытуы – тек серуен емес, ол – рухани сабақ. «Сен – осы елдің перзентісің» деп ұқтыруы – жай сөз емес, ол – ұлттық сана. Әке баласының бойына тек білім емес, намыс, жігер, жауапкершілік сынды қасиеттерді сіңіреді. Сол қасиеттер баланың өмір жолында шамшырақ болып жанады.

Қазақ даласында ұлы тұлғалардың қалыптасуына олардың әкелерінің ықпалы ерекше болғаны тарихтан белгілі. Абай Құнанбайұлының дана тұлға болып қалыптасуына оның әкесі Құнанбай Өскенбайұлының қатал да әділ тәрбиесі үлкен әсер етті. Құнанбайдың талапшылдығы, терең ойы, ел басқарудағы көрегендігі – Абайдың дүниетанымына жол ашқан рухани негіз болды.

Сол секілді Шоқан Уәлихановтың ғылым көгіне самғауына оның әкесі Шыңғыс Уәлихановтың қамқорлығы мен көрегендігі себеп болды. Әке баласының болашағын алыстан болжап, оны дұрыс жолға бағыттай білсе, ол бала тек әулеттің ғана емес, тұтас елдің мақтанышына айналатыны осыдан көрінеді.

Әке – тірі кезінде қадірі толық бағалана бермейтін, ал өмірден өткен соң орны толмас қазынаға айналатын ұлы тұлға. Оның әрбір айтқан сөзі, әрбір ісі уақыт өткен сайын жаңғырып, жаңа мәнге ие болады. Кезінде мән берілмеген қарапайым ақылдың өзі кейін өмірлік ұстанымға айналып жатады.

Адам өмірден өтсе де, оның ізі өшпейді. Оның жүрген жолы, сөйлеген сөзі, жасаған ісі – бәрі артында қалған ұрпағының жадында жаңғырып тұрады. Ол көзге көрінбесе де, жүрекпен сезіледі. Бейне бір ол адам бұл дүниеден кетпегендей, рухымен бірге өмір сүріп жүргендей әсер қалдырады. Сондықтан да жұбату айтқанда «ол біздің жадымызда мәңгі сақталады» дейміз. Бұл – жай ғана сөз емес, шынайы сезімнің көрінісі.

Мен үшін әке – тек әке ғана емес, ол – өмірдің мәнін ұқтырған ұстаз, тіршіліктің бағытын көрсеткен темірқазық. Әкем, Әбдіреш Төреұлы – қарапайым болмысымен биік, сөзі мен ісі үйлескен, адалдықты өмірлік ұстаным еткен жан еді. Оның әрбір қадамы, әрбір айтқан ақылы менің өмір жолымда бағыт-бағдар болып қалды.

Бүгінде оның бұл дүниеден өткеніне жеті жыл уақыт өтті. Сырт көзге бұл аз ғана уақыт болып көрінуі мүмкін. Бірақ әкесіз өткен әр күн – жүрекке салмақ, әр жыл – бір ғасырға татитын сағыныш. Бұл жылдар біз үшін қарашаның қара суығындай тоңдырды, желтоқсанның ызғарындай қарып өтті, қаңтардың қақаған аязы секілді жүректі қарыды.

Сағыныш – адамды әлсіретпейді, керісінше, оны тереңдетеді. Ол өткенді ұмыттырмайды, қайта тірілтеді. Әке туралы әрбір естелік – жүректегі шырақ секілді, өшпей, қайта маздап жана береді. Сол шырақтың жарығымен адам өз жолын табады.

Әке бейнесі – әр баланың жүрегіндегі ең асыл, ең биік, ең жарық бейне. Ол уақыт өткен сайын көмескіленбейді, керісінше, айқындала түседі. Әке – өмірдің өткінші екенін, ал рухани құндылықтардың мәңгі екенін ұқтыратын ұлы ұғым.

Сондықтан әке туралы сөз – тек естелік емес, ол – тағзым. Ол – өткенге құрмет, бүгінге сабақ, келешекке аманат.

 

АЛЛАНЫҢ БЕРГЕН ҰЛЫ СЫЙЫ – МАРИЯШ АНА

Адам баласының бұл жалған дүниедегі ең үлкен бақыты – мейірімге толы ананың алақаны мен жүрегіне паналау. Себебі ана – тіршіліктің бастауы, өмірдің шуағы, тағдырдың ең нәзік те ең қасиетті жібі. Әр адамның жүрегінде мәңгілікке сақталатын бір ұлы бейне болса, ол – ана бейнесі. Сол бейне арқылы адам өмірдің мәнін, мейірімнің құнын, махаббаттың қасиетін таниды.

Біздің де жүрегімізде ерекше орын алатын, тағдыр бізге сыйлаған ұлы бақ – Марияш анамыз. Ол 1947 жылдың көктемінде, наурыз айының шуақты күндерінің бірінде Тәжікстан жеріндегі Душанбе қаласында дүниеге келген. Табиғаттың жаңарып, тіршіліктің қайта түлейтін мезгілінде өмірге келуі – оның болмысына тән жылылық пен мейірімнің бір белгісіндей әсер қалдырады.

Марияш анамыз – қарапайым отбасында дүниеге келіп, тәрбиенің терең тамырынан нәр алған жан. Әкесі Жұмабай ел ішінде абыройлы қызмет атқарып, жауапкершілігі мол істердің басында жүрген азамат болса, анасы Ұштап – сауат нұрын таратқан ұстаз, білім мен тәрбиенің шырағын жаққан жан еді. Осындай өнегелі шаңырақта өскен Марияш анамыз бала кезінен-ақ еңбекқорлықты, кішіпейілділікті, адамгершілікті бойына сіңіріп өсті.

Уақыт өте келе, 1965 жылдың ақпан айында ол Төре әулетіне келін болып түсіп, жаңа бір өмірдің есігін ашты. Келін болып түскен шағында үйдің үлкен-кішісіне ізет көрсетіп, отбасының берекесін арттыра білді. Жас келіннің иығына түскен жауапкершілік аз болған жоқ. Дегенмен, ол сол ауыртпалықты сабырмен көтеріп, шаңырақтың ұйытқысына айналды.

Балаларын өмірге әкеліп, оларды өсіріп, тәрбиелеу – ана үшін ең қасиетті міндет. Марияш анамыз да осы жолда аянбай еңбек етті. Балаларының әрқайсысын бауырына басып, ақ сүтімен асырап, түн ұйқысын төрт бөліп, олардың амандығы үшін барын арнады. Баланың күлкісі – оның қуанышы, баланың көз жасы – оның қайғысы болды. Перзенттері ер жетіп, есейсе де, ананың жүрегіндегі алаң ешқашан басылған емес.

Ол тек ана ғана емес, отбасының берекесін кіргізген, шаңырақтың шырағын маздатып отырған жан еді. Үй ішіндегі тірліктің бәрін дөңгелетіп, балаларына өнеге көрсетіп, қыздарына ибалық, ұлдарына жауапкершілік сіңіре білді. Оның бойынан халқымызға тән еңбекқорлық, іскерлік, сөзге шешендік, іске ұқыптылық қасиеттердің бәрі табылатын.

Қазақ халқы ананы әрқашан ең биікке қойған. Оны айға, күнге, жұлдызға теңеп, асылдың асылына балаған. Себебі ана – тек өмір сыйлаушы ғана емес, ол – адамды адам ететін ұлы күш.

Ана туралы айтылған әрбір сөз – жүректен шыққан шынайы толғаныс. Өйткені ана мейірімін ештеңемен өлшеу мүмкін емес. Оның алақанының жылуын ешбір байлық алмастыра алмайды. Ана құшағы – әлемдегі ең қауіпсіз мекен, ең шынайы жұбаныш.

Ғалымдар да ананың мейірімінің ерекше күш екенін дәлелдеген. Тіршілік иелері үшін тек қорек емес, жылулық пен қамқорлықтың маңызы зор екені тәжірибелер арқылы анықталған. Бұл – ананың табиғи болмысының қаншалықты құдіретті екенін көрсетеді.

Ал ислам ілімінде ананың орны тіпті ерекше. Пайғамбарымыз Мұхаммед пайғамбар өз хадистерінде ананы құрметтеуді ең жоғары міндеттердің бірі ретінде көрсеткен. «Әуелі анаңа, тағы да анаңа, содан соң әкеңе жақсылық жаса» деген өсиет – ананың мәртебесінің қаншалықты биік екенін айқын аңғартады. «Жұмақ – ананың табанының астында» деген ұлағатты сөз де бекер айтылмаған.

Марияш анамыз – біз үшін тек ана ғана емес, ол – өмірдің мәнін ұқтырған ұстаз, жүрекке жылу сыйлаған шапағат иесі. Оның әрбір ісі, әрбір сөзі – біз үшін өнеге, өмірлік сабақ.

Анаға деген сағыныш пен құрмет ешқашан кемімейді. Уақыт өткен сайын, керісінше, арта түседі. Өйткені ана – мәңгілік ұғым. Ол – өткеннің естелігі ғана емес, бүгіннің тірегі, болашақтың шырағы.

Сондықтан біз үшін Марияш анамыз – Алланың берген ең ұлы сыйы, баға жетпес қазына. Оның мейірімі мен махаббаты біздің жүрегімізде мәңгі сақталып, өмір жолымызды жарық етіп тұра бермек.

 

ӨРКЕНІ ӨСКЕН ШАҢЫРАҚ

Адам ғұмыры – бір қарағанда қысқа ғана сапар секілді көрінгенімен, оның әрбір кезеңі терең мағынаға, тағылымға толы. Сол жолда адам артында із қалдырып, ұрпағына өнеге бола алса – бұл оның өмірінің ең үлкен жеңісі. Өркені өскен, тамыры тереңге жайылған шаңырақ та дәл осындай тағдырлы жандардың маңдай тері мен табандылығының жемісі.

Осындай берекелі, тарихы тағылымды әулеттің бір арқауы – Әбдіреш Төреұлы. Оның есімі Оңтүстік өңірде құрметпен аталуы – кездейсоқтық емес. Өйткені ол – өмірдің ащысы мен тұщысын тең көріп, еңбекпен өрілген жол арқылы абыройға жеткен азамат. Ел ішінде «ердің атын елі шығарады» деген сөз бар. Сол сөздің шындығы Әбдірештің өмір жолынан анық көрінеді.

Ол 1945 жылдың қаңтар айының алғашқы күні Тәжікстанның Душанбе қаласында дүниеге келді. Бұл – тағдырдың тосын бұрылыстары қазақ баласын жат жерде өмірге әкелген кезең еді. Дегенмен, туған жерден жырақта дүниеге келсе де, оның бойындағы ұлттық рух, ата-баба аманаты ешқашан әлсіреген жоқ.

