CLIL ТЕХНОЛОГИЯСЫН АҒЫЛШЫН ТІЛІ САБАҚТАРЫНДА ҚОЛДАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ - Жидебаева Ділнәз Серікбайқызы

Аннотация

Бұл мақалада ағылшын тілі сабақтарында CLIL технологиясын қолданудың тиімділігі қарастырылады. Қазіргі білім беру жүйесінде шетел тілін оқыту барысында тек тілдік білім беру ғана емес, сонымен қатар оқушылардың пәндік білімін дамыту маңызды болып отыр. Осыған байланысты CLIL технологиясы заманауи оқыту әдістерінің бірі ретінде кеңінен қолданылуда. Мақалада CLIL әдісінің ерекшеліктері, артықшылықтары және оқушылардың коммуникативтік дағдыларын дамытудағы рөлі талданады. Сонымен қатар педагогикалық практика барысында қолданылған тапсырмалар мен әдістер сипатталады. Зерттеу нәтижесінде CLIL технологиясының оқушылардың ағылшын тіліне деген қызығушылығын арттырып, олардың сыни ойлау және сөйлеу дағдыларын дамытуға оң әсер ететіні анықталды.

Тірек сөздер

CLIL технологиясы, ағылшын тілін оқыту, интерактивті әдістер, коммуникативтік дағды, мотивация, speaking skills, заманауи білім беру, пәндік оқыту

Кіріспе

Қазіргі таңда білім беру жүйесі халықаралық стандарттарға сай дамып келеді. Заманауи қоғам шетел тілдерін меңгерген, сыни ойлай алатын және бірнеше сала бойынша білімді мамандарды қажет етеді. Осыған байланысты ағылшын тілін оқытуда жаңа технологиялар мен тиімді әдістерді қолдану маңызды болып отыр.

Соңғы жылдары білім беру саласында кең таралған әдістердің бірі — CLIL технологиясы. CLIL (Content and Language Integrated Learning) — пән мен тілді кіріктіріп оқыту әдісі. Бұл технология барысында оқушылар бір уақытта әрі пәндік білім алып, әрі ағылшын тілін меңгереді.

CLIL технологиясы оқушылардың тілдік ортаға бейімделуіне, жаңа ақпаратты ағылшын тілінде қабылдауына және пәндік терминдерді меңгеруіне мүмкіндік береді. Сонымен қатар бұл әдіс оқушылардың сөйлеу, тыңдау, оқу және жазу дағдыларын дамытуда маңызды рөл атқарады.

Бұл мақаланың мақсаты — ағылшын тілі сабақтарында CLIL технологиясын қолданудың тиімділігін анықтау және педагогикалық практика барысында алынған тәжірибені талдау.

CLIL технологиясының ерекшеліктері

CLIL технологиясы дәстүрлі оқыту әдістерінен ерекшеленеді. Бұл әдісте басты назар тек грамматиканы оқытуға емес, пәндік мазмұнды меңгеруге де аударылады.

CLIL технологиясының негізгі мақсаты:

            •          оқушылардың ағылшын тілін практикада қолдануын дамыту;

            •          пәндік білім мен тілдік білімді қатар меңгерту;

            •          сыни ойлау қабілетін қалыптастыру;

            •          коммуникативтік дағдыларды дамыту;

            •          халықаралық білім беру талаптарына бейімдеу.

Бұл технология барысында оқушылар тек жаңа сөздерді жаттап қана қоймай, оларды нақты тақырыптар мен өмірлік жағдайларда қолданады.

CLIL технологиясының артықшылықтары

Оқушылардың мотивациясын арттыру

CLIL технологиясы оқушылардың ағылшын тіліне деген қызығушылығын арттырады. Себебі сабақ барысында оқушылар тек тіл үйреніп қана қоймай, жаңа ақпарат алады.

Мысалы:

            •          geography;

            •          biology;

            •          history;

            •          science;

            •          art сияқты тақырыптар ағылшын тілінде қарастырылуы мүмкін.

Бұл оқушылардың танымдық қызығушылығын күшейтіп, сабаққа белсенді қатысуына әсер етеді.

Коммуникативтік дағдыларды дамыту

CLIL технологиясы speaking skills дамытуда өте тиімді. Сабақ барысында оқушылар:

            •          пікір алмасады;

            •          сұрақтарға жауап береді;

            •          жобалар қорғайды;

            •          диалогтар құрады;

            •          презентациялар жасайды.

