Гиперсезімталдық: сый ма әлде қарғыс па?

Гиперсезімталдық: сый ма, әлде қарғыс па?

Бір күні достарымның бірі маған әзілдеп бір сөз айтты. Басқалар күліп, оны жай қалжың ретінде қабылдады. Бірақ сол сөз менің ойымнан ұзақ уақыт кетпей қойды. Сол кезде мен бір нәрсе туралы ойлана бастадым. Неліктен кей адамдар кез келген жағдайды жеңіл қабылдайды, ал кейбіреулер кішкентай нәрсенің өзін жүрегіне жақын қабылдайды? Гиперсезімталдық шынымен адамның өмірін қиындататын қасиет пе, әлде оның ерекше артықшылығы ма?

Адамдардың барлығы бірдей емес. Біреу қатты сын естісе де оған мән бермейді, ал енді біреу сол сөзді ұзақ уақыт ойлап жүреді. Біреу қайғылы фильм көріп отырып жыламайды, ал біреу экрандағы кейіпкер үшін көз жасын төгуі мүмкін. Бұл адамдардың әлсіздігін емес, олардың эмоцияларды қабылдау деңгейінің әртүрлі екенін көрсетеді.

Қазіргі қоғамда гиперсезімтал адамдар туралы пікір де әртүрлі. Кейбіреулер оларды тым әсерленгіш, тым уайымшыл немесе әлсіз деп санайды. Алайда бұл көзқарас әрдайым дұрыс бола бермейді. Себебі гиперсезімталдық тек қиындық қана емес, сонымен қатар ерекше қабілет те болуы мүмкін.

Кішкентай бір мысал ретінде музыканы алып қарайық. Бір әнді тыңдаған екі адамды елестетейік. Біреуі оны жай ғана әуен ретінде қабылдайды. Ал екіншісі сол әннен ерекше сезім алып, оның мағынасын терең түсінеді. Музыка өзгерген жоқ, айырмашылық оны қабылдаған адамдарда ғана. Гиперсезімтал адамдар да дәл осылай айналасындағы дүниені тереңірек сезінеді.

Психологтардың пікірінше, гиперсезімтал адамдар эмоцияларды, дыбыстарды, сөздерді және қоршаған ортаны басқаларға қарағанда күштірек қабылдайды. Олар көбіне жанашыр келеді, басқа адамдардың көңіл күйін тез байқайды және өзгелердің мәселесіне бейжай қарамайды. Осындай қасиеттердің арқасында олар жақсы дос, жақсы тыңдаушы бола алады.

Бірақ бұл қасиеттің екінші жағы да бар. Гиперсезімтал адамдар сын мен ренішті ауыр қабылдауы мүмкін. Кейде олар басқалар байқамайтын нәрселер үшін уайымдап, өздерін шаршатып алады. Қоғамдағы кейбір қатал пікірлер мен әділетсіздіктер де оларға қатты әсер етеді. Сондықтан кейде гиперсезімталдық адамға ауыр жүк сияқты көрінуі мүмкін.

Алайда бұл қасиет неден пайда болады деп ойландыңыз ба? Ғалымдардың пікірінше, оған адамның мінезі, тәрбиесі, өмірлік тәжірибесі және жүйке жүйесінің ерекшеліктері әсер етеді. Яғни гиперсезімталдық

адамның өзі ойлап тапқан қасиеті емес, оның табиғи ерекшеліктерінің бірі.

Сонда гиперсезімталдық сый ма, әлде қарғыс па? Менің ойымша, бұл сұрақтың нақты жауабы жоқ. Өйткені кез келген қасиет сияқты оның да жақсы және қиын жақтары бар. Балға да үй салуға болады, адамды жарақаттауға да болады. Барлығы оны қалай қолдануға байланысты.

Сол сияқты гиперсезімталдық та адамның әлсіздігі емес. Керісінше, ол адамның әлемді тереңірек сезінуіне мүмкіндік беретін ерекшелік болуы мүмкін. Кейде дәл осындай адамдар өзгелер байқамайтын сұлулықты көреді, айтылмаған сезімді түсінеді және қарапайым нәрседен ерекше мән таба алады. Сондықтан гиперсезімталдықты қарғыс немесе сый деп бөлмес бұрын, оны адамның индивидуалдылығының бір бөлігі ретінде қабылдаған дұрыс шығар.