Әбдірештің балалық шағы соғыстан кейінгі ауыр жылдарға тұспа-тұс келді. Бұл кезең – жоқшылық пен таршылықтың қатар жүрген шағы еді. Бірақ дәл сол қиындықтар оның бойында төзімділік пен қайсарлықты, еңбекқорлық пен сабырды қалыптастырды. Ол ерте есейіп, өмірдің шындығын ерте түсінген ұрпақтың өкілі болды.

Білімге деген ұмтылыс оны алға жетелеп отырды. Сырдария өңіріндегі Жетісай ауданындағы Ленин атындағы колхоз мектебінде оқып жүргенде-ақ ол зеректігімен, ұқыптылығымен көзге түсті. Сабақты жауапкершілікпен орындап, әр істі тиянақты атқаруға дағдыланды. Мұғалімдер оның табандылығына сүйсініп, үлкен үміт артты.

Әбдірештің бойындағы еңбекқорлық – оның басты қасиеттерінің бірі еді. Ол қандай жұмысқа кіріссе де, оны шала қалдырмай, соңына дейін жеткізуге тырысатын. Қолынан келетін істен қашпай, керісінше, қиындықты жеңуге ұмтылатын мінезі оны өзгелерден даралап тұрды. «Жоқтан бар жасау» – оның өмірлік ұстанымына айналды.

Оның бұл қасиеттері, әрине, тегіннен-тегін қалыптасқан жоқ. Әбдіреш текті әулеттен шыққан еді. Әкесі Төре Қарымсақұлы – Маңғыстау өңірінің тумасы, жаужүрек, қайсар, мергендігімен аты шыққан адам болған. Ол – ат үстінде өскен, дала заңын бойына сіңірген нағыз ердің өзі еді. Жаугершілік заманда ел намысын қорғап, қайсарлығымен көзге түскен.

Алайда заманның аумалы-төкпелі кезеңдері оның да өміріне өзгеріс әкелді. Қазан төңкерісінің дүрбелеңі ел ішіндегі қалыптасқан тіршілікті күйретіп, талай шаңырақты шайқалтты. Сол кезеңде Төре атамыз да туған жерінен жыраққа кетуге мәжбүр болды. Байлық пен дәулеттен айырылу – бір басқа, туған жерден үдере көшу – жүрекке ауыр соққы еді. Бірақ ол мойымады. Отбасын аман алып қалу үшін жаңа ортаға бейімделіп, тіршілігін қайта құрды.

Кейіннен әулет Сырдария өңіріне қоныс аударып, сол жерде түпкілікті тұрақтады. Балалары білім алып, ел қатарына қосылды. Үлкен ұлы Әбдімұқан ұстаздық жолды таңдап, математика пәнінен дәріс беріп, талай шәкірт тәрбиеледі. Бұл – әулеттің білім мен тәрбиені жоғары қойғанының айқын белгісі.

Осындай ортада өскен Әбдіреш те білім жолын жалғастырып, Сырдария қаласындағы милиция училищесіне түседі. Бұл таңдау оның жауапкершілікті, тәртіпті, әділдікті жоғары қоятын болмысымен үндес еді. Оқу орнын тәмамдап, қызметке араласқан соң, ол өз ісіне адалдық танытып, абыроймен еңбек етті.

Өмірдің ең маңызды белестерінің бірі – отбасын құру. Әбдіреш Төреұлы Марияш анамызбен бас қосып, шаңырақ көтереді. Бұл – тек екі жастың қосылуы емес, екі әулеттің тоғысуы, екі тағдырдың бір арнаға түсуі еді.

Жас келін болып түскен Марияш анамыз үшін жаңа ортаға бейімделу оңай болған жоқ. Бірақ оның сабырлылығы, көрегендігі, төзімділігі арқасында ол отбасының берекесіне айналды. Уақыт өте келе, ол тек келін ғана емес, бүкіл әулеттің ұйытқысы, сыйлы анасы атанды.

Марияш анамыздың бойындағы өнер де ерекше еді. Оның әсем дауыспен салған әндері, жүректен шыққан жырлары отбасының рухани әлемін байыта түсті. Ол тек шаңырақтың ғана емес, айналасының да сәні бола білді.

Алла тағала бұл шаңыраққа ұрпақ нәсіп етіп, олардың өмірін шаттыққа бөлейді. Бірінен кейін бірі дүниеге келген балалар – ата-ананың өмірінің жалғасы, ең үлкен байлығы болды. Әрбір бала – үміт, әрбір күлкі – қуаныш, әрбір жетістік – мақтанышқа айналды.

Әбдіреш пен Марияш құрған бұл отбасы – бірліктің, төзімнің, еңбектің символы. Олар өмірдің талай сынағынан бірге өтіп, бір-біріне сүйеніш бола білді. Осындай шаңырақта өскен ұрпақ та тәрбиелі, саналы, елге пайдалы азамат болып қалыптасары сөзсіз.

Өркені өскен шаңырақ – тек көп балалы отбасы емес. Ол – рухани байлыққа толы, сыйластық пен татулық орнаған, өткеннің өнегесін сақтап, болашаққа аманат ете білетін қасиетті ұя.

Әбдіреш Төреұлының өмір жолы мен оның құрған отбасы – осы ұғымның айқын көрінісі. Бұл – тамыры тереңге кеткен бәйтерек секілді, жыл өткен сайын жайқалып, ұрпағымен бірге көктей беретін мәңгілік шаңырақ.

 

ЖАҢЫЛАЙ ӘЖЕМ – ШИПАГЕРЛІКТІҢ ШЫРАҒЫН ЖАНҒАН АРУАҚТЫ АНА

Қазақ даласының кең төсінде ғасырлар бойы үзілмей жалғасып келе жатқан киелі өнерлердің бірі – сынықшылық, яғни оташылық өнері. Бұл – екінің біріне қона бермейтін, тек ерекше дарын мен тылсым қасиет иесіне бұйыратын сирек қабілет. Сынықшы болу – жай ғана кәсіп емес, ол – адам жанына араша түсіп, тән жарасын ғана емес, жүрек үмітін де емдейтін жауапкершілігі зор қасиетті жол. Сондықтан да халық мұндай жандарды әрдайым «иесі бар», «киесі бар» деп құрметтеп, ерекше қастерлеген.

Осындай қасиетті жолдың жалғасы болған, ел жадында шипагерлігімен сақталған жанның бірі – Жаңылай әжеміз. Ол – тек бір әулеттің ғана емес, бүтін бір өңірдің ықыласына бөленген, қолының шипасы, жүрегінің мейірімі арқылы талай жанға үміт сыйлаған абзал ана еді.

Жаңылай әжеміздің бойындағы бұл ерекше қасиет кездейсоқ дарыған жоқ. Ол – анадан балаға жалғасқан киелі мұра. Әжесінің анасы Мұңсыз – өз заманында аты алысқа кеткен, аруақты оташы болған деседі. Ел аузында сақталған әңгімелерге қарағанда, Мұңсыз ананың қолының шипасы ерекше болып, сынған сүйекті бір сипағанда-ақ орнына келтіретін қасиеті болған екен.

Көнекөз қариялар оның емшілігін аңыз қылып айтатын. Сол Мұңсыз ана қартайған шағында: «Менің бұл қасиетім балаларымның ішінен Жаңылайыма қонады» деп айтқан екен. Сол сөз шындыққа айналып, шипагерлік өнер Жаңылай әжемізге дариды.

Жаңылай әжеміздің аты елге ең алдымен сынықшылығымен танылды. Ол бұл қасиетті шамамен отыз-қырық жасынан бастап, өмірінің соңына дейін тастамай, халыққа қызмет етті. 2020 жылы сексен жасқа қараған шағында дүние салғанша, ол қолынан келген көмегін аяған емес.

Әжеміздің бойындағы тағы бір тылсым қасиет – науқастың келерін алдын ала сезетіндігі еді. Жақындары оның кейде аяқ астынан мазасызданып: «Тағы бір бейшара келе жатқан сияқты» деп айтып отыратынын еске алады. Көп ұзамай, шынында да, сүйегі шығып не сынған бір адам келіп жететін көрінеді. Бұл – жай сәйкестік емес, табиғат берген ерекше сезімталдықтың белгісі еді.

Оның алдына келген жанның үміті ақталмай қайтқан емес. Қолымен уқалап, маймен сылап, ерекше әдіспен емдегенде, талай адамның сынған, шыққан сүйегі орнына түсіп, жазылып кететін. Әсіресе, шыққан сүйекті сипап отырып қалпына келтіру – кез келгеннің қолынан келе бермейтін шеберлік. Бұл – тәжірибемен ғана емес, туа біткен қасиетпен келетін өнер.

Өз басым да осы шипаны сезінген жандардың бірімін. Бір жылы жамбасым шығып кеткенде, мені Жаңылай әжеме апарған еді. Жасы ұлғайып, әл-қуаты азайғанына қарамастан, әжем қолымен сипап отырып, сүйекті орнына келтірді. Сол сәттегі оның байсалды қимылы мен сенімді әрекеті – әлі күнге дейін көз алдымда. Бұл – жай ем емес, шынайы шипаның көрінісі еді.

Жаңылай әжеміз тек шипагер ғана емес, көп қырлы, өнерлі жан болатын. Тігіншілікке де шебер болып, қолынан іс келетін ісмерлігімен де танылды. Сонымен қатар, ол – ескі әңгімелерді, ата-баба шежіресін көп білетін, сөзге бай, парасатты қария еді. Оның әрбір әңгімесі – өткеннің ізі, тарихтың үні секілді әсер қалдыратын.

Жаңылай әжеміз отбасында да бақытты ана, ардақты әже бола білді. Ол өмірлік жары Әбдімұқан атамызбен бірге сегіз бала тәрбиелеп өсірді. Балаларының әрқайсысына тәрбие беріп, өмір жолына бағыт-бағдар көрсетті. Бүгінде сол ұрпақтары өсіп-өніп, ел қатарлы өмір сүріп келеді.

Ана бойындағы қасиеттің ұшқыны ұрпағына да дарығаны қуантады. Оның ұлы Зейдінабдулла анасының жолын жалғап, сынықшылық өнерді меңгерген. Бүгінде ел ішінен көмек сұрап келген жандарға қол ұшын беріп, ана аманатын жалғастырып келеді. Бұл – ұрпақ сабақтастығының, қасиеттің үзілмегенінің айқын белгісі.

Зейдінабдулланың отбасы да өнегелі. Көпбалалы әке ретінде ұрпақ тәрбиесіне мән беріп, анадан қалған асыл мұраны сақтап келеді. Оның жары Айгүл – «Батыр ана» атанған ардақты жан. Бұл әулет – берекесі мен бірлігі жарасқан, өсіп-өнген шаңырақ.

Жаңылай әжеміздің өмір жолы – бір ғана адамның тағдыры емес, ол – халықтық дәстүрдің, рухани мұраның, аналық мейірімнің көрінісі. Оның шипагерлік қасиеті де, адамгершілігі де кейінгі ұрпаққа үлгі болып қала бермек.

