Отанына оралған пржевальский жылқылары

Әлемдегі соңғы жабайы жылқы тұқымы саналатын Пржевальский жылқылары шамамен 200 жылдан кейін Қазақстанға қайта әкелінді. Бұл – сирек кездесетін жануарды тарихи мекеніне қайта жерсіндіруге бағытталған халықаралық табиғат қорғау жобасының маңызды кезеңі.

Пржевальский жылқысы (Equus przewalskii) – табиғатта сақталған жалғыз жабайы жылқы түрі. Бір кездері Еуразияның ұлан-ғайыр даласын мекендеген бұл жануар XIX–XX ғасырларда шамадан тыс аңшылық, мекен ету ортасының тарылуы және адам әрекетінің күшеюі салдарынан табиғаттан жойылып кетті. Кейін түрдің аз ғана бөлігі әлемнің хайуанаттар бақтары мен арнайы қорықтарында сақталып, халықаралық асылдандыру бағдарламаларының арқасында қайта көбейтілді.

Мамандардың айтуынша, Қазақстанның кең даласы Пржевальский жылқысының тарихи таралу аймағының бір бөлігі болған. Сондықтан оларды туған мекеніне қайта жерсіндіру биоалуантүрлілікті қалпына келтірумен қатар, дала экожүйесінің табиғи тепе-теңдігін сақтауға да ықпал етеді.

Жануарлар жаңа ортаға бейімделу үшін арнайы дайындалған қорғалатын аумаққа жеткізілді. Алғашқы кезеңде олар ветеринарлық бақылаудан өтіп, бейімдеу қоршауларында ұсталады. Кейін табиғи ортаға кезең-кезеңімен жіберіліп, олардың қозғалысы мен денсаулығын мамандар тұрақты бақылап отырады.

Экологтардың пікірінше, бұл жоба Қазақстандағы табиғатты қорғау ісіндегі маңызды жетістіктердің бірі саналады. Егер жерсіндіру жұмыстары сәтті жүзеге асса, алдағы жылдары елімізде Пржевальский жылқыларының тұрақты жабайы популяциясын қалыптастыруға мүмкіндік туады. Бұл сирек кездесетін жануарды сақтап қалуға ғана емес, табиғи дала экожүйесін қалпына келтіруге де оң әсерін тигізеді.

Сарапшылардың айтуынша, Пржевальский жылқыларының қазақ даласына қайта оралуы – табиғатты қорғау саласындағы халықаралық ынтымақтастықтың жарқын нәтижесі. Шамамен екі ғасырдан кейін тарихи мекеніне қайта табан тіреген жабайы жылқылар Қазақстанның табиғи мұрасын сақтауға бағытталған ұзақ мерзімді жұмыстардың маңызды символына айналып отыр.