Қазақстандағы экологиялық мәселелер

Табиғатты қорғау туралы сөз қозғағанда, өз еліміздің экологиялық жағдайына тоқталмау мүмкін емес. Қазақстан табиғи ресурстарға бай мемлекет болғанымен, қоршаған ортаны қорғау мәселесі әлі де өзекті. Арал теңізінің тартылуы, Семей ядролық сынақ полигонының зардаптары, өнеркәсіптік қалалардың ауасының ластануы, шөлейттену және су тапшылығы - бұлардың барлығы табиғатқа ұқыпты қараудың қаншалықты маңызды екенін көрсетеді.
Мысалы, Арал теңізі кезінде әлемдегі ең ірі көлдердің бірі болса, бүгінде оның аумағы бірнеше есе қысқарды. Соның салдарынан аймақтағы климат өзгеріп, топырақ тұзданып, халықтың денсаулығына кері әсерін тигізді. Бұл оқиға табиғи ресурстарды дұрыс пайдаланбаудың қандай ауыр салдарға әкелетінінің нақты дәлелі.
Сонымен қатар еліміздегі қар барысы, ақбөкен, қоқиқаз сияқты сирек кездесетін жануарлар мен құстар мемлекет қорғауына алынған. Оларды қорғау – тек табиғатты емес, Қазақстанның табиғи мұрасын сақтау деген сөз.

Экологиялық статистика не дейді?

Сарапшылардың мәліметіне сәйкес, 1990 жылдан бері әлемде шамамен 420 миллион гектар орман жойылған. Соңғы жылдары орманның жойылу қарқыны бәсеңдегенімен, әлемде әлі де жыл сайын 10 миллион гектардан астам орман жоғалады.
Біріккен Ұлттар Ұйымының мәліметі бойынша, пластик қалдықтары теңіздегі қоқыстың шамамен 85 пайызын құрайды. Бұл теңіз жануарларының тіршілігіне және бүкіл экожүйеге үлкен қауіп төндіреді.
Ормандар Жер шарындағы құрлықтағы жануарлар мен өсімдіктердің басым бөлігінің мекені болып саналады. Ғалымдардың дерегінше, ормандарда 60 мыңнан астам ағаш түрі, қосмекенділердің 80 пайызы, құстардың 75 пайызы және сүтқоректілердің 68 пайызы мекендейді. Сондықтан орманды қорғау – биоалуантүрлілікті қорғаудың ең маңызды жолдарының бірі.

Әр адам табиғатты қалай қорғай алады?

Көпшілік табиғатты қорғау үшін үлкен қаржы немесе арнайы маман болу қажет деп ойлайды. Алайда табиғатты қорғау қарапайым әрекеттерден басталады.
Әр адам:

-бір жылда кемінде бір ағаш отырғыза алады;

-пластик пакеттің орнына көп рет қолданылатын сөмкені пайдалана алады;

-қоқысты сұрыптап жинауға дағдылана алады;

-суды және электр энергиясын үнемдей алады;

-табиғат аясына шыққанда қоқысын жинап кете алады;

-экологиялық акциялар мен сенбіліктерге қатыса алады;

-айналасындағы адамдарға табиғатты қорғаудың маңызын түсіндіре алады.