Сөз соңында, осындай текті әулетке амандық, ұрпақтарына бақ-береке тілей отырып, Жаңылай әжеміздің жарқын бейнесі жүректерде мәңгі сақтала берсін дегім келеді. Оның жасаған жақсылығы, шипасы мен шуағы – ел жадында өшпес із болып қала бермек.

 

ҚЫЗМЕТ ҚЫЛДЫМ ХАЛҚЫМА

Өмір – бірде асау теңіздей толқып, бірде мамыражай тынық күйге енетін жұмбақ әлем. Сол өмір айдынында адам баласы өз жолын іздеп, тағдырдың түрлі сынағынан өтеді. Біреулер сол жолда адасады, біреулер биікке көтеріледі. Ал адал еңбекпен, арлы жүрекпен жүрген жанның ғұмыры – халық жадында өшпес із қалдыратын өнегеге айналады. Сондай тағдырлы, мағыналы өмір иесінің бірі – Әбдіреш Төреұлы еді.

Оның өмір жолы ел тыныштығын күзеткен қасиетті қызметпен басталып, тұтас ғұмырын халық игілігіне арнаған адал еңбекпен жалғасты. Ішкі істер саласы – көзге қарапайым көрінгенімен, шын мәнінде, темірдей тәртіпті, мызғымас жауапкершілікті талап ететін ауыр да абыройлы қызмет. Әбдіреш әкеміз осы жолды саналы түрде таңдап, өмірінің ең белсенді кезеңін ел қауіпсіздігіне арнады.

1965 жылдан бастап Шымкент облысы, Шардара өңірінде ішкі істер органдарында қызмет атқарып, ел ішіндегі тыныштықтың сақталуына, қоғамдық тәртіптің бұзылмауына, жол қозғалысы қауіпсіздігінің қамтамасыз етілуіне зор үлес қосты. Бұл – жай ғана жұмыс емес, бұл – халық алдындағы қасиетті аманат, мемлекет алдындағы адал борыш болатын. Ол осы міндетті абыроймен атқарып, отыз жылға жуық уақыт бойы бір сәт те өз жауапкершілігін әлсіреткен емес.

Әкеміз үшін еңбек – тіршіліктің салмағын көтеретін ғана құрал емес, ол – адамдық болмыстың өлшемі, азаматтық ардың айнасы еді. Таң атқаннан күн батқанға дейінгі әрбір күні қызметпен өрілді. Қоғам тыныштығы үшін тынбай еңбек етіп, өз ісіне деген адалдығын ешқашан төмендетпеді. Оның өмір жолы – еңбектің шынайы қадірін түсінген, маңдай тердің бағасын білген жанның тағылымды ғұмыры.

Осындай адал еңбектің ескерусіз қалмайтыны белгілі. Әбдіреш Төреұлының ұзақ жылдық қызметі мемлекет тарапынан жоғары бағаланып, бірнеше мәртебелі марапаттарға ие болды. Ол «Ішкі істер органдарындағы мінсіз қызметі үшін» медалімен марапатталып, тәртіп пен адалдықтың үлгісі ретінде танылды. Сонымен қатар, ел қауіпсіздігі жолындағы жанкешті еңбегі үшін «Ерен еңбегі үшін» медалі кеудесінен орын алды. Ал ұзақ жылдар бойғы тынымсыз қызметі мен өмірлік тәжірибесінің жемісі ретінде «Еңбек ардагері» төсбелгісі табысталды.

Бұдан бөлек, оның еңбегі тек салалық деңгейде емес, республикалық және халықаралық деңгейде де мойындалды. Түрлі республикалық Құрмет грамоталары мен Алғыс хаттар оның кәсіби беделінің биіктігін айғақтаса, халықаралық деңгейдегі дипломдар мен төсбелгілер оның тәжірибесі мен еңбегінің кең ауқымда бағаланғанын көрсетті. Бұл марапаттар – жай ғана рәсімдік белгі емес, ол – ел сенімінің, халық ризашылығының, мемлекет мойындауының жарқын көрінісі болатын.

Әрбір берілген медаль, әрбір тапсырылған диплом – оның кеудесіне тағылған сән үшін емес, өмірінің адал жолмен өткенінің айғағы еді. Ол үшін ең үлкен марапат – халықтың алғысы, елдің тыныштығы, артында қалған жақсы аты болатын.

Баспасөз беттерінде де оның есімі жиі аталып, облыстық және аудандық газеттерде қызмет жолы туралы мақалалар жарық көрді. Бұл – оның тек қызметкер ғана емес, елге үлгі боларлық азамат ретінде танылғанының дәлелі.

Зейнеткерлікке шыққаннан кейін де ол елден шет қалған жоқ. Керісінше, өмірлік тәжірибесін кейінгі ұрпақпен бөлісіп, жастарға бағыт-бағдар беріп, ақыл-кеңесін айтып отырды. Оның әрбір сөзі – өмір мектебінен өткен даналық, әрбір пікірі – тәжірибенің сүзгісінен өткен шындық еді.

Әкеміздің болмысы – емен ағашындай нық, дауылға майыспайтын, тағдырға төтеп беретін берік тұлға болатын. Ол ешқашан өз ұстанымынан айныған емес. Қандай қиындық келсе де, сабырмен, парасатпен шешіп отырды.

Ол ата-баба аманатына адал болып, әулет намысын биік ұстап өтті. Өз өмірімен тек отбасының ғана емес, тұтас бір ортаның мақтанышына айналды. Оның жүріп өткен жолы – адалдықтың, еңбектің, парасаттың айқын көрінісі.

Маңғыстаулық ақын-журналист Мұрат Базарханұлының:
«Жылағанды жұбатты, жетім көрсе жебейді…» деген жыр жолдары дәл осы Әбдіреш әкеміздің болмысын бейнелегендей. Ол ешқашан жасаған жақсылығын жария қылмай, керісінше, елге қызмет етуді өмірінің басты мұраты санады.

«Қызмет қылдым халқым үшін» деген сөз – оның өмірлік ұранына айналды. Бұл сөз – бір адамның ғана емес, тұтас бір адал ғұмырдың, халыққа қызмет еткен азаматтың шынайы шежіресі.

Әбдіреш Төреұлының өмірі – марапатқа толы болса да, оның ең үлкен наградасы – халықтың құрметі, елдің алғысы, ұрпаққа қалдырған өнегесі еді.

 

«АЛТЫН ЖҮРЕК» АЗАМАТ

Шығыс халықтарының көне ауыз әдебиетінде адамгершілік пен жомарттықтың символына айналған ерекше тұлғалар жиі кездеседі. Солардың бірі – ел жадында аңыз болып сақталған «Атымтай Жомарт» бейнесі. Бұл кейіпкер – байлықтың иесі бола тұра, оны өз пайдасына емес, ел игілігіне жұмсаған, жүрегі кең, қолы ашық, рухы биік жанның бейнесі. Оның есімі аталғанда адамзатқа тән ең асыл қасиеттер – қайырымдылық, мейірім, бауырмалдық, кеңпейілділік қатар елестейді.

Шын мәнінде, жомарттық – байлықтың көптігінде емес, жүректің тазалығында. Ол – атақпен де, мансаппен де өлшенбейтін, адамның ішкі рухани әлемінен туатын асыл қасиет. Халық мұндай жанды «алтын жүректі азамат» деп бағалайды. Қазіргі тілде мұндай игі іс иелерін «меценат» деп те атайды. Алайда бұл ұғымның түп-төркіні тереңде, тарих қойнауында жатыр.

Ежелгі Рим дәуірінде император Августтың сенімді серігі болған Гай Цильний Меценат есімді дәулетті тұлға өнер мен мәдениетті қолдап, ақындар мен өнер иелеріне демеу көрсеткен. Ол өзінің байлығын жеке бастың қамы үшін емес, руханият пен шығармашылықтың дамуына арнаған. Содан бері «меценат» сөзі өнер мен ізгілікті қолдаушы адамға қатысты ұғым ретінде қалыптасты.

Бірақ қазақ даласының да өз Атымтайлары аз болмаған. Кең байтақ Сарыарқа мен қасиетті Маңғыстау, сырлы Сыр бойы – бәрі де жомарт жүректі жандардың ізі қалған өңірлер. Ел ішіндегі қиын-қыстау кезеңдерде ағайынға демеу болып, жетім-жесірге пана болған азаматтар – халық жадында мәңгілік сақталып келеді.

Солардың арасынан дараланып, «алтын жүректі азамат» атанған тұлғаның бірі – Әбдіреш Төреұлы еді. Оның өмірі – байлықты жинау емес, байлықты бөлісудің, барды елге арнаудың жарқын үлгісі болатын. Ол үшін мал-мүлік – жеке меншіктің өлшемі емес, елдің ортақ несібесі, халықтың игілігі еді.

Әбдіреш әкеміздің кең пейілі мен қайырымдылығы жайында ел ішінде көптеген өнегелі әңгімелер сақталған. Ол ағайын-туысты жатсынбай, керісінше, бауырына тартып, барынша қолдау көрсеткен жан болатын. Қарақалпақстанда тұрған Есқали ағасын отбасымен көшіріп әкеліп, өз шаңырағының қасынан орын беріп, жағдайын жасап, ел қатарына қосады. Оның ұлы Дайрабайдың оқып, еңбекке араласуына да тікелей ықпал етіп, отбасын тұрақты өмірге бейімдейді.

Сол секілді Маңғыстау өңірінен келген Құрал інісін де елге алдыртып, баспанамен қамтамасыз етеді. Одан кейінгі Орақ есімді інісінің шаңырақ көтеріп, жеке өмірін бастауына да қолдау көрсетеді. Ал Владимир есімді жас туысын өз қамқорлығына алып, отбасының бір мүшесіндей қарайды.

Жетісай мен Жамбыл өңірлерінде өмір сүрген Жетпіс ағасын да елге көшіріп әкеліп, жағдайын жасап, тұрмысын түзеп береді. Шардара өңірінде тұрған Нұржан ағасын да үйлендіріп, отбасын құрып, ел қатарына қосылуына себепкер болады. Бұл – жай ғана көмек емес, тұтас бір әулеттің қайта түлеуіне себеп болған үлкен қамқорлық еді.

Ең ғибраттысы – ол тек тірі кезінде ғана емес, өмірден өткен ағайындарына да құрметпен қарап, соңғы сапарға шығарып салуды өз мойнына алған. Есқали, Жетпіс, Нұржан секілді ағайындарды соңғы сапарға шығарып салуы – оның адамдық болмысының, туысқа деген шынайы құрметінің айғағы.

Әбдіреш Төреұлы ешқашан «көмек бердім» деп мақтанған емес. Ол үшін жақсылық жасау – міндет емес, жүрек қалауы болатын. Көмек сұрап келген жанның ешқайсысын кері қайтармай, шамасы келгенше демеу болуға тырысатын.

