Өмір мен үміт арасындағы өзен - Тураева Дина Абдрашовна

Алғы сөз

Бұл кітап — менің өмірімнің үнсіз куәсі.
Бұл — жүректен шыққан сыр, уақыттан өткен тағдыр, ана жүрегінің тереңінде сақталған сезімдердің баяны.

Мен бұл жолдарды жазу үшін қалам алған жоқпын, мен оны жүрегім мәжбүр еткендіктен жаздым. Өмірдің маған сыйлаған қуанышы да, көрсеткен сынағы да аз болған жоқ. Бірақ сол сынақтардың ішінде мен өзімді қайта таныдым, өмірдің шын мәнін түсіндім.

Бұл кітапта мен өзімнің балалық шағымды, жастық арманымды, ана болған сәттегі шексіз бақытты, сондай-ақ жүректі тіліп өткен ауыр жоғалтуды баяндадым. Әрбір жол — менің жан дүниемнің бір бөлшегі.

Кейбір естеліктерді жазу оңай болған жоқ. Кейбір сөйлемдер көз жасымен жазылды. Бірақ мен бұл шындықты ішімде сақтап қалмай, бөлісуді жөн көрдім. Себебі, мүмкін, менің әңгімем біреуге күш берер, біреуге үміт сыйлар.

Бұл кітап — тек менің ғана тарихым емес.
Бұл — аналық махаббаттың, төзімнің, үміттің тарихы.

Егер осы жолдарды оқып отырған жан өз өмірінде қиындық көріп жүрсе, мен оған бір ғана нәрсені айтқым келеді:
Қандай ауыр күндер болса да, олар өтеді.
Жүрек сынғанымен, қайта соғуды біледі.

Мен бұл кітапты жүрегімде сақталған ең қымбат естеліктерге арнаймын.
Және өмірдің әрбір сәтін бағалай білетін жандарға.

 

Тарау 1: Өмір деген…

Өмір деген — бұл шексіз, ағынды өзен тәрізді. Ол өз жолында түрлі көріністерді, түрлі сәттерді бізге ұсынады. Бірде тыныштық пен бейбітшілікке толы, бірде күрес пен дауылға ұқсайды. Өмірге қарапайым ғана қарасақ, ол тек күнделікті тіршілік сияқты көрінуі мүмкін, бірақ оны жанымызбен, жүрегімізбен сезінгенде ғана оның шын мәні ашылады. Біз өмірді тек уақыт өлшегішінен өткен сәттер деп түсінуге бейімбіз, бірақ оның тереңдігі тек біз оны толық қабылдаған кезде сезіледі.

Өмір деген — бұл әрбір сәтте кездесетін таңқаларлық тәжірибе. Бала кезімізде біз әлемге ашықпыз, әр нәрсеге таңғаламыз. Кішкентай нәрселер біз үшін үлкен сырға айналады: жаңбырдың тамшысы, күннің шығуы, ағаштағы құстың үні — бәрі бізге өмірдің сұлулығын сездіреді. Сол алғашқы сезімдер біздің санамызда өмірдің мәнін танудың алғашқы қадамдары болып қалыптасады. Біз әлі білмейміз, бірақ жүрегімізге өмірдің шындықтары баяу-баяу енеді.

Жасөспірім шақта адам өз жолын іздейді. Ол өзінің кім екенін, неліктен тіршілік ететінін түсінуге тырысады. Бұл кезеңде әрбір сұрақ — өмірдің мағынасына апаратын жол. Біз достарымыздың пікіріне құлақ асып, өз ойымызды қалыптастырып, қоғамдағы орнымызды іздейміз. Сол кезде өмір бізге тек көңіл көтеру мен қуаныш қана емес, жауапкершілік пен таңдау жасауды үйретеді. Өмірдің мәні кейде тек бір сәттік табыста емес, сол сәтке жету жолындағы ізденіс пен сабақта жатыр.

Кейінгі кезеңде өмірдің мәні күрделі сабақтар арқылы ашылады. Қиындықтар, кедергілер, сәтсіздіктер — бәрі адамды шыңдайды. Біз оларды жеңген сайын, өзімізді танимыз, күшімізді сезінеміз. Өмір — бұл сынақтардың жолы, бірақ сол сынақтар арқылы ғана адам шынайы бақыт пен тыныштыққа қол жеткізе алады. Бірде бір қиындыққа душар болып, жүрегің ауырса да, оны жеңу арқылы алған сабағың, өзіңе деген сенімің — өмірдің шынайы сыйы болып табылады.

Өмірдің мәні адамдар арасындағы қарым-қатынаста да айқын көрінеді. Достық, махаббат, жанға жылылық сыйлау — осы арқылы біз өмірді толық сеземіз. Біреуге көмектесу, біреудің жүрегіне жылылық беру — тек сол кезде біз өзімізді де, өмірді де түсінеміз. Адамдар арасындағы байланыс, сүйіспеншілік пен қамқорлық — өмірдің ең көркем көрінісі. Сондықтан өмірдің мағынасы тек өзімізді ғана ойлаумен шектелмейді, ол басқаларға жасаған жақсылықтарымызда да көрінеді.

Өмірдің мәні — мақсат пен армандарда. Әр адам өз жолында ізденіп, өз мақсатына жетуге ұмтылады. Бірақ маңыздысы тек мақсатқа жету емес, сол жолдағы әрбір қадам, кездескен адамдар мен алған сабақтар да өмірдің бір бөлігі. Өмірдің толық мәні — армандарға жеткен сәттегі қуаныш пен сол жолдағы тәжірибенің үйлесімінде. Сол себепті өмір — тек нәтиже ғана емес, оның өзі — бір сабақ, бір шығармашылық процесс, бір өнер туындысы.

Сонымен қатар, өмірдің мәні — күнделікті сәттерде. Таңғы күннің алғашқы сәулесі, гүлдің хош иісі, желдің сыбдыры, достармен күлкі бөлісу — осының бәрі өмірдің шынайы құндылығы. Бізді қоршаған әлемнің әрбір көрінісі — өмірдің үнсіз, бірақ мәнді сабақтары. Сол сәттерді сезіну арқылы адам шынайы бақытты түсінеді.

Қорытындылай келе, өмір — бұл тек тіршілік ету емес, оны толық сезіну, түсіну, бағалау. Өмірдің мәні — әр күнді сезу, әр сәттен сабақ алу, адамдарға жақсылық жасау, қиындықтарды жеңу, армандарға ұмтылу және өзіңді табу. Өмір — бізге берілген бір ғана сый, оны бос өткізбеу — біздің міндетіміз. Өмір деген — сезу, түсіну, сүйе білу, өсу және үнемі дамуыңның жалғасуы.

Өмірдің шын мәнін түсінген адам ғана әр сәттен рақат тауып, өзінің жүрегіндегі шынайы байлықты сезіне алады. Өмір — бұл біздің рухани саяхатымыз, әрбір қадамы мен әрбір таңдауымыз бізді жаңа деңгейге жеткізеді. Сол үшін өмірдің әрбір сәтін бағалап, оны жанымызбен, жүрегімізбен қабылдағанымыз жөн.

Тарау 2: Балалық шағымның тынысы

Менің балалық шағым Сырдарияның жағасында өтті. Тыныш, кең дала, өзеннің баяу ағысы мен үшін тек табиғаттың өзі ғана емес, өмірдің тұтастай мәнін түсінуге үйреткен сынып болды. Әрбір күннің әр сағаты өз алдына бір әңгіме, ал сол әңгімелер мені әлсіз, бірақ мықты етіп өсірді. Ауылымыз шағын, тып-тыныш, бірақ бұл мен үшін әлемнің барлық кереметтерінен маңыздырақ еді. Әрбір қадамым, әрбір тынысым ата-анамның қолында болатын. Олар мені жалғыз қалдырмады.

Кішкентайымнан асқазаным ауырды. Асқазаным – ауырғанмен, бірақ жүрегімде үміт болды. Жиі ауруханада жататынмын. Мені ештеңе жасыта алмады – тек ата-анамның мейірімі мен қамқорлығы мені аурудан айықтыратын.

Анам менің жанымда болды. Оның нәзік алақаны мені үнемі қолдап, басымды сипап, үнемі мені тыныштандыратын:
– «Барлығы жақсы болады, қызым…»

Ал әкемнің қатал бет-жүзі, бірақ жанында мені әрдайым сезінетін тыныштық пен сенімділік – ол менің тірегім болды. Әрбір сәтте ол мені дәл сол жерде күтіп тұрғандай сезіндім. Бұл мен үшін өмірдің ең терең мәні еді. Оның көздеріндегі үміт пен күш – менің шын мәнінде тірі қалуымның себебі. Өйткені мен сол кезде өмірдің ең маңызды нәрселерін, ең қарапайым сезімдерін сезініп бастадым.

Сырдарияның жағасындағы шөптер желмен тербеліп, өзеннің ағысы тыныш, бірақ әлі де қатты ағып жатты. Әрдайым бір ой менің жанымды қысып, мені бұл дүниенің қарапайым әрі ғажап екенін сездіретін. Бірақ сол кездерде менің ең үлкен қорқынышым – ата-анамның мені ауыр көргендегі мұңды жүздері болды. Әрбір ауырсыну – олардың жүректерін ауыртатын еді.

Тарау 3: Студенттік жылдардағы күрес

Мен Қарағандыға студент болып келген кезім – өмірімнің жаңа бір белесі еді. Кең далада өткен балалық шағымнан кейін үлкен қала маған мүлде бөлек әлем сияқты көрінді. Биік ғимараттар, асығыс адамдар, тынымсыз қозғалыс – бәрі де маған өмірдің жаңа ырғағын үйреткендей болды. Мен өзімді еркін сезіндім. Алдымда шексіз мүмкіндіктер тұрғандай еді.

Студенттік жылдар – жастықтың ең жарқын кезеңі. Армандарым асқақ, жоспарларым көп болатын. Мен өмірді жаңа қырынан танып, болашағыма сеніммен қарадым. Әрбір таң – жаңа үміт, әрбір кеш – орындалмаған армандарға толы болатын. Бірақ бұл жарық кезеңнің көлеңкесі де бар екенін мен ол кезде әлі толық түсінбеген едім.

Соңғы курсқа келгенде, бәрі бір сәтте өзгеріп кетті. Денсаулығым күрт нашарлады. Басында жай әлсіздік сияқты көрінген нәрсе біртіндеп бүкіл денемді жара басып кетті. Күш-қуатым сарқылып, әрбір қадамым ауырлай түсті. Ақырында мен ауруханаға түстім. Сол күннен бастап менің өмірім екіге бөлінді: бұрынғы мен және кейінгі мен.

Қарағандыдағы аурухананың аппақ қабырғалары мен үшін уақыт тоқтап қалған бір әлемге айналды. Мұнда күн мен түннің айырмашылығы сезілмейтін. Сағаттардың тықылы естілмейді, тек жүректің соғысы мен тыныстың ауыр дыбысы ғана бар. Уақыт созылып, әрбір минут сағатқа айналатын.

Алты ай…
Бұл жай ғана уақыт емес, бұл – ішкі күрестің, үміт пен қорқыныштың, сенім мен күмәннің араласқан ұзақ жолы болды.

Бойымдағы әлсіздік кейде мені толық басып тастайтын. Кей күндері төсектен тұрудың өзі мүмкін емес еді. Әрбір тынысым ауыр, әрбір демім қысқа болатын. Сол сәттерде мен өзімді өмір мен өлімнің арасында ілініп қалғандай сезіндім. Бір қадам алға – өмір, бір қадам артқа – белгісіздік.

Аурухананың терезесінен түскен күн сәулесі мен үшін ерекше мәнге ие болды. Ол жай ғана жарық емес еді. Ол – үміттің белгісі болатын. Сол сәуле менің бетіме түскенде, мен әлі де тірі екенімді, әлі де бір нәрсеге үміт артуға болатынын сезінетінмін.

Бірақ ең үлкен күш – менің жанымдағы адамдар еді.

Әкем…
Ол әрдайым қасымда болды. Ол көп сөйлемейтін. Бірақ оның үнсіздігі – бос үнсіздік емес еді. Оның жанымда жай ғана отыруының өзі маған күш беретін. Кейде мен көзімді ашып, оның маған қарап отырғанын көретінмін. Сол көзқараста мың сөз бар еді: алаңдау, үміт, қорқыныш және шексіз махаббат.

Ол маған ешқашан «беріл» деген жоқ. Тіпті «күрес» деп те айтпады. Бірақ оның жанында отырғанының өзі мен үшін:
«Сен жалғыз емессің»
деген ең үлкен тірек болды.

Анам…
Ол менің қолымды жібермейтін. Сағаттар бойы жанымда отырып, алақанымды ұстап отыратын. Оның қолының жылуы мен үшін дәріден де күшті еді. Ол маған қайта-қайта:
– «Қызым, бәрі жақсы болады… бәрі жақсы болады…»
деп сыбырлайтын.

Бұл сөздер алғашында жай жұбату сияқты көрінген. Бірақ уақыт өте келе олар менің ішкі сеніміме айналды.

Мен анамның көздеріне қараған сайын, екі түрлі сезімді көретінмін: шексіз махаббат пен терең мұң. Сол мұң мені ең қатты ауыртатын. Себебі мен өзім үшін ғана емес, олар үшін де өмір сүруім керек екенін түсіндім.

Менің ауруым – тек менің сынағым емес еді. Бұл – біздің отбасымыздың ортақ күресі болды.

Алты ай ішінде мен өзіммен көп сөйлестім. Бұрын мән бермеген сұрақтар мені мазалай бастады:
Мен не үшін өмір сүремін?
Менің бұл өмірдегі орным қандай?
Егер мен кетсем, не қалады?

Бұл сұрақтар қорқынышты еді. Бірақ дәл осы сұрақтар мені шындыққа жақындатты.

Бір күні мен анық түсіндім:
мен өмір сүргім келеді.

Бірақ бұл шешім қорқыныштан туған жоқ. Бұл – махаббаттан туған шешім болды.

Мен ата-анам үшін өмір сүргім келді.
Олардың үмітін ақтау үшін.
Олардың көзіндегі мұңды қуанышқа айналдыру үшін.

Мен тірі қалуды таңдадым.

Бұл таңдау бір сәттік емес еді. Бұл – күн сайын, әрбір ауырсынумен бірге қабылданатын шешім болды. Әрбір ауыр дем алған сайын, мен өзіме:
«Тағы бір күн. Тағы бір мүмкіндік.»
деп айтатынмын.

Сол алты ай мені түбегейлі өзгертті. Мен бұрынғыдай аңғал студент емес едім. Мен өмірдің бағасын түсінген адамға айналдым.

Мен үшін өмір енді жай уақыт өткізу емес еді.
Өмір – әрбір тыныстың құндылығы,
әрбір жақын адамның қадірі,
әрбір үміт сәулесінің мағынасы болды.

Қарағандыдағы сол аурухана – менің ең ауыр, бірақ ең маңызды мектебіме айналды.

Сол жерде мен өмір сүруді қайта үйрендім.

Тарау 4: Тұрмыс құру, ана болу және алғашқы сынақ

Менің өмірімдегі ең үлкен қуаныш – бірінші ұлымның дүниеге келуі болды. Ол менің жүрегімнің ең нәзік бұрышын жарыққа бөлеп шыққан сәуле сияқты еді. Оның әрбір күлкісі, әрбір тынысы мен үшін өмірдің жаңа мәнін сыйлады. Мен ана болудың ауыртпалығын да, кереметтігін де сол сәттен түсіндім.

Бірақ өмірдің тек қуаныш қана емес, сынақ әкелетінін мен тез түсіндім. Кішкентайым туғаннан кейін ауыр сырқатқа шалдықты. Ол менің қолымда жатып, әрбір таң сайын қиналған кезде, менің жүрегім ауада шайқалып тұрғандай, көз алдында үзіліп кеткендей сезілді.

Ауруханаға апарған сайын мен әрбір сағатты есептедім. Көз алдымда оның кішкентай денесі күресіп жатты. Әрбір демі үшін алаңдадым, әрбір тынысы үшін ұмтылдым. Мен оның жанында өлуге де дайын болдым. Бірақ сонымен бірге мен оны тірі көргім келді. Сол бір ғана мақсат – оны аман-есен көру – менің бүкіл күшімді жұмылдыратын.

Өмір мен өлім арасындағы бұл күрес мені ана ретінде мүлде жаңа деңгейге шығарды. Мен оған барлық махаббатымды, барлық күшімді бердім. Бірақ ең ауыр сәт – оның соңғы демін естіген сәт еді. Менің қолымда жатып, ол мені соңғы рет «Мама» деп шақырды.

Сол бір сөздер…
Олар менің жүрегімді ұрды, бірақ сол арқылы өмірдің шын мәнін көрсетті. Бұл сөздер мен үшін тек қана үн емес еді – олар махаббаттың ең таза, ең шынайы көрінісі, өмір мен өлімнің арасындағы ең нәзік әрі күшті байланыс еді. Сол сәтте мен тек оның өмірін ойладым, оның тынысын сездім, оның жанын өз жүрегімде көтердім. Ол менің аманатым еді, менің тіршілігімнің айнасы.

Ата-анам да мені сол сәттерде ешқашан жалғыз қалдырмады. Олар мен үшін өздерінің барлық күшін, үмітін жұмсады. Анам әрдайым жанымда болды – үмітін, сүйіспеншілігін менің жүрегіме жеткізу үшін үнемі күлімсіреп қарап, дұғада ұстап отырды. Оның көздерінде тек мейірім ғана емес, сондай-ақ мені қолдауға арналған шексіз күш бар еді.

Әкем де жанымда болды. Ол көп сөйлейтін жан емес, бірақ оның үнсіздігі мен үшін сенімнің, тіректің белгісі болды. Ол мені ешқашан тастамайтынын, жанымдағы ауыртпалықты бөлісуге дайын екенін білдірді. Оның тынысы мен жүрегінің соғысы менің әрбір қадамыма күш беретін.

Сол күндер мен үшін уақыттың мәнін өзгертті. Әрбір сағат, әрбір минут, әрбір дем – бағалы болды. Мен аналық махаббаттың қаншалықты терең, қаншалықты ауыр, бірақ қаншалықты керемет екенін терең сезіндім. Мен үшін өмір енді бұрынғыдай қарапайым емес еді. Ол – сүйікті кішкентай жан үшін күрес, үміт үшін күрес, өмір мен өлімнің арасындағы нәзік тепе-теңдік болды.

Сол сынақтан кейін мен аналық күштің шексіздігін түсіндім. Ана болу – тек балаға өмір сыйлау ғана емес, оның әрбір тынысы үшін, әрбір күлісі мен әрбір ауыр демі үшін күресу екенін білдім. Ана болу – шексіз қорқыныш пен шексіз махаббаттың бірдей қатар жүруі.

Және мен сол сәттерде анық білдім: өмір – ең нәзік, ең бағалы сый, оны қорғау – ең үлкен міндет.

Тарау 5: Жоғалтудан кейінгі өмір

Ол кеткеннен кейін өмір шынымен де тоқтап қалғандай болды.
Сырт көзге бәрі бұрынғыдай еді: күн шығады, кеш батады, адамдар өз тіршілігімен жүр. Бірақ мен үшін уақыт өз мағынасын жоғалтқандай болды. Күндер өтіп жатты, алайда олар бір-бірінен айырмашылығы жоқ, үнсіз, бос кеңістікке айналған еді.

Мен өмір сүріп жүрмін бе, әлде жай ғана күндерді өткізіп жүрмін бе — оны өзім де ажырата алмадым.

Үйдің іші ерекше тыныштыққа батып қалды. Бұл жай ғана тыныштық емес еді — бұл сағыныштың, жоқтықтың үнсіздігі болатын. Бұрын әр бұрыштан естілетін бала күлкісі, баланың даусы енді тек естеліктерде ғана қалды.
Кейде сол дыбыстарды әлі де еститіндей боламын. Құлағыма таныс үн жеткендей, жүрегім елең ете түседі. Бір сәтке үміт оянады — есік ашылып, ол жүгіріп кіріп келетіндей...

Бірақ есік үнсіз.
Ал шындық — өзгермейді.

Оның жоқтығына сену — ең ауыр сынақ болды. Ақылмен түсінгенмен, жүрек қабылдағысы келмейді екен. Жүрек әлі де күтеді. Әлі де үміттенеді.

Түндер мен үшін ең қиын уақытқа айналды.
Күндіз адамдардың арасында жүріп, өзімді ұстап тұруға тырыссам, түнде барлық сезімдер оянып кететін. Қараңғылықпен бірге ойлар да қоюланып, жанымды қыса түсетін.

“Неге?”
Осы бір сұрақ мені тыныштыққа жібермеді.

Неге дәл менің балам?
Неге дәл осылай болды?
Неге мен ештеңе өзгерте алмадым?

Бұл сұрақтардың жауабы жоқ екенін біле тұра, мен олардан қашып құтыла алмадым.

Кейде өзімді кінәлі сезіндім.
Мүмкін, мен бірдеңені дұрыс істемедім бе?
Мүмкін, бір мүмкіндік болған шығар?..

Осындай ойлар жүректі ауырлатып, жанды қажытады екен.

Мен өзіммен күрестім.
Сырт көзге мықты болуға тырыстым. Көз жасымды көрсетпеуге тырыстым. Бірақ жалғыз қалған сәттерде жүрек сыр беретін. Ана жүрегі ештеңені ұмытпайды екен. Ол әрбір сәтті, әрбір демді, әрбір жанарды мәңгі сақтап қалады.

Қайғы — жай ғана мұң емес екенін сол кезде түсіндім.
Ол — адамның жан дүниесін түбегейлі өзгертетін күш.

Қайғы адамды баяулатады. Ойлануға мәжбүр етеді. Өмірге басқа көзбен қарауға үйретеді.
Бұрын мән бермеген нәрселер маңызын жоғалтады, ал қарапайым сәттердің өзі жүрекке ерекше әсер ететін болады.

Мен бір нәрсені анық сезіндім:
Мен бұрынғы адам емеспін.

Бірақ сонымен бірге мен толық жоғалып та кетпеппін. Ішімде бір әлсіз, бірақ өшпеген жарық бар еді. Ол — менің балама деген махаббатым. Ол — менің өмірге деген байланысым.

Сол жарық мені толық қараңғылыққа батып кетуден сақтап қалды.

Жоғалту — адамды сындырады.
Бірақ кейде сол сынған жерден жаңа түсінік, жаңа сезім, жаңа күш пайда болады.

Мен оны әлі толық түсінбесем де, бір нәрсені іштей сезе бастадым:
Бұл ауыр жолдың да бір мәні бар.

Және мен сол мәнді табуға әлі де тырысып келе жаттым…

Тарау 6: Қайта тұру – сынбаған рух

Бір күні мен өзіме қарадым.
Айнадағы бейне маған таныс сияқты, бірақ бұрынғы мен емес еді. Көзімде шаршау бар, жүрегімде ауыр үнсіздік бар. Бірақ соның бәріне қарамастан, мен әлі тірі едім.

Мен дем алып тұрдым.
Жай ғана дем алу — бұрын мән бермейтін қарапайым нәрсе — енді маған өмірдің өзі сияқты көрінді.

Сол сәтте ішімнен бір ой өтті:
Мен тірімін. Демек, өмір жалғасады.

Бұл түсінік бір сәтте келген жоқ.
Ол ауыр ойлардың, ұзақ үнсіздіктің, тоқтаусыз ішкі күрестің арасынан баяу, өте баяу жетті. Әрбір күн — сынақ, әрбір таң — жаңа күрес болды.

Алғашында таңды қарсы алғым келмейтін.
Көзімді ашқым келмейтін күндер болды. Себебі жаңа күн — оның жоқтығын тағы бір рет сезіну деген сөз еді.

Бірақ уақыт өте келе мен бір нәрсені байқадым:
таң бәрібір атады.

Қаласам да, қаламасам да — өмір жалғасады.

Сол кезде мен өзіме кішкентай ғана міндет қойдым:
жай ғана тұру.
Жай ғана бір қадам жасау.

Сол кішкентай қадамдар мені қайта өмірге алып келе бастады.

Әр таңды қарсы алу — мен үшін үлкен жеңіс емес, бірақ маңызды қадам болды.
Кейде жай ғана төсектен тұрудың өзі ерлікке тең еді.

Мен өзімді қайта жинай бастадым.
Баяу. Асықпай. Іштей.

Мен бұрынғыдай адам болмайтынымды түсіндім.
Өткен мен қазіргі менің арамда үлкен айырмашылық бар еді.
Бірақ сонымен бірге мен толық жоғалып кетпегенімді де сездім.

Ішімде бір нәрсе әлі тірі еді.
Ол әлсіз, бірақ өшпеген.

Сол — аналық махаббаттың күші еді.

Бұл күш мені құлатпады.
Қайтадан тұрғызды.

Мен кейде өзіме сұрақ қоятынмын:
Мен не үшін өмір сүруім керек?

Жауап бірден келмейтін. Бірақ жүрегімнің тереңінен бір сезім көтерілетін:
Өмірдің өзі үшін.

Мен құламай, қайта тұруды таңдадым.
Бұл таңдау бір рет қана емес, күн сайын, әрбір сәт сайын жасалатын таңдау болды.

Қайта тұру — бір сәттік әрекет емес екен.
Бұл — ұзақ жол.
Бұл — ішкі шешім.

Мен сол жолға түстім.

Мен әлі де ауырсынуды сезіндім.
Мен әлі де сағындым.
Бірақ енді мен тек қайғының ішінде емес едім.

Мен оның үстінен баяу көтеріле бастадым.

Мен өмірге қайта қарадым.
Бұрынғыдай емес, бірақ жаңа көзқараспен.

Мен енді әрбір күнді бос өткізгім келмеді.
Әрбір демнің мәні бар екенін түсіндім.

Сол түсінік мені алға жетеледі.

Сынбаған рух — айқайламайды.
Ол үнсіз күреседі.
Ол құлайды, бірақ қайта тұрады.

Мен де солай болдым.

Мен сынған жоқпын.
Мен тек өзгердім.

Және сол өзгерістің ішінде мен өзімнің жаңа күшімді таптым…

 

Тарау 7: Ана жүрегінің жазылуы

Жара бірден жазылмайды.
Уақыт өтеді, күндер ауысады, жылдар жылжиды. Бірақ кейбір ауырсыну жүректің ең терең түкпірінде қалып қояды. Ол жоғалмайды, тек үнсіз күйге көшеді.

Алғашында мен уақыт бәрін ұмыттырады деп ойлаған едім. Бірақ уақыт ұмыттырмайды екен.
Ол тек адамды өзгертеді.

Уақыттың өз емшілігі бар екенін кейін түсіндім. Ол естеліктерді өшірмейді, керісінше оларды жұмсартады. Бұрын жанымды тілген естеліктер енді жүрегімді ауыртса да, оларда жылылық пайда болды.

Мен қабылдауды үйрене бастадым.
Бұл оңай жол емес еді.

Қабылдау — ұмыту емес екенін түсіндім.
Бұл — болғанды жоққа шығармай, оны жүрекпен мойындау. Бұл — “неге?” деген сұрақтан “солай болды” деген тыныш түсінікке келу.

Бір кезде мен оның жоқтығына қарсы тұрдым. Жүрегім бұл шындықты қабылдағысы келмеді. Бірақ уақыт өте келе мен ішімде бір тыныштық пайда болғанын сездім.

Мен оны енді ауыр күреспен емес, сағынышпен еске алатын болдым.

Оның әрбір күлкісі, әрбір сөзі, әрбір кішкентай қылығы — бәрі менің жадымда тірі. Бұрын бұл естеліктер жанымды жараласа, енді олар мені жылытады.
Мен оның өмірімде болғанына шүкір ететін болдым.

Көз жасым да өзгерді.
Бұрын ол тек ауырлықтан, жоғалтудың азабынан төгілетін. Ал енді кейде сол көз жасы махаббаттан, сағыныштан, жүректегі алғыстан туындайды.

Бұл — мүлде басқа сезім.

Мен бір нәрсені терең түсіндім:
Ана жүрегі ешқашан толық жазылып кетпейді.

Ол әрқашан бір бұрышында сол баланың орнын сақтап қалады. Ол орын ешқашан толмайды. Бірақ уақыт өте келе ол ауыр жара емес, қасиетті естелікке айналады.

Жүрек ауырғанымен, ол өмір сүруді тоқтатпайды.
Керісінше, ол қайта өмір сүруді үйренеді.

Мен де үйрендім.
Баяу, ауыр болса да — үйрендім.

Мен қайта күле бастадым. Қайта адамдармен сөйлесе бастадым. Қайта өмірге қарадым. Бірақ бұл бұрынғы өмір емес еді. Бұл — ішкі терең өзгерістен өткен жаңа өмір болатын.

Мен енді әрбір сәттің бағасын түсінемін.
Әрбір жанның қадірін білемін.

Жоғалту мені әлсіреткен жоқ.
Ол мені тереңдетті.

Менің жүрегім енді бұрынғыдан да сезімтал, бұрынғыдан да түсінгіш.
Өйткені ол ауырлықты да, махаббаттың шексіздігін де көрді.

Және мен бір шындықты қабылдадым:
Кейбір жаралар жазылмайды.
Бірақ олармен бірге өмір сүруге болады.

Сол кезде ғана жүрек шын мәнінде тыныштала бастайды…

 

Тарау 8: Қызым мен клиникалық өлім

Менің өмірімдегі ең ауыр, ең шешуші сәт – қызымның дүниеге келуімен байланысты болды. Ол – менің жүрегімнің ең жарық бөлігі, ең нәзік үмітім еді. Оның дүниеге келген сәті мен үшін тек қуаныш емес, өмірдің жаңа мәнге ие болған шағы болды. Сол бір алғашқы жылаған дауысы жүрегіме жарық болып құйылды. Мен сол сәтте әлемдегі ең бақытты адам едім.

Бірақ кейде өмір ең үлкен қуаныштың артынан ең ауыр сынақты жасырып қояды.

Қызым дүниеге келгеннен кейін, менің денем кенеттен әлсіреп кетті. Алғашында жай ғана шаршау сияқты көрінген күй біртіндеп ауыр халге айналды. Денем өзімдікі болмай қалғандай сезілді. Қол-аяғым мұздап, жүрегімнің соғысы бірде жылдамдап, бірде баяулап, тынысым тарылып бара жатты.

Сол сәтте мен алғаш рет өз денемнің мені тастап бара жатқанын анық сезіндім.

Ауырсыну бүкіл тәнімді жайлап, мен соңғы күшіммен өмірге жабысып қалуға тырыстым. Бірақ ішкі бір әлсіздік мені төменге тарта берді. Жүрегім кеудемде әлсіреп, бір сәтте... тоқтап қалғандай болды.

Мен өмір мен өлімнің шекарасына келіп тірелдім.

Сол сәтте уақыт тоқтап қалғандай болды. Дыбыстар жоғалды. Айналамдағы әлем алыстап, мені қараңғылық өзіне тарта бастады. Көз алдымда ештеңе қалмады – тек шексіз тыныштық пен бос кеңістік.

Бұл – жай ғана қараңғылық емес еді.
Бұл – жан мен тәннің арасындағы ажырау сәті еді.

Мен бір мезетте бәрінен алыстап бара жаттым. Ауырсыну жоқ, қорқыныш жоқ… тек бос кеңістік. Бірақ дәл сол бос кеңістіктің ішінде бір ғана ой қалды.

«Қызым…»

Сол бір ғана сөз мені қайтадан өмірге байлап тұрған жіп сияқты еді.

«Ол аман қалса… мен бәріне дайынмын…»

Бұл ой менің ішкі әлемімнің ең терең түкпірінен шықты. Бұл – қорқыныш емес еді, бұл – махаббат еді. Ана жүрегінің ең соңғы, ең шынайы үндеуі.

Сол сәтте мен түсіндім:
мен өзім үшін емес, қызым үшін өмір сүргім келеді.

Қараңғылық мені жұтып бара жатса да, сол бір әлсіз жарық – қызымның бейнесі мені кері тартты.

Мен қайта оралғым келді.

…

Сыртқы әлемде күрес жалғасып жатты.

Ата-анам менің жанымда болды.

Әкем…
Әдеттегідей сабырлы, бірақ сол сабырдың астында үлкен дауыл жатқанын сезуге болатын. Ол үнсіз тұрды. Бірақ оның үнсіздігі – дәрменсіздік емес, ішкі күрес еді. Оның көздерінде алғаш рет қорқыныш пен үміт қатар көрінді.

Ол мені жоғалтып алудан қорықты.
Бірақ сол қорқыныштың ішінде де үмітті ұстап тұрды.

Әкемнің ішкі дұғасы сөзсіз еді. Ол дауыстап ештеңе айтпады, бірақ оның жүрегі мен үшін жалбарынды. Сол үнсіз дұға – менің жүрегіме жеткендей болды.

Анам…
Ол мені көзінен таса қылмады. Көздері жасқа толы болса да, ішінде сенім бар еді. Ол менің тірі қалатыныма сенді. Оның ішкі дауысы, оның жүрегінің үміті мені қараңғылықтан шығарып жатқандай болды.

Ол мені шақырды.
Жүрегімен шақырды.

…

Бір сәт.

Бір әлсіз қозғалыс.

Жүрек… қайта соқты.

Мен тереңнен бір тыныс алдым. Ауа өкпеме ауыр кірді. Дене қайтадан сезіне бастады. Ауырсыну оралды. Бірақ бұл ауырсыну – өмірдің белгісі еді.

Мен көзімді аштым.

Алдымда әкем отырды.

Ол менің қолымды ұстап отыр екен. Бірақ бұл жай ғана қол ұстасу емес еді. Сол қолда менің өмірім, менің болашағым, менің қайта оралуым жатқандай сезілді.

Оның көздерінде шаршау бар еді. Бірақ сол шаршаудың артында шексіз мейірім мен тыныштық тұрды.

Сол көзқарас маған бір ғана нәрсені айтты:
«Сен қайттың…»

Мен тірі едім.

Өмір мен өлімнің арасындағы жіңішке сызықтан өтіп, қайта оралдым.

…

Кейін мен қызымды көрдім.

Оның кішкентай ғана жүзі, әлсіз, бірақ тірі тынысы…
Және бір сәтте оның ерінінде әлсіз ғана күлімсіреу пайда болды.

Сол күлімсіреу – менің өмірге қайта оралуымның ең үлкен себебі болды.

Мен түсіндім:
өмір – жай ғана тіршілік емес.
Өмір – біреу үшін күресу.
Өмір – біреудің жарығы болу.

Қызым менің жалғасым болды.
Ал мен – оның тірегі болуым керек едім.

Сол күннен бастап мен өмірді бұрынғыдан да қатты бағалай бастадым. Өйткені мен оның қаншалықты нәзік, қаншалықты өткінші екенін өз жүрегіммен сездім.

Мен өлімнің есігін көріп, қайта оралдым.

Және сол оралу – менің жаңа өмірімнің басталуы болды.

Тарау 9: Өмірдің мәні

Қайта тірілу мен үшін жаңа өмірдің басталуы еді. Әрбір тынысым, әрбір жүрек соғысы мен үшін ең үлкен сыйға айналды. Бұрынғы әлсіздігім менің артта қалған шағымдай көрінді; енді мен осы жаңа өмірде, жаңа күшпен, тек өзім үшін емес, ата-анам мен қызым үшін тірі тұрдым. Мен өмірдің әрбір сәтін бағалауды үйрендім, әр демді, әр сәттің құндылығын сезінуге тырыстым. Көзімді ашқанда, әлемнің әр бұрышы мен үшін жаңа сырларымен ашылды, әр нәрсе бұрынғыдан өзгеше көрінді.

Сырдарияның жағасында қайта тұрдым. Өзеннің суы баяу ағып, әр тамшысы менің жүрегімде тыныштық пен үміт туғызды. Желмен тербелген шөптер мен ағаштардың сыбдыры, қыстың ызғарлы самалы мен жаздың жылы шуағы, күздің сары жапырақтары – бәрі менің жаңа өмірімнің көрінісі сияқты еді. Табиғаттың әр қозғалысы мен үшін біртұтас сырлы әуенге айналды.

Қызымның күлкісі мен үшін барлық ауыртпалықты ұмыттырды. Оның әрбір қимылы, әрбір нәзік демі менің өмірімнің мәнін көрсеткендей болды. Ол менің ең үлкен аманатым, менің жүрегімнің жалғасымы. Осы күндері менің бойымда тек бір ғана ой бар: мен тірі болдым. Менің өмірім үшін күрескен ата-анам бар, менің жүрегімде өмірімнің мәні – қызым бар. Ол менің болашағым, менің тіршілігімнің символы. Енді мен үшін ең басты міндет – оларды қорғау, қолдау және сүйіспеншілігімді үзбей көрсету.

Ата-анам – менің өмірімдегі шексіз махаббаттың белгісі. Олардың берген ең үлкен сабағы – өмірдің құндылығын сезіну, махаббаттың күшін түсіну және қиын сәттерде бірге болу. Олар мені тірі ету үшін бар күшін сарп етті. Мен оларға тек қарыздар болдым. Бірақ бұл қарыз тек сөз емес, ол – өмірімді толыққанды өткізуге, олардың сенімін, махаббатын ақтауға арналған міндет.

Сырдария жағасында қайтадан тұрғанда, мен өзіме тек бір сөзді қайталадым:

«Тірі болу – махаббаттың күші».

Өмір мен өлім арасындағы жіңішке сызықтан өтіп, тірі қалуым үшін ата-анам мен қызымның маған деген сенімі, үміті және шексіз махаббаты жеткілікті болды. Мен үшін әр күн – жаңа мүмкіндік, әр дем – жаңа өмір. Енді мен үшін өмір тек тіршілік емес, ол – күрес, жауапкершілік және сүйіспеншілік.

Қыс, көктем, жаз, күз – барлығы мен үшін шексіз циклді білдіреді, бірақ ең бастысы – осы циклдің әр сәтін бағалау. Өйткені тірі болу – тек дем алу емес, тірі болудың мәнін түсіну, әрбір сәттің құнын сезіну. Өмірдің әр демі – сынақ, әр күлу – жеңіс, әр көз жас – мағына.

Мен енді түсіндім: өмірдің шын мәні – махаббатта, қамқорлықта, үмітте және күресте. Тірі болу – бұл тек өзін сақтау емес, оны сүйгендерің үшін күресу, өмірді бағалау, әрбір күнді толық сезіну. Қызым менің жүрегімнің жарқыраған шамы, менің тірі қалуымның себебі, менің өмірімнің мәні.

Осыдан кейін мен әрбір күнді жаңа көзқараспен қарсы аламын: әр демнің қадірін білемін, әр сәтті бағалаймын, әр адамның жүрегіндегі махаббатқа ризашылығымды білдіремін. Өйткені тірі болу – ең үлкен сый, ал оны сүйгендерің үшін бағалау – ең биік міндет.

Тарау 10: Немерелерім – өмірдің жалғасы

Уақыт бәрін өзгертеді.
Бір кезде жанымды қараңғылық басқандай көрінсе, бір күні сол қараңғылықтың ішінен әлсіз бір жарық жылтырады.

Сол жарық — менің немерелерім еді.
Нұрасыл, Мустафа, Нұрлыхан.

Олар менің өміріме жай ғана қуаныш болып келген жоқ. Олар — жүрегімнің қайтадан соғуына себеп болған жандар.

Алғаш рет оларды құшағыма алған сәтте жүрегімде бұрын ұмытылған бір жылылық оянды. Кішкентай алақандары, таза күлкілері, аңғал көзқарастары — бәрі менің жан дүниеме бір ерекше тыныштық сыйлады.

Олардың әрбір күлкісі менің жүрегіме жарық құятындай.
Сол күлкіде өмір бар. Сол күлкіде үміт бар.

Мен кейде олардың жүздеріне ұзақ қарап отырамын. Сол сәтте мен уақыттың тоқтамағанын, өмірдің үзілмегенін терең сезінемін.
Өмір жалғасып жатыр. Махаббат та бірге жалғасып келеді.

Олардың қасында мен қайтадан күле бастадым.
Қайтадан баладай қуана бастадым.

Әрбір бірге өткізген сәт — мен үшін баға жетпес қазына.
Қарапайым ғана сәттер: бірге отыру, бірге күлу, кішкентай әңгімелер — бәрі жүрегіме ерекше жылу береді.

Мен олардан болашақты көремін.
Олардың көздерінен — таза үмітті, шексіз мүмкіндікті көремін.

Кейде ішімнен бір ой өтеді:
Өмір ешқашан бос қалдырмайды екен.
Ол бір нәрсені алса, орнына басқа бір жарық береді.

Әрине, өткенді ештеңе алмастырмайды.
Жүректегі орын өзгермейді.

Бірақ жаңа келген махаббат жүректегі жарықты қайта жандыра алады.

Немерелерім менің жанымды емдеген жоқ —
бірақ олар маған қайтадан өмір сүруді үйретті.

Мен олар арқылы өмірдің жалғасатынын түсіндім.
Махаббаттың ешқашан үзілмейтінін түсіндім.

Олар — менің үмітім.
Олар — менің жалғасым.
Олар — менің жүрегімдегі қайта жанған жарық.

Тарау 11: Өмірге деген жаңа көзқарас

Мен өмірді бұрынғыдай қабылдамаймын.
Бұрын маған күндер бір-біріне ұқсас, қарапайым ағым сияқты көрінсе, енді әрбір күннің өз салмағы, өз мәні бар екенін түсіндім. Өмір енді жай ғана өтіп жатқан уақыт емес, ол — бағалануы тиіс үлкен аманат сияқты сезіледі.

Әрбір күн — сый.
Ол сыйдың ішінде қуаныш та бар, сынақ та бар, бірақ ең бастысы — мүмкіндік бар. Тағы бір рет өмір сүруге, сезінуге, түсінуге берілген мүмкіндік.

Әрбір адам — аманат.
Бұрын мен адамдардың қадіріне онша мән бермейтін сәттер болды. Ал қазір бір ғана дауыстың өзі, бір ғана жылы сөздің өзі жүрекке ерекше әсер етеді. Өйткені өмірдің қаншалықты нәзік екенін көрген адам ғана әрбір жанның қадірін шын сезінеді екен.

Бұрын мән бермеген қарапайым нәрселер енді ерекше болып көрінеді.
Таңның атуы — жай ғана күннің басталуы емес, жаңа үміттің оянуы сияқты. Терезеден түскен жарықтың өзі жүрекке тыныштық сыйлайды.

Баланың күлкісі — енді жай дыбыс емес, өмірдің үзілмегенінің дәлелі сияқты. Сол күлкіде болашақ бар, сол күлкіде жалғасып жатқан өмір бар.

Жақын адамның даусы — бұрынғыдай үйреншікті емес, жүректі жылытатын, тіршілік бар екенін еске салатын үнге айналды. Кейде сол дауысты естудің өзі адамның ішін тыныштандырады.

Мен енді өмірді сырттай бақылап қана қоймаймын.
Мен оны іштей сезінемін. Тереңінен қабылдаймын.

Өмірдің нәзік екенін түсіндім.
Ол бір сәтте өзгеріп кетуі мүмкін. Бір сәтте бәрі басқа арнаға бұрылуы мүмкін. Сол себепті әрбір сәттің құны артады.

Бірақ дәл сол нәзіктіктің ішінде оның ең үлкен құндылығы жатыр.
Өмір мықты болғандықтан емес, нәзік болғандықтан қымбат. Өйткені біз оны ұстап тұра алмаймыз, тек сезіне аламыз.

Мен осыны жүрегіммен қабылдадым.
Енді мен үшін өмір — тек күндерді өткізу емес. Ол — әрбір сәтті сезіну, әрбір демді бағалау, әрбір кездесуді жүрекпен қабылдау.

Мен енді өмірден қорықпаймын.
Қорқыныш толық жоғалып кеткен жоқ, бірақ ол бұрынғыдай мені басқармайды.

Мен енді өмірді түсінуге тырысамын.
Неге бәрі дәл осылай болады? Неге қуаныш пен қайғы қатар жүреді? Бұл сұрақтарға толық жауап жоқ екенін білемін. Бірақ мен енді жауап іздеуден бұрын өмірдің өзін тыңдауға үйреніп келемін.

Өмір — күрделі.
Бірақ сонымен бірге ол шексіз әдемі.

Тарау 12: Үміт сәулесі

Әрбір қараңғылықтың артында жарық бар.
Басында бұл сөз маған жай ғана жұбату сияқты көрінетін. Адамдар қиын сәтте айтатын әдемі тіркес қана сияқты еді. Бірақ уақыт өте келе мен оны жүрекпен түсіне бастадым.

Мен оны кітаптан емес, өмірден білдім.
Өз басымнан өткерген ауыр күндер, көз жаспен өткен түндер, үнсіздікке толы таңдар арқылы түсіндім.

Иә, мен жоғалттым.
Иә, мен ауырдым.
Иә, кей күндері өзімді жоғалып кеткендей сезіндім.

Бірақ мен сынбадым.

Себебі менің жүрегімде бір нәрсе ешқашан толық өшпеді. Ол — үміт еді. Кейде өте әлсіз, кейде тек сыбыр сияқты ғана сезілетін, бірақ бәрібір тірі тұрған үміт.

Сол үміт мені алға сүйреді.
Ештеңе өзгермеген күндердің өзінде мені ұстап тұрды.
Тіпті қараңғылық қоюланып кеткен сәттерде де ішімде бір кішкентай жарық сөнбей тұрды.

Үміт — адамды тірі ұстайтын ең үлкен күш.
Ол кейде әлсірейді. Кейде адам оны жоғалттым деп ойлайды. Бірақ шын мәнінде ол толық жоғалмайды екен. Ол тек тынышталып, жүректің ең түбінде үнсіз жатады. Уақыты келгенде қайтадан оянады.

Мен соны түсіндім.

Менің өмірім — соның дәлелі.
Сынғандай көрінген сәттерім де болды. Бірақ сол сынған жерлердің арасынан қайтадан жарық өтетінін уақыт көрсетті.

Мен енді бір нәрсеге сенемін:
адам жүрегі қанша ауырса да, егер ішінде үміттің бір ұшқыны қалса — ол адам қайта тұра алады.

Егер осы жолдарды оқып отырған жан болса, мен жүрегімнен бір ғана нәрсені айтқым келеді.

Қандай ауыр күндер болса да, олар мәңгі емес.
Қараңғылық ұзақ көрінгенімен, ол да өтеді.
Бір күні таң қайта атады.

Жүрек қайтадан соғады.
Баяу болса да, ауыр болса да — қайта соғады.

Жарық қайтадан жанады.
Бірден емес, бірақ міндетті түрде жанады.

Өмір жалғасады.
Кейде ауыр, кейде жұмсақ, кейде түсініксіз болса да — ол тоқтамайды.

Және сол өмірдің ішінде әрқашан үміт бар.
Тіпті ең кішкентай үміттің өзі адамды алға жетелей алады.

Сол үміт — бәрінен қымбат.

 

Тарау 13: Менің ғұмырым – жел, жаңбыр, найзағай және теңіз секілді

Менің өмірім – бір ғана жол емес, ол – табиғаттың тылсым әуеніндей күрделі, құбылмалы және керемет әсемдікке толы. Бүгін мен 59 жастамын. Бұл жас – тек сан ғана емес, бұл – желмен сырласқан жылдар, жаңбырмен сыр бөліскен сәттер, найзағайдай жарқ еткен шешуші сәттер мен теңіз толқынының ұлы ырғақтары арқылы өтіп келген өмір жолы.

Мен кейде өзімді жұмсақ самал желдің серігі сеземін. Ол желдей жылы леппен жанымды тербеп, үміт ұялатады, ойымды сергітеді. Сол самал сияқты мен де өмірде әрдайым алға ұмтылып, жаңа қадамдар жасап, кейде үнсіз ғана сыр айттым. Ал кейде сол жел дауылға айналып, мені шайқап, қатты сынақтарға душар етті. Бірақ дәл сол дауылдар мені әлсіреткен жоқ – керісінше, олар мені мықты, төзімді, өмірдің ағысына қарсы тұра білетін адам етті.

Жаңбыр – менің жүрегімнің үні, өмірімдегі сырлы көріністердің бейнесі. Тамшылап төгілген әрбір жаңбыр тамшысы – өткен шақтың ескерткіші, сағыныш пен мұң, ішкі сезімдердің көрінісі. Кейде жаңбыр баяу ғана себелеп, жанымды жайландырады, кейде нөсерлеп, ішкі әлемімді тазалап, жанымды жеңілдетеді. Жаңбырдан кейінгі таза ауадай, мен де әр сынақтан кейін жаңарып, жаңа өмірге жол аштым.

Ал найзағай – менің тағдырымдағы ең өткір, ең шешуші сәттердің белгісі. Кенет жарқ етіп аспанды жарып түсетін сол сәуле секілді, өмірімде де күтпеген, кейде қорқынышты, кейде керемет сәттер болды. Сол найзағайлар жүрегімді дүрсілдетіп, мені батылдыққа жетеледі. Бірақ әр найзағайдан кейін мен өзімді жаңа бір үмітке толы сездім, өмірдің мәнін тереңірек ұғындым.

Менің ғұмырым – шексіз теңіз. Кейде ол тыныш, мөлдір айнадай – бәрі орнықты, бәрі анық. Ал кейде толқындар биік көтеріліп, жан дүниемді шайқап өтеді. Сол толқындардың арасынан аман өтіп, мен қайта тұрдым, өзімді жаңарттым. Теңіз ешқашан тоқтамайды, үнемі қозғалыста. Менің өмірім де дәл сондай – тоқтаусыз, терең, толқынды.

59 жыл – бұл тек уақыт өлшемі емес, бұл – өмірдің әрбір күйін бастан өткерген кезең. Желдің ызғары да, жаңбырдың мұңы да, найзағайдың жарқылы да, теңіздің толқыны да менің жан дүниеме із қалдырды. Сол іздер – менің өмірімнің өрнегі, менің кемелділігім мен рухани байлығымның куәсі.

Қазір мен өмірге терең тыныштықпен қараймын. Әр таң – жаңа үміт, әр кеш – өткен өмірге есеп. Мен үшін өмір – күрес қана емес, ол – сұлулық, сабыр, түсіну, қабылдау және кешіру. Мен – желмен шыныққан, жаңбырмен тазаланған, найзағаймен оянған, теңіз толқынымен тербелген адаммын.

Менің ғұмырым – әлі де жалғасып жатқан, табиғатпен үндескен керемет бір симфония. Сол симфонияның әр нотасы менің жүрегімде, әр толқыны менің рухымда мәңгі тірі…

 

Тарау 14: Қорытынды – өмірдің құндылығы

Мен Сырдарияның жағасында қайта тұрғанда, табиғаттың әр сәті мен үшін жаңа өмірдің символына айналды. Әр толқын, әр жел соғуы, әр ағаштың сыбдыры мен үшін өмірдің нәзік, бірақ мәнді сәттерін еске салатын көрініс болды. Осы кең далада тұрып, мен өзімді бұрынғыдан әлдеқайда мықты сездім, бірақ бұл мықтылық тек физикалық емес, рухани күштің белгісі еді. Әр демім, әр қадамым – өмірге деген ризашылықпен, тіршіліктің әр сәтін бағалаумен толды.

Мен өмір мен өлім арасындағы шекарадан өткен кезімді ойладым. Қызымның кішкентай қолы, ұлымның алғашқы күлкісі, ата-анамның жанымда тұрған сенімі – осының бәрі мені тірі етті. Сол сәттерді есіме алғанда, жүрегім әлі де жылып, көзіме жас келеді. Өмір тек біздің жеке сезіміміз емес, оны бөлісетін адамдар арқылы ғана құндылыққа ие болады екен. Бұл – мен үшін өмірдің ең үлкен сабақтарының бірі болды.

Менің өмірімнің әр мезгілі – қыс, көктем, жаз, күз – өз алдына ерекше мәнге ие:

• Қыс – күрес пен шыдамдылық, ауыр сәттерді жеңу. Әр қиындық, әр ауыр сынық мені мықты қылды, бірақ тек физикалық емес, рухани да берік етті.
• Көктем – үміт пен жаңа бастамалар, өмірдің қайта жаңаруы. Сол кезеңде мен әр демімде жаңа мүмкіндіктерді көрдім, өмірдің әр сәтінде қайтадан туылудың күшін сезіндім.
• Жаз – бақыт пен қуаныш, балалық шақ естеліктері, махаббат пен сүйіспеншіліктің жылуы. Сол жылулар менің жүрегіме тіршіліктің мәнін еске салды.
• Күз – ой мен сағыныш, өткенді еске алу, өмір жолын бағалау. Сол сәттерде мен өткен ауыртпалықтар мен сынақтарды, жеңістер мен жеңілістерді қайтадан сездім, олардың әрқайсысының құндылығын түсіндім.

Мен тірі болдым, өйткені менің өмірім тек мен үшін емес, менің ұрпақтарым үшін, менің ата-анам үшін де маңызды болды. Қиындықтар мені сындырмады, керісінше, мені тереңірек сезуге, адамдардың мейірімін бағалауға, әр демді бағалауға үйретті. Мен түсіндім: өмірдің шынайы мәні – махаббат, қамқорлық және бір-бірімізге деген жауапкершілік. Біз тірі болу үшін күресеміз, бірақ тірі болудың ең үлкен сыйы – өзімізді сүйетіндерді қорғап, олар үшін өмір сүру.

Сырдарияның жайлы ағып жатқан сулары, кең дала, күннің алтын сәулелері – бәрі менің өмірімнің символына айналды. Сол табиғатта мен өзімді тек тірі адам ретінде ғана емес, тіршіліктің мәнін түсінген жан ретінде сезіндім. Мен тірі болдым, менің өмірім жалғасып жатыр, және әр демім мен үшін жаңа мүмкіндік, жаңа үміт, жаңа бастама.

Менің тарихым – тек менің ғана емес, біздің барлық адамдардың өмірге деген сүйіспеншілігі мен күресінің бейнесі. Өмір – оны бағалай білсең ғана керемет. Өмір – бұл күрес, махаббат, үміт, және әр демнің құндылығы. Әрбір көзқарас, әрбір күлкі, әрбір қимыл бізге тіршіліктің мәнін еске салады. Мен өз өмірімнен ғана емес, айналамдағы адамдардың өмірінен де сабақ алдым – өйткені біз тіршіліктің мәнін бір-біріміз арқылы сеземіз.

Мен енді түсіндім: өмірдің шын құндылығы – махаббатта, жауапкершілік пен қамқорлықта, және әр сәтті толық сезінуде. Сол себепті мен әр күнді ризашылықпен қарсы аламын, әр демді бағалаймын, әр жанға шынайы махаббатымды көрсетемін. Өйткені тірі болу – тек дем алу емес, оны толық, мәнді және жүрекпен сезіну.

Сырдарияның кең даласы мен жайлы сулары мен үшін тек көрініс емес, менің өмірімнің, тіршіліктің символына айналды. Ал мен тірі болдым. Менің өмірім жалғасып жатыр, және әр демім – жаңа мүмкіндік, жаңа өмір, жаңа махаббат.