Мұндай тапсырмалар оқушылардың ағылшын тілінде еркін сөйлеуіне көмектеседі.

Сыни ойлау қабілетін дамыту

CLIL әдісі оқушыларды ақпаратты талдауға, салыстыруға және өз пікірін білдіруге үйретеді. Бұл олардың логикалық және сыни ойлау қабілеттерін дамытады.

Мысалы, оқушылар белгілі бір тақырып бойынша:

            •          себеп-салдарды анықтайды;

            •          өз көзқарасын қорғайды;

            •          мәселені шешу жолдарын ұсынады.

Пәндік білімді дамыту

CLIL технологиясының маңызды ерекшелігі — пәндік білімді ағылшын тілі арқылы меңгерту. Бұл оқушылардың академиялық сөздік қорын байытады және халықаралық білім кеңістігіне бейімдейді.

Ағылшын тілі сабақтарында CLIL технологиясын қолдану

Ағылшын тілі сабақтарында CLIL технологиясын қолдану үшін мұғалім әртүрлі интерактивті әдістерді пайдалана алады.

Сабақ барысында:

            •          бейнематериалдар;

            •          топтық жұмыстар;

            •          жұптық тапсырмалар;

            •          жобалық жұмыстар;

            •          рөлдік ойындар;

            •          презентациялар қолданылуы мүмкін.

Мысалы, “Healthy Lifestyle” тақырыбында оқушылар денсаулыққа пайдалы әдеттер туралы ағылшын тілінде талқылау жүргізеді. Бұл тапсырма арқылы олар жаңа лексиканы меңгеріп қана қоймай, өз ойларын еркін жеткізуге үйренеді.

Сонымен қатар CLIL сабақтарында Kahoot, Quizizz, Wordwall сияқты цифрлық платформаларды қолдану тиімді нәтиже береді. Бұл платформалар оқушылардың белсенділігін арттырып, оқу процесін қызықты етеді.

Педагогикалық практика барысында қолданылған әдістер

Преддипломдық педагогикалық практика барысында ағылшын тілі сабақтарында CLIL технологиясының элементтері қолданылды.

Сабақтарда:

            •          speaking activities;

            •          vocabulary tasks;

            •          project work;

            •          interactive games ұйымдастырылды.

Мысалы, “Food and Drink” тақырыбында оқушылар дұрыс тамақтану туралы ағылшын тілінде пікір алмасты. Олар топтық жұмыс барысында пайдалы және зиянды тағамдарды салыстырып, өз ойларын қорғады.

Сондай-ақ Quizizz платформасы арқылы тақырып бойынша интерактивті тапсырмалар орындалды. Оқушылар тапсырмаларды қызығушылықпен орындап, белсенділік танытты.

Практика барысында байқалғандай, CLIL технологиясы оқушылардың ағылшын тілінде сөйлеуге деген сенімділігін арттырды және олардың пәнге қызығушылығын күшейтті.

Қорытынды

Қорытындылай келе, CLIL технологиясы қазіргі ағылшын тілін оқытудағы тиімді әдістердің бірі болып табылады. Бұл технология оқушылардың тілдік және пәндік білімін қатар дамытуға мүмкіндік береді.

CLIL әдісі оқушылардың мотивациясын арттырып, олардың коммуникативтік, сыни ойлау және шығармашылық қабілеттерін дамытады. Сонымен қатар бұл технология оқушылардың ағылшын тілін практикада қолдануына жағдай жасайды.

Педагогикалық практика нәтижесі CLIL технологиясының білім беру сапасын арттыруда маңызды рөл атқаратынын көрсетті. Сондықтан қазіргі мұғалімдер ағылшын тілі сабақтарында осы технологияны тиімді қолдануы қажет.

Пайдаланылған әдебиеттер

            1.         CLIL Activities Dale L., Tanner R. CLIL Activities. Cambridge University Press, 2012.

            2.         How to Teach English Harmer J. How to Teach English. Pearson Education Limited, 2007.

            3.         Techniques and Principles in Language Teaching Larsen-Freeman D. Techniques and Principles in Language Teaching. Oxford University Press, 2000.

            4.         Cambridge English ресми сайты

            5.         Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрлігі Орта білім беру жүйесіндегі жаңартылған білім мазмұны бойынша әдістемелік материалдар.