Оның болмысы – нағыз шығыс аңыздарындағы Атымтай Жомарт секілді. Қолы ашық, жүрегі кең, ниеті таза азаматтың бейнесі. Халықтың алғысы – оның ең үлкен байлығы, елдің ризашылығы – оның рухани марапаты еді.

Өмірдің үміті бар, бақыт деген,
Бақытпен бірге туар жақұтты өлең.
Арманның биігінен сыр шерткен жан,
Сыйлардай алтын уақыт, нұрлы әлем.

Қайырым мен ізгілік жолын таңдаған жанның кәсібінде әрдайым ар-ұят пен адалдықтың беделі болады. Намыстың да, адамдықтың да биігі – оның өмірлік ұстанымы еді. Қос алақаны қайырымға толы, жүрегі мейірімге бай азаматтың артында қалған ең үлкен із – халықтың шексіз алғысы.

Иә, ақ адал еңбек еткен жанды бақыт өзі іздеп келеді. Бұл – өмірдің бұлжымас заңы. Халық сенімін ақтау, ел игілігі үшін қызмет ету – әрбір азаматтың биік мұраты. Әбдіреш әкеміз осы мұратты өмірінің өзегіне айналдырған жан еді.

Қысқасы, ол – қиналғанға қуат берген, жалғызға демеу болған, торыққанға тірек, жабыққанға жұбаныш бола білген абзал азамат. Оның өмірі – жомарттық пен адамгершіліктің, ізгілік пен парасаттың тұтас мектебі.

Әбдіреш Төреұлы – өз биігіне өзі көтерілген, жүрек жомарттығымен ел есінде қалған «алтын жүректі» тұғырлы тұлға.

 

ҚЫМБАТТАРЫМ МЕНІҢ…

Шіркін, өмір… Сен бірде мөлдір бұлақтай сыңғырлап ақсаң, бірде терең теңіздей жұмбағыңды ішке бүгіп жатасың. Адам баласы сенің қойнауыңда бірге өсіп, бірге кемелденеді, қуанады, жылайды, сағынады. Бірақ сен ешкімге тоқтамайсың. Кешегі күн – бүгін естелік, бүгінгі сәт – ертең сағыныш.

Біз үшін сол сағыныштың ең ауыр, ең ыстық беттері – әкеміздің аяулы бауырлары, асыл туыстары. Бір кезде тайдай тебісіп, бір табақтан ас ішіп, бір ошақтың жылуын бірге бөліскен жандар еді. Бүгінде олардың кейбірі өмір көшінен өтіп кетсе де, бейнесі жүрек түкпірінде өшпей, қайтадан тіріліп тұрғандай сезіледі.

Олар – Қаным-Тәңірберген, Темір-Лақай, Әбдімұқан-Жаңылай, Базаргүл апамыз… Бұл есімдер жай ғана ат емес, тұтас бір дәуірдің, бір әулеттің тарихы, жүрек жылуы, адамдық болмысы еді. Уақыт олардың ізін көмескілесе де, рухын өшіре алмады. Біз оларды сағынышпен еске алып қана қоймай, адамдық қалпын, кісілік келбетін мақтаныш етеміз.

Өмір – мәңгілік емес. Мұқағали ақын айтқандай, «өмір дегенің – бір күндік сәуле». Сол сәуленің ішінде жарқ етіп көрініп, із қалдырған жандар – біздің баға жетпес қазынамыз.

Әкеміздің үлкен апасы Қаным апамыз – жүрегі таза, ниеті ақ, сөзі дуалы жан болатын. Ол – өз бетімен ізденіп, білім мен өмір тәжірибесін қатар ұстаған, елге сыйлы, сөзі өтімді ана еді. Қаным апамыз бен Тәңірберген жездеміздің шаңырағынан тараған ұрпақ бүгінде өсіп-өнген, елге танылған азаматтар қатарында.

Ал Темір апамыз – мейірім мен жылулықтың символы еді. Ол кісі кірген үйдің іші тек қана дәм емес, береке мен шуаққа толатын. «Бір келген адам дәм татпай кетпесін» дейтін кеңпейіл мінезі – нағыз қазақ анасының бейнесіндей еді. Оның мейірімге толы даусы әлі күнге дейін құлақта жаңғырып тұрғандай. Бірақ тағдырдың жазуы – бізді ол кісіден ерте айырды… Артында қалған Лақай жездеміздің жан жарасы да сонымен бірге тереңдеді.

Темір апамыз бен Лақай жездеміздің махаббаты – нағыз сыйластық пен түсіністікке құрылған берік отау еді. Бір-бірін сөзсіз ұғатын, бір-бірінің жанын жүрекпен сезетін жұп болатын. Олардан тараған Мақтагүл мен Елубай – ата-ананың өмір жолын жалғаған, бүгінде елге елеулі, ұрпағына өнеге болып отырған азаматтар.

Мақтагүл апамыз білім жолын таңдап, ұстаздықтың ұлы жолында ұзақ жылдар еңбек етті. Оның шәкірт тәрбиелеудегі еңбегі – тұтас бір ұрпақтың рухани бағын ашқан шырақ іспетті. Ал Елубай ағамыз да ел ішінде өз орнын тауып, еңбегімен танылған азаматтардың бірі.

Бүгінде сол әулеттен тараған ұрпақ – сегіз немере, он жеті шөбере – үлкен бір бәйтеректің бұтақтары секілді жайқалып өсіп келеді. Бұл – өмірдің үзілмейтін сабақтастығы, ұрпақ жалғастығының шынайы көрінісі.

Өмір деген – тоқтаусыз қозғалыс, үзілмес керуен. Сол керуеннің бір жібінде біз де, олар да бірге ілестік. Біреуі ерте түсті, біреуі кеш түсті, бірақ бәрі де жүрегімізде мәңгі қалды. Уақыт алға жылжыған сайын сағыныш тереңдей түседі, ал өткеннің қадірі арта береді.

Әкеміздің ағасы Әбдімұқан тәтеміз бен Жаңылай әжеміз де – сол бір жарқын шоғырдың ішінде ерекше орын алған тұлғалар еді. Әбдімұқан тәтеміз – сабырлы, салмақты, өз ісіне адал ұстаз болса, Жаңылай әжеміз – шипагерлігімен елге танылған, қолы жеңіл, жүрегі кең жан еді. Олардың әрбір ісі – адамгершілік пен парасаттың үлгісі болатын.

Осы әулеттен тараған ұрпақтың бәрі де әр салада елге қызмет етіп, абырой биігіне көтеріліп келеді. Бұл – ата-ананың берген тәрбиесінің, үлкендердің қалдырған өнегесінің жемісі.

Базаргүл апамыз да – мейірімділігімен, қарапайым болмысымен жүрекке жақын жан еді. Оның ақ көңілі мен адал ниеті – әулеттің жылуын сақтап тұрған бір шамшырақ секілді болатын.

Бүгінде сол асыл жандардың бейнесі уақыт пердесінде көмескі тартқанымен, жүрек пернесінде анық, айқын күйде сақтаулы. Оларды еске алу – сағыныш қана емес, тағзым, құрмет, рухани парыз.

Халық даналығы: «Адам ұрпағымен мың жасайды» дейді. Сол рас. Өйткені олар қалдырған із – бізбіз. Олар еккен ізгілік дәні – бүгінгі ұрпақтың бойында өсіп тұрған бәйтерек.

Қымбаттарым…
Сендер өткенмен бірге кетсеңдер де, жүректе мәңгі қалдыңдар. Сендердің жарқын бейнелерің – біздің өміріміздің шамшырағы, жүрегіміздің жылуы, ұрпағыңның мақтанышы болып қала бермек.

 

ҚАЗАҚСТАН СОВХОЗЫНДАҒЫ БАЛАЛЫҚ ШАҚТЫҢ ЖАРҚЫН ЕСТЕЛІГІ

Жаздың алғашқы күндері… Табиғаттың өзі бір ерекше мейірімге бөленіп, жер бетіне жылылық нұрын төгетін мезгіл. Мектептің қоңырауы соңғы рет сыңғырлап, бізді еркіндікке, балалықтың шексіз әлеміне шығарып салған сәт – жүрекке қуаныш ұялататын алтын шақ еді. Сол сәттен бастап біздің жан дүниемізді бір ғана тілек билейтін: ауылға, Әбдімұқан тәтеміз бен Жаңылай әжеміздің құшағына жету.

Ауылға жақындаған сайын көкірекке бір таныс, бір қымбат иіс келеді. Ол – топырақтың, тіршіліктің, қарапайым өмірдің иісі. Ағаштан тұтанған оттың түтіні көкке баяу көтеріліп, айналаны өзіне тән бір жылылықпен баурап алатын. Жаңылай әжеміздің сыртқа самаурын шығарып, майда ағаштарды маздатып жағып, шай қайнататын сәті – нағыз ауылдың жаны еді. Сол самаурынның баяу бүлкілдеген үні, қою шайдың хош иісі – балалықтың ең тәтті әуені секілді.

Самаурыннан құйылған бір кесе шайдың өзі жүрекке жылу сыйлайтын. Оның дәмі тек шайдың дәмі емес, ол – әженің мейірімі, ауылдың берекесі, балалықтың бал шырынды сәті болатын.

Күн еңкейіп, алтын шапағын төге бастағанда, тіршілік те өзгеше тыныс алатын. Біз үшін сол уақыт – нағыз еркіндіктің, ойынның, қуаныштың шағы еді. Жеңіс ағаммен бірге өріске шығып, сиыр қайырып келу – бір қарағанда міндет, ал біз үшін – қызыққа толы саяхат болатын. Жайлаудың кеңдігі, көкжиекке дейін созылған дала – біздің қиялымызды қанаттандыратын.

Шөптің үстіне аунап, күлкіге қарық болып, шаңға батып ойнаған сәттер – өмірдің ең шынайы қуанышы еді. Тығылмашақ ойнағанда қораның ішіне де, көршінің ауласына да, тіпті сиырдың жанына дейін тығылатынбыз. Сиыр қозғалып кетсе:
– Тыныш тұршы, мен ғой, біліп қояды! – деп сыбырлай сөйлейтінбіз.
Бала көңілдің аңғалдығы сондай – жансызды да жандыдай көретінбіз.

Кейде қораның төбесіне шығып алып, өзімді таптырмас «құпия кейіпкер» сезінетінмін. Сол сәтте әжемнің:
– Түс, қызым, тәтең ұрысады! – деп алаңдап шақырған дауысы әлі күнге дейін құлағымда жаңғырып тұрғандай.

Күн батып, кеш түсе ауыл тіршілігі жаңа бір ырғаққа көшетін. Әжем сиыр сауып, жаңа ғана қайнаған сүтті тандырдан шыққан ыстық нанмен бірге алдымызға қоятын. Сол сүттің буы, нанның иісі – балалықтың ұмытылмас белгісі.

Құрт пен ірімшікті ауызға салып алып, қайтадан ойынға кірісеміз. Қуаласпақ ойнап жүріп, желмен жарысқандай күй кешетінбіз. Самал жел шашымызды сипап, күн сәулесі бетімізді жылытып, бізді бір сәтке еркіндік әлеміне алып кететін. Сол кезде біз үшін уақыт тоқтап қалғандай еді – тек күлкі, тек қуаныш, тек өмір бар.

Түн түскенде ауыл мүлде басқа кейіпке енетін. Аспан жұлдызға толып, шексіздікке жетелейтін. Біз далада, ашық аспан астында ұйықтайтынбыз. Шегірткенің бір сарынды үні, самал желдің сыбыры – бәрі де жанды тербейтін әлди секілді.

Жанымызда Жәмила, Камила апаларымыз, Жеңіс ағамыз, кішкентай бауырларымыз – бәріміз бір жерге жиналып, әңгіме айтып, қиялдан ертегі құрап, өзімізше «сахна» жасап ойнайтынбыз. Балалық – шексіз қиялдың мекені ғой…

Қараңғыда қабырғадағы суреттерге көз түссе, біртүрлі қорқыныш пайда болатын. Сондайда әпкемді құшақтап алып, тынышталып ұйықтап кететінмін.

Жұлдыздарға қарап жатып:
– Жеңіс, анау қандай жұлдыз? – деп сыбырлаймын.
– Ол... Жетіқарақшы… – дейді ұйқылы-ояу күйде.
– Ұйықтамашы, әңгіме айтайық… – деймін тағы.
Бірақ аздан соң оның баяу қорылы естіледі…

Ал мен болсам, жұлдыздарға қарап жатып, өз қиялыммен алыстарға кетіп бара жатамын…

 

Бүгінде сол күндерді еске алсам, жүрегіме бір жылы леп келеді. Ол – уақыттың шаңына көмілмейтін, жүректің түбінде сақталған асыл қазына. Балалықтың сол бір бейқам, кіршіксіз, мөлдір шағы – өмірдің ең шынайы бақыты екенін енді ғана терең түсінгендеймін.

Уақыт өз дегенін жасады. Біз өстік, есейдік, өмірдің әр белесін өткердік. Бірақ сол ауылдың иісі, сол самаурынның буы, сол жұлдызды түндер – мәңгілікке жанымызда қалды.

Өйткені ол – менің балалығым.
Ал балалық – адамның жүрегінен ешқашан өшпейтін ең жарық естелік…

 

МЕРЕЙТОЙЛЫҚ АҚ ТІЛЕКТЕР

Ардақты әкеміз – Әбдіреш Төреұлы!

Бүгін – әулетіміз үшін айрықша шуақты күн. Өмірдің бел-белесін артқа тастап, Алланың қалауымен Пайғамбар жасына – 63 жасқа аман-есен жеткен қадірлі әкемізді мерейлі мерекесімен шын жүректен құттықтаймыз!

Бұл – тек санмен өлшенетін жас емес, бұл – еңбектің еленгені, адалдықтың дәлелденгені, өмір жолының өнегеге айналған биік белесі. Сіздің жүріп өткен жолыңыз – ұрпағыңызға шамшырақ, елге үлгі, кейінгіге бағдар.

Сізге ең алдымен мықты денсаулық, ұзақ ғұмыр, жүрек тыныштығы тілейміз. Басыңыз әрдайым аман, қабағыңыз ашық, шаңырағыңыз берекелі болсын. Өмірдің әр күні сізге тек қуаныш пен шаттық сыйласын!

 

АЯУЛЫ АТАМ – ТІРЕГІМІЗ

Аяулы атам менің – асқар тауым,
Жүрегімде мәңгілік асыл жауым.
Ақ батаңмен өсірдің немереңді,
Сол үшін де бас ием саған бауырым.

Өмір жолын өрнектеп, өрге бастың,
Жақсылықпен жүректің төрін аштың.
Шаңырақтың шырағы – өзің болып,
Әулетіңе мейірім нұрын шаштың.

Алпыс үш – бұл тек қана бір белесің,
Алда әлі ашылар талай елесің.
Жүрегіңде жылылық сөнбеген соң,
Біз үшін сен – мәңгілік тірек едің.

Аталықтың ақ нұры бойыңда бар,
Сөздеріңде даналық, ойыңда бар.
Немереңнің бақыты – өзіңсің сен,
Сол себепті құрметің тойыңда бар.

 

ЕЛ СЕНІМІН АҚТАҒАН АСЫЛ АЗАМАТ

Ізгілікпен жүректі нұрға бөлеп,
Ел үшін еңбек еттің күндіз-түні.
Адалдықтан айнымай өткен жолың –
Ақиқаттың ақ жібіндей тұнығы.

Сабыр менен салмақты серік еткен,
Әр ісіне әділдік көрік берген.
Өз еңбегін ешқашан дәріптемей,
Халық үшін қызметті биік көрген.

Мақтау күтпей, маңдай тер төгіп өткен,
Жақсылықты жүрекпен егіп өткен.
Адамдықтың ақ жолын ту қып ұстап,
Ел ішінде сый-құрметке жетіп өткен.

Сіз – асылдың арқауы, елдің бағы,
Тектіліктің тұмарлы биік таңы.
Сүйінқара бабаның ұрпағы боп,
Адалдықпен өрілген өмір жолы.

---

ҚОРЫТЫНДЫ АҚ ТІЛЕК

Алпыс үш – асу ғана, алда белес,
Жақсылықтың жолы әлі жалғаса берер.
Ұрпағыңның жүрегінде нұр боп жанған,
Сіздің есім – мәңгілік ардақ, терең.

Біз тілейміз:
Жасыңыз ұзақ болсын, деніңіз сау,
Жүрегіңізде орнасын мәңгі шуақ-жау.
Шаңырағыңыз шайқалмай, биіктеп тұрсын,
Берекеңіз тасып, көбейсін саумал-бау!

Ізгі тілекпен – ұл-қыздарыңыз бен немерелеріңіз.

 

АТА-АНАМЫЗДЫҢ БЕЙНЕТІ МЕН ЗЕЙНЕТІ

Адам баласының өмір жолына зер салсақ, оның ең асыл бастауы – ата-ана мейірімі екенін жүрекпен ұғамыз. Біздің қолымызға тиген әрбір білім қағазы, алған әрбір дипломымыз – тек өз еңбегіміздің нәтижесі ғана емес, сол жолда көз ілмей, түн ұйқысын төрт бөліп, баласының болашағын ойлап, бар ғұмырын арнаған ардақты әке мен аяулы ананың бейнеті мен маңдай терінің өтеуі.

Сондықтан да біз үшін диплом – жай ғана ресми құжат емес. Ол – ата-ананың үміті, арманы, тілегі. Ол – баласының биікте болғанын қалаған жүректің үнсіз, бірақ мәңгілік дұғасы.

Бүгінде Әбдіреш әкеміз бен Марияш анамыздың шаңырағы – тамыры тереңге жайылған алып бәйтерекке айналды. Сол бәйтеректен төрт ұл, бес қыз өсіп-өніп, бүгінде жиырма сегіз немере мен он жеті шөбере тараған берекелі әулетке ұласты. Бұл – ата-ананың адал еңбегінің, сабырлы тәрбиесінің, отбасына деген шексіз махаббатының айқын жемісі.

Қазақтың «Әке көрген оқ жонар, шеше көрген тон пішер» деген дана сөзі – ұрпақ тәрбиесінің өмірлік өлшемі. Өйткені әрбір перзент – ата-ананың айнасы, ал сол айнадан олардың тәрбиесі мен болмысы айқын көрінеді.

 

ЕЛ ІШІНДЕ ЕЛЕНГЕН ҰРПАҚ

Азаматтың асыл болмысы оның атақ-мансабымен емес, адамдық қасиетімен, елге сіңірген еңбегімен, ар мен ұятты ту етіп ұстаған парасатымен өлшенеді. Өмірдің әр белесінде биіктен көріну – бір күндік жетістік емес, ол – табандылықтың, төзімнің, адалдықтың және үздіксіз еңбектің жемісі. Осындай өнегелі жолды өміріне серік еткен әулеттің үлкен ұлы – Асқар Әбдірешұлы.

Милиция қызметкерінің шаңырағында тәрбие алған Асқар ағамыз бала күнінен-ақ тәртіпке берік, ойы сергек, мақсаты айқын болып өсті. Әке мен ананың адал еңбегін, елге деген жауапкершілігін жүрегімен сезініп, жастайынан білімге құштар, алға ұмтылған талапшыл азамат болып қалыптасты. 1984 жылы үлкен арман жетегінде Қарағанды мемлекеттік университетінің заң факультетіне оқуға түсіп, 1991 жылы оны сәтті аяқтап шықты.

Еңбек жолын Атырау өңірінде бастап, елге қызмет етудің шынайы мәнін сол жылдары терең сезінді. Уақыт өте келе кәсіби біліктілігімен, жауапкершілігімен, әділдікке деген берік ұстанымымен танылып, Маңғыстау облысы прокуратура жүйесінде прокурор орынбасары қызметіне дейін көтерілді. Бұл – тек қызметтік өсу ғана емес, оның азаматтық болмысының, ел алдындағы абыройының айқын көрінісі еді. Бүгінде Асқар ағамыз – еңбегі еленген, елге сыйлы, құрметті зейнет демалысындағы абзал азамат.

Асқар ағамыздың өмір жолы – бір ғана адамның тағдыры емес, тұтас ұрпаққа үлгі боларлық өнегелі өмір. Ол қызмет еткен жылдары адалдықты ту етіп, әділдікті басты қағида етіп ұстанды. Қай ортада жүрсе де сабырлы мінезімен, байыпты сөзімен, тиянақты ісімен ерекшеленіп отырды. Оның еңбегі – ел сенімінің нәтижесі, ал сол сенім – үлкен жауапкершіліктің салмағы.

Асқар ағамыздың шаңырағы – берекесі тасыған, бірлігі бекем, ырысы мол өнегелі әулет. Лаура жеңгемізбен бірге өмірден алған ең үлкен сыйы – төрт бірдей перзенті: үш ұл, бір қыз. Осы перзенттерін мәпелеп өсіріп, әрқайсысының өмірден өз орнын табуына зор еңбек сіңірді.

Тұңғыш қызы Мөлдір – ата-ана үмітін ақтаған, өз жолын тапқан ибалы да парасатты қыз. Ол бүгінде тұрмыста, балалы-шағалы болып, өз алдына бір бақытты әулеттің ұйытқысы атанып отыр. Ана жолын жалғап, отбасының берекесін сақтап, өнегелі өмір сүріп келеді.

Кейінгі үш ұлы да – ата-ананың адал тәрбиесінің, талапшыл еңбегінің айқын жемісі. Барлығы да жоғары білім алып, өз салаларында білікті маман атанып, беделді қызметтерде еңбек етуде. Әрқайсысы қоғамға пайдасы тиіп, ел игілігі үшін аянбай қызмет етіп жүрген азаматтар. Олардың бойындағы тәртіп, білімге құштарлық, еңбекке деген жауапкершілік – бәрі де әке мен ананың өнегелі тәрбиесінен бастау алған қасиеттер.

Асқар ағамыз әрқашан «ең басты байлық – білім мен адал еңбек» деген қағиданы ұрпағының санасына сіңіріп өсірді. Сол себепті бүгінгі таңда оның балалары да өмірде өз орындарын тауып, елге сыйлы, еңбегімен танылған азаматтарға айналды.

Бүгінде Асқар ағамыз бен Лаура жеңгеміздің шаңырағы – ұрпағы өркен жайған, еңбегі ақталған, берекесі артқан үлкен әулет. Немере сүйіп, ұрпағының қызығын көріп отырған бақытты ата-ана ретінде ел ішінде зор құрметке ие.

Осылайша, Асқар Әбдірешұлының өмір жолы тек жеке тағдыр емес, ұрпаққа үлгі боларлық, тәрбиелік мәні терең өнегелі шежіреге айналып отыр.

 

ҰСТАЗДЫҚ ЖОЛЫ – ЖҮРЕКТІҢ ТАҢДАУЫ

Өмір – бірде асау толқындай арындап, бірде мамыражай тыныштыққа бөленетін терең дария. Сол дарияда әр адам өз соқпағын іздеп, тағдырдың жазуымен өз биігіне қарай бет алады. Біреуді уақыт жетелейді, біреуді өмірдің талабы шыңдайды, ал біреуді тек жүректің үнсіз таңдауы ғана шынайы жолына бастайды. Мен үшін сондай қасиетті, жан дүниеммен бекіген өмірлік бағыт – ұстаздық жол болды.

1989 жылдан бастап мен білім мен тәрбиенің киелі әлеміне қадам бастым. Бұл – жай ғана мамандық таңдау емес, бұл – ұрпақтың болашағына араласу, адам жанына үміт пен жарық сыйлау, қоғамның рухани өзегіне үлес қосу деген үлкен жауапкершілік еді. Сол күннен бастап мен өз өмірімді білімге, ізгілікке және шәкірт тәрбиесіне арнадым.

Алғашқы еңбек жолым Шардара қаласындағы Н.К. Крупская атындағы жалпы орта мектептен басталды. Сол қара шаңырақ менің ұстаздық болмысымды қалыптастырған алғашқы рухани мектеп болды. Әр бала – бір әлем, әр сабақ – бір тағдырдың бастауы сияқты көрінді. Қоңыраудың үні де, шәкірттің үмітке толы жанары да жүрегімде өшпес із қалдырды.

Кейін Ақтау қаласына қоныс аударып, білім беру саласындағы қызметімді жаңа ортада жалғастырдым. Бұл кезең мен үшін ұстаздық жолдың кеңейген, тәжірибемнің тереңдеген шағы болды. Жаңа орта, жаңа талап, жаңа жауапкершілік мені шыңдап, өмірге деген көзқарасымды байытты.

Өмір жолым тек білім саласымен ғана шектелген жоқ. Филологиямен қатар заң факультетін де тәмамдап, құқық саласында да қызмет еттім. Заң саласы маған әділдік, тәртіп, жауапкершілік ұғымдарының өмірдегі шынайы салмағын сезіндірді. Сол бағытта еңбек ете жүріп, құқық қорғау жүйесінде де қызмет атқарып, өмірдің басқа қырын терең таныдым.

Сонымен қатар, мен Төтенше жағдайлар қызметінде (УГКН ЧС) ерекше тапсырмалар жөніндегі аға инспектор ретінде де еңбек еттім. Бұл – үлкен жауапкершілік пен қырағылықты талап ететін сала еді. Әрбір шешім, әрбір әрекет адам өмірімен тікелей байланысты болғандықтан, бұл қызмет мені төзімділікке, шапшаң шешім қабылдауға және тәртіпке баулыды. Қауіп пен жауапкершілік қатар жүретін бұл сала да менің өмірлік тәжірибемді байыта түсті.

Мен үшін әрбір сала – бір-бір мектеп, әрбір қызмет – бір-бір өмір сабағы болды. Медициналық колледжде, құқық қорғау мекемелерінде, өрт сөндіру қызметі мамандарына, сондай-ақ жазғы балалар лагерінде де еңбек етіп, әртүрлі ортада адамдармен жұмыс істеудің үлкен тәжірибесін жинадым.

Өмірімдегі ең үлкен мақтанышым – қызым. Қызым Ақерке – екі жоғары оқу орнын тәмамдаған, білімді де білікті маман. Ол сот жүйесінде қызмет етіп, құқық саласында тәжірибе жинақтады. Бүгінде колледжде басшылық қызмет атқарып, тарих пен құқық пәндерінен дәріс береді. Сонымен қатар, ол отбасылы, жары Мұратбекпен бірге бес баланың ата-анасы.

Ақеркенің сот саласындағы қызметі – оның білімге, әділдікке және жауапкершілікке деген берік ұстанымының айқын көрінісі болды. Ол заң әлемінде еңбек ете жүріп, адам тағдырының салмағын сезініп, әділ шешімнің қаншалықты маңызды екенін терең түсінді.

Мен үшін ұстаздық – жай мамандық емес, ол – жүректің таңдауы, өмірдің мәні, рухани аманат. Бауыржан Момышұлының:
«Ұстаз – ұлық емес, ұлы қызмет» деген сөзі өмірлік ұстанымым болып қалды.

Өмір жолына көз жүгіртсем, мені қалыптастырған – тек бір сала емес, бірнеше бағыттың тоғысы: ұстаздық, заң, құқық қорғау және төтенше жағдайлар қызметі. Осылардың бәрі мені жан-жақты тұлға ретінде шыңдап, адам мен қоғамды терең түсінуге үйретті.

Ұстаздық жол – жүректің таңдауы. Ал жүрек таңдаған жол адамды әрқашан биікке, парасатқа және нұрлы болашаққа жетелейді.

 

РАНОГҮЛ ӘБДРЕШҚЫЗЫ – ЕҢБЕК ПЕН ОТБАСЫНЫ ҰШТАСТЫРҒАН ПАРАСАТТЫ ҰРПАҚ

Әулеттің өрісі кеңейіп, тамыры тереңдеген сайын әрбір перзенттің өзіндік жолы, өзіндік биігі айқындала түседі. Солардың бірі – Раногүл Әбдрешқызы. Ол жастайынан білімге құштар, ұқыптылық пен жауапкершілікті өмірлік ұстаным еткен, сабырлы мінезімен ерекшеленген ибалы қыз болып өсті.

Раногүл өз таңдауымен бухгалтер мамандығын игеріп, есеп-қисаптың нәзік әлемін терең меңгерді. Бұл – дәлдік пен тиянақтылықты, адалдық пен мұқияттылықты талап ететін күрделі сала. Өз ісіне берік, жұмысына мұқият Раногүл бүгінде мемлекеттік қызмет саласында, яғни әкімдік қарамағында абыройлы еңбек етіп келеді. Ол қай қызметте жүрсе де, тиянақтылығымен, жауапкершілігімен және кәсіби біліктілігімен ел сеніміне ие болып жүрген жан.

Өмірдің тек еңбекпен емес, отбасы жылуымен де мәнді екенін Раногүл өз болмысымен дәлелдеп келеді. Ол өмірлік серігі Ілияс күйеу баламен тату-тәтті ғұмыр кешіп, өнегелі отбасының ұйытқысына айналған. Ілияс та өз ісіне мығым, отбасының тірегіне айналған азамат ретінде шаңырақтың берекесін арттырып отыр.

Бұл жарасымды отбасында үш бірдей бала өсіп келеді. Олар – ата-ананың үміті, әулеттің жалғасы, өмірдің ең үлкен байлығы. Әр баланың күлкісі – шаңырақтың шырайын кіргізіп, әр күніне қуаныш пен мән сыйлап отыр.

Раногүлдің өмір жолы – еңбекті де, отбасы құндылығын да қатар ұстай білген парасатты жанның бейнесі. Ол қызмет пен аналық міндетті үйлестіре отырып, әрбір істі жүрек жылуымен атқарады. Осындай ұстаным оның өмірін де, отбасын да берекеге бөлеп келеді.

Бүгінде Раногүл Әбдрешқызы мен Ілияс шаңырағы – ынтымақ пен сыйластықтың, еңбек пен тәрбиенің тоғысқан алтын ұясы. Бұл отбасы – әулет тарихындағы жарқын беттердің бірі, ұрпаққа үлгі боларлық өнегелі өмірдің көрінісі.

 

РАЙХАН ӘБДРЕШҚЫЗЫНЫҢ ШАҢЫРАҒЫ – СЫНДЫ ДА, СЫЙЛЫ ДА ӨМІР СОҚПАҒЫ

Өмір – алма-кезек қуаныш пен қайғыдан тұратын күрделі жол. Сол жолда әр адам өзіне тиесілі сынақты да, сыйды да бастан өткереді. Райхан Әбдрешқызының да ғұмыр жолы береке мен жауапкершілікке толы бола отырып, тағдырдың ауыр сынағын да айналып өтпеді.

Райхан Әбдрешқызы – бухгалтер мамандығын меңгеріп, еңбек жолында тиянақтылығымен танылған, кейін сауда саласында да өз орнын тапқан, іскерлігімен елге сыйлы болған жан. Өмірінің әр кезеңінде ол еңбекті де, отбасы құндылығын да қатар ұстап, ұрпағына өнеге бола білді.

Жан жары Тұрар күйеубаламен бірге тату-тәтті ғұмыр кешіп, бір шаңырақтың берекесін арттырған еді. Алайда өмірдің жазмышы қатал болып, Тұрар күйеубала бір жыл бұрын өмірден озды. Бұл – бүкіл отбасы үшін ауыр қайғы, жүрекке түскен орны толмас қасірет болды.

Дегенмен уақыт тоқтамайды, өмір өз арнасымен жалғаса береді. Райхан Әбдрешқызы сол қайғыны сабырмен көтеріп, балалары мен немерелерінің амандығын басты тірек етіп, шаңырақтың шырайын сөндірмей ұстап отыр. Оның төзімділігі мен қайсарлығы – аналық жүректің мықтылығын танытады.

Бұл отбасында 2 ұл, 2 қыз өсіп, әрқайсысы өмірден өз орнын табуға ұмтылып келеді. Олар үшін ата-ана – өмірлік тірек, ал әкенің жарқын бейнесі – мәңгілік сағыныш пен асыл естелікке айналған.

Бүгінде Райхан Әбдрешқызы немерелерінің қызығын көріп, солардың күлкісінен өмірге қайта күш алып отырған ардақты ана, мейірімді әже. Немерелер – өмірдің жалғасы, үміттің шырағы іспетті.

Өмірдің сынағы мен сағынышын қатар арқалаған Райхан Әбдрешқызының шаңырағы – қайғы мен үмітті, сағыныш пен сабырды қатар ұстаған берекелі өмірдің көрінісі.

 

 СЕРІК ӘБДРЕШҰЛЫ ОТБАСЫ – БЕРЕКЕ МЕН БІРЛІК ҰЯСЫ

Әулеттің алтын арқауын жалғап келе жатқан ұрпақтың бірі – Әбдірештің Серік есімді ұлы. Ол өмір жолында қарапайым еңбекті серік етіп, техника тілін жетік меңгерген, өз ісіне тиянақты, жауапкершілігі жоғары азамат ретінде қалыптасты. Қазіргі таңда механик мамандығы бойынша еңбек етіп, ел игілігіне қызмет көрсетіп келеді. Еңбекқорлығы мен ұқыптылығы – оның азаматтық болмысының айқын көрінісі.

Серіктің шаңырағы – береке мен татулықтың ордасы. Жан жары Мәдина екеуі өмірдің ыстығы мен суығын бірге бөлісіп, бір-біріне демеу болып, өнегелі отбасы қалыптастырған. Мәдина келініміз – ақжарқын мінезді, сабырлы, шаңырақтың жылуын сақтай білетін ибалы жан. Екеуінің сыйластығы мен өзара түсіністігі – шағын отбасының үлкен бақытқа айналуына негіз болып отыр.

Бұл бақытты шаңырақта екі ұл, екі қыз өсіп келеді. Балалары – ата-ана үмітінің жалғасы, әулет шырағының жарқын сәулесі. Әрқайсысы білімге ұмтылған, тәрбиелі, ел ертеңіне лайық болып өсіп келе жатқан жас ұрпақ.

Серік өз перзенттеріне әрдайым адал еңбек пен білімнің құнын түсіндіріп, өмірдің басты байлығы – адамдық қасиет екенін саналарына сіңіріп келеді. Ал Мәдина анасы шаңырақтың жылуын сақтап, балалардың тәрбиесіне ерекше мән беріп, мейірім мен қамқорлықтың ұйытқысына айналған.

Бүгінде Серіктің отбасы – бірлігі бекем, берекесі мол, сыйластық пен сүйіспеншілікке негізделген үлгілі шаңырақ. Бұл әулет – атадан қалған ізгі жолдың жалғасы, ұрпаққа үлгі боларлық өнегелі отбасының жарқын көрінісі.

 

АЙМАН ӘБДРЕШҚЫЗЫНЫҢ БЕРЕКЕЛІ ШАҢЫРАҒЫ – ҰРПАҚ ЖАЛҒАСТЫҒЫНЫҢ ЖАРҚЫН КӨРІНІСІ

Өмірдің мәні – ұрпақ өсіріп, сол ұрпақтың қызығын көруде. Айман Әбдрешқызы да еңбегі мен мейірімін ұштастырып, берекелі отбасының ұйытқысына айналған жан. Ол сауда саласында ұзақ жылдар бойы адал еңбек етіп, іскерлігімен, тиянақтылығымен ел арасында сый-құрметке ие болып келеді.

Өмірлік серігі Қанат күйеубаламен бірге тату-тәтті ғұмыр кешіп, төрт қыз, бір ұл тәрбиелеп өсірді. Бұл – ата-ананың маңдай тері мен мейірімге толы еңбегінің жемісі. Әрбір перзенті – ата-ана үмітін ақтап, өмірден өз орнын тауып келе жатқан тәрбиелі ұрпақ.

Бүгінде Айман Әбдрешқызы немере сүйіп, әже атанып отырған бақытты жан. Немерелерінің бал күлкісі – шаңырақтың шырайын кіргізіп, өмірге жаңа тыныс сыйлап отыр. Әулеттің іргесі кеңейіп, ұрпақ сабақтастығы жалғасуда.

Қыздарының бірі ұзатылып, ақ босаға аттап, өз отбасын құрып, өмірдің жаңа белесіне қадам басты. Бұл – ата-ана үшін үлкен қуаныш, әрі жүрекке жылы тиетін ерекше сәттердің бірі. Ал бір ұлы келін алып, шаңырағын шаттыққа бөлеп, ата-анасының үмітін жалғап отыр. Осылайша әулетте жаңа отбасылар қалыптасып, береке одан әрі арта түсті.

Айман Әбдрешқызының шаңырағы – тек бір отбасының тарихы емес, ол – ұрпақ жалғастығының, тәрбие мен берекенің, сыйластық пен мейірімнің тоғысқан қасиетті мекені. Мұндай шаңырақта өскен ұрпақ та өмірге бейім, елге пайдалы азамат болып қалыптасары сөзсіз.

Бүгінде Айман ана мен Қанат әке – немерелерінің қызығына бөленіп, балаларының бақытын көріп отырған өнегелі ата-ана. Олардың өмірі – еңбектің, сабырдың және отбасылық бірліктің жарқын үлгісі.

 

ШОЛПАН ӘБДРЕШҚЫЗЫ – МЕЙІРІМ МЕН МАМАНДЫҚТЫ ҰШТАСТЫРҒАН ӨНЕГЕЛІ ЖАН

Әулеттің әрбір перзенті өз жолын тауып, өмірдің әр саласында адал еңбек етіп келеді. Солардың бірі – Шолпан Әбдрешқызы. Ол жастайынан адам жанына жақын, қамқорлық пен жауапкершілікті талап ететін мамандықты таңдады. Медицина саласына бет бұрып, медициналық колледжді сәтті аяқтап, осы салада абыроймен еңбек етіп келеді.

Шолпан Әбдрешқызының өмірлік ұстанымы – адамға көмектесу, мейірім көрсету, қиын сәтте демеу болу. Ол қай жерде еңбек етсе де, өз ісіне тиянақты, жүрегі жылы, адам жанына жанашыр маман ретінде танылып келеді. Оның бойындағы сабыр мен жауапкершілік – медицина саласының басты талабы болса, ол осы қасиеттерді өмірлік серік еткен жан.

Өмірдің екінші бір үлкен бағыты – отбасы. Шолпан Әбдрешқызы жолдасы Орынғали күйеубаламен бірге тату-тәтті ғұмыр кешіп, берекелі шаңырақ құрған. Бұл шаңырақта 1 ұл, 2 қыз өсіп келеді. Балалары – ата-ананың үміті мен болашағы, өмірінің ең үлкен байлығы.

Әрбір перзентіне білім мен тәрбие беруді басты мақсат еткен Шолпан ана олардың адамгершілігі мол, тәрбиелі, өмірге бейім болып өсуіне бар күшін салды. Ана жүрегінің мейірімі мен қамқорлығы – бұл отбасының ең үлкен тірегі.

Бүгінде Шолпан Әбдрешқызы немере сүйіп отырған бақытты әже. Немерелерінің бал күлкісі оның өміріне жаңа қуат, жүрегіне ерекше жылулық сыйлап отыр. Ұрпақ сабақтастығы жалғасып, әулеттің берекесі арта түсуде.

Шолпан Әбдрешқызының өмірі – мейірім мен еңбектің, отбасы мен қызметтің үйлескен өнегелі жолы. Ол – өз ісіне адал маман ғана емес, берекелі отбасының ұйытқысы, ұрпаққа үлгі боларлық парасатты ана.

 

ОМАР ӘБДІРЕШҰЛЫ – ӘУЛЕТТІҢ ТІРЕГІ, БЕРЕКЕНІҢ ҰЙЫТҚЫСЫ

Омар Әбдірешұлы – елге адал қызмет еткен, ұзақ жылдар бойы жауапты салаларда еңбек етіп, жоғары білім мен тәжірибесін халық игілігіне арнаған абыройлы азамат. Ол қаржы саласында бөлім бастығы қызметін атқарып, өз ісіне аса тиянақтылықпен, әділдікпен қараған білікті маман ретінде танылды. Еңбек жолында жинаған мол тәжірибесі мен адамгершілік қасиеттері оны әріптестері мен ел арасында сыйлы етті. Уақыт өте келе ол зейнеткерлікке шығып, елге сіңірген еңбегінің жемісін көріп отырған ардақты азаматқа айналды.

Омар ініміздің өмір жолы – тек қызметпен өлшенетін ғана емес, тұтас бір әулеттің тірегіне айналған тағылымды ғұмыр. Ол отбасының ұйытқысы, бауырларына қамқор, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсете білген парасатты жан.

Жары Маржан жеңгемізбен бірге олар төрт перзентті тәрбиелеп өсірді. Екі ұл, екі қыз – ата-ананың ақ үмітін ақтаған, жоғары білім алып, әрқайсысы өз саласында еңбек етіп жүрген, өмірден өз орнын тапқан азаматтар. Бұл – ата-ананың берген тәлім-тәрбиесінің, мейірім мен талаптың, адал еңбектің айқын нәтижесі.

Омар ініміздің ең үлкен азаматтық қасиеттерінің бірі – тек өз шаңырағына ғана емес, бүкіл әулетке тірек бола білуі. Бүгінде ол анамыз бен кенже ініміз Бауыржанды өз қамқорлығына алып, бір үйдің берекесін ұстап отыр. Бұл – жүрек жылуы мен бауырмалдықтың, жауапкершілік пен адамгершіліктің биік үлгісі.

Кенже ініміз Бауыржанның денсаулығының әлсіз болып дүниеге келуі – отбасы үшін үлкен сынақ болғанымен, бұл жағдай әулеттің бірлігін одан әрі бекемдей түсті. Омар ініміз анамызбен бірге Бауыржанға ерекше мейірім мен қамқорлық көрсетіп, оның өмірі үшін барын салып келеді. Бауыржан бүгінде сол шаңырақтың жылуын сезініп, ағасының қамқорлығында, анасының мейірімінде өсіп келеді.

Омар Әбдірешұлының өмірі – сабыр мен төзімнің, жауапкершілік пен адамгершіліктің көрінісі. Ол тек өз отбасына ғана емес, тұтас әулетке сүйеніш болып, бірлікті сақтап отырған азамат.

Бүгінде Омар ініміз – елге сыйлы, ағайынға қадірлі, шаңырақтың шырағын өшірмей отырған асыл тірек. Оның өнегелі өмір жолы – кейінгі ұрпаққа үлгі, тұтас әулетке мақтаныш.

 

БЕРЕКЕЛІ ШАҢЫРАҚ

Бүгінде бұл әулет – тамыры тереңге бойлаған, бірлігі бекем, берекесі тасыған үлкен бір бәйтерекке айналған қасиетті шаңырақ. Бұл шаңырақтың әр бұтағы – өмірдің өз соқпағын тапқан, өз биігіне ұмтылған ұрпақ. Немере мен шөберелер өсіп-өніп, қанатын кеңге жайып, әртүрлі мамандықтың тізгінін ұстап, ел игілігі жолында еңбек етіп келеді.

Бұл – кездейсоқ келген бақ емес. Бұл – ата-ана маңдай терінің, түн ұйқысын төрт бөлген тәрбиесінің, өмір бойғы сабыр мен төзімнің, адал еңбектің шынайы жемісі. Шаңырақтың берекесі – бірлікте, жылуы – сыйластықта, қуаты – ізгі тәрбиеде екенін уақыттың өзі дәлелдеп отыр.

Қазақта «Ынтымақ – ырыс, бірлік – береке» деген сөз бар. Сол айтылған қасиетті ұғымдар бұл әулеттің өмір салтына айналғандай. Бір-біріне демеу болу, қуанышта бірге қуану, қиындықта бірге болу – әулет мүшелерінің жүрегіне сіңген өмірлік ұстаным.

Біз үшін өмірдің басты өлшемі – байлық та, мансап та емес, адамдық қасиет пен адал еңбек болды. Сол себепті әулетімізде әрдайым үш асыл құндылық темірқазық болып келеді:
адал еңбек, білімге ұмтылу, елге қызмет ету.

Адал еңбек – адамды биікке көтеретін ең сенімді баспалдақ екенін өмірдің өзі дәлелдеді. Білімге ұмтылу – ұрпақтың көзін ашып, көкжиегін кеңейтетін шамшырақ. Ал елге қызмет ету – азаматтық борыштың ең ұлы көрінісі.

Осы үш құндылық ұрпақ санасына сіңген жерде ғана берекелі шаңырақтың іргесі берік, болашағы жарқын болары сөзсіз. Бүгінде сол іргетас берік қаланып, ұрпақ сабақтастығы үзілмей, өмір өз арнасымен жалғасып келеді.

Берекелі шаңырақ – тек өткеннің жетістігі емес, ол – болашаққа бағытталған үміт, ұрпаққа қалдырылған аманат.

 

ҚАЙҒЫ МЕН ҚАСІРЕТКЕ ҰЛАСҚАН «АЖАЛ» АТТЫ АЛЫС САПАР

Беу, дүние-ай… пенде баласы үшін ең ауыр сынақ – қимас жаннан айырылу екен. 2016 жылдың 31 қаңтары біздің шаңырақ үшін қаралы күн болып, жүрегімізге жазылмас жара салды. Сол бір суық хабар жеткен сәтте дүние бір сәтке тына қалғандай, аспан да мұңайып, жер де егіліп тұрғандай күй кештік.

Әкеміздің өмірден өткенін естігенде, жан дүниемізді қасірет өртеп өтті. Көз жасымыз тыйылмай, жүрегіміз езіліп, үнсіз ғана зар илеп қала бердік… Біз әкемізді мәңгі жасайтындай көретін едік. Ал өмір болса, өз дегенін істейді екен… Сөйтсек, бәрі де тағдырдың алдын ала жазылған бұйрығы екен ғой.

Сол сәттен бастап «әке» деген асыл есім тек естелікке айналды. Бірақ сол естеліктің өзі жүрекке жылу беріп, бірде жұбатып, бірде жылатып тұрады. Кейде әлі де ортамызда жүргендей сезіледі… Бірақ үн жоқ… тек сағыныш қана бар…

«Әкем қайтыс болды» деген сөз – мен үшін ең ауыр сөз. Ол сөзді айтқан сайын жүрек шым етіп, ішім алай-дүлей болады. Біреулер жеңіл қабылдаса, менің жаным ол сәтте бөлшектеніп кеткендей күй кешемін…

Қазір мен үшін ең қымбат нәрсе – әкемнің бейнесі. Оның мейірімге толы жүзі, сабырлы қалпы, «балам» деп айтқан жылы даусы жүрегімде жаңғырып тұрады. Сол сәттерді сағынамын… сол күндерді аңсаймын…

Әке – өмірдің тірегі, отбасының қорғаны, баланың мәңгілік шамшырағы екен. Оның орнын ешкім толтыра алмайды. Ол кеткенімен, рухы жүректе мәңгі сақталады.

 

ӘКЕШІМ…

Білемін, бәрін сезесің, асыл әке,
Жанымды жарық қылған нұрлы мекен е.
Сен кеткен күннен бастап, дүние маған,
Мұң болып, сағыныш боп түрін өзгертті ме…

Жетпіске жетпей кеттің, асылым-ау,
Тағдырдың жазуы ма, несібем бе-ау…
Сенің әрбір сөзіңді аңсап тұрам,
Жүрегімде жаңғырады есімің-ау…

 

САҒЫНЫШТЫҢ САРЫНЫ

Сағыныштан көзімде мөлдір жас тұр,
Жүрек деген шыдай ма мұншама мұңға?
Өмір атты өзеннің жағасында,
Сенсіз қалған бір жанмын үнсіз тұрған.

Әке деген асқар тау едің биік,
Сол биіктен қарайтын мейірім құйып.
Сен бар кезде әлемім бүтін еді,
Сен кеткен соң жүрегім қалды күйіп…

Басыңа мен барамын әр ойыммен,
Сен барсың деп сөйлесем қиялыммен.
«Қызым бар» деп бір сезсең екен, әке,
Сол үмітпен жүрмін мен тірі әлемде.

Соңғы сөз

Әке…
Сен біз үшін мәңгілік шамшырақсың.
Сенің рухың – жүрегімізде,
Сенің есімің – мәңгілік естелігімізде.

Жатқан жерің жарық, топырағың торқа болсын, асыл әке…
Сағынышымыз шексіз, махаббатымыз мәңгі…

 

ТӨРЕ ӘУЛЕТІ – БЕРЕКЕ МЕН БИІКТІКТІҢ ШЕЖІРЕСІ

Қазақ халқы үшін әулет ұғымы – тек қандық туыстық емес, ол – тарих, тәрбие, намыс пен рухтың жалғасы. Осындай тамыры терең, шежіресі кең әулеттердің бірі – Төре әулетімен сабақтасқан Әбдіреш шаңырағы.

Төре – ел ішінде әділдік, тектілік, сөзге берік, мінезге бекем деген ұғыммен астасып жатқан киелі атау. Сол тектіліктің нұры Әбдіреш Төреұлының болмысына да дарып, оның өмір жолын айқындағандай.

Тектіліктен тараған шаңырақ

Әбдіреш Төреұлы – Төре әулетінің рухани тамырынан нәр алып, елге адал қызмет еткен азамат. Оның өмірлік ұстанымы – әділдік, сабыр, еңбек және адамгершілік болды. Сол қасиеттер оның бүкіл ұрпағына дарып, үлкен бір әулеттің берекесін бекітті.

Марияш анамызбен бірге ол төрт ұл, бес қызды тәрбиелеп өсіріп, Төре әулетінің жалғасы ретінде үлкен шежірелі отбасының негізін қалады. Бүгінде сол әулеттен тараған 28 немере мен 17 шөбере – тектіліктің жалғасқан нышаны.

Асқар ұлы – елге еңбегі сіңген тұлға

Әулеттің үлкен ұлы Асқар Әбдірешұлы заң саласында білім алып, мемлекеттік қызметте абыройлы еңбек етті. Атыраудан бастап, Маңғыстау облысы прокуратура жүйесінде жауапты қызметтер атқарып, прокурор орынбасары деңгейіне дейін көтерілді. Бүгінде құрметті зейнетте.

Оның 3 ұлы мен 1 қызы – бәрі де жоғары білімді, елге қызмет етіп жүрген беделді азаматтар. Тұңғыш қызы Мөлдір – отбасылы, балалы-шағалы, өз әулетінің ұйытқысы.

Ұстаздық пен өмірлік жол

Менің өз жолым да осы әулетпен сабақтас өрілді. 1989 жылдан бастап ұстаздық жолға түстім. Шардарадағы Н.К. Крупская мектебінен басталған еңбек Ақтау қаласында жалғасты. Сонымен қатар заң факультетін тәмамдап, құқық саласында да қызмет атқардым. Мемлекеттік және құқық қорғау салаларында, оқу орындарында, арнайы мекемелерде еңбек етіп, кәсіби қазақ тілінен дәріс бердім.

Мен – осы әулет шежіресін хатқа түсіріп отырған Дина Әбдірешқызы.

Менің қызым Ақерке – құқық және білім саласын меңгерген, сот жүйесінде және оқу орындарында қызмет еткен білікті маман. Күйеубалам Мұратбекпен бірге 5 баланы тәрбиелеп отырған берекелі отбасы.

Ұрпақ – Төре әулетінің жалғасы

Серік Әбдірешұлы – механик-инженер, 2 ұл, 2 қыздың әкесі. Жары Мәдинамен бірге тату-тәтті өмір сүріп келеді.

Раногүл Әбдірешқызы – бухгалтер, әкімдік жүйесінде қызмет атқарған. Жолдасы Ілияс. 3 баланың анасы. Алайда ұлы Еркебұланның өмірден ерте өтуі – отбасы үшін ауыр қайғы болды.

Райхан Әбдірешқызы – бухгалтер, сауда саласында еңбек еткен. 2 қыз, 2 ұлы бар. Жолдасы Тұрар да өмірден өткен. Қазір немерелерінің қызығын көріп отыр.

Айман Әбдірешқызы – сауда саласында еңбек етеді. Жолдасы Қанатпен бірге 4 қыз, 1 ұл тәрбиелеп отыр.

Шолпан Әбдірешқызы – медицина саласының маманы. 1 ұл, 2 қыздың анасы.

Омар Әбдірешұлы – жоғары білімді, қаржы саласында бөлім бастығы болған, бүгінде зейнетте. Жары Маржанмен бірге 2 ұл, 2 қыз тәрбиелеген. Ол – әулеттің ақылшысы, тірегі.

Қамқорлық пен тағдыр сынағы

Бауыржан ініміз – денсаулығы әлсіз болып дүниеге келгенімен, бүгінде анамызбен бірге Омар ініміздің қамқорлығында өсіп келеді. Бұл – Төре әулетіне тән мейірім мен бауырмалдықтың айқын көрінісі.

Қорытынды – Төре әулетінің тағылымы

Төре әулетінің рухымен сабақтасқан бұл шаңырақ – тек бір отбасының емес, тұтас бір тектіліктің жалғасы. Мұнда адал еңбек те, білім де, қайғы да, қуаныш та қатар өрілді. Бірақ ең бастысы – бірлік үзілмеді, рух сынбады, тәрбие жалғасты.

Ал сол берекелі әулеттің тірегі болған Әбдіреш Төреұлының өмір жолы – тектілік пен адалдықтың, елге қызмет пен адамдықтың мәңгілік үлгісі болып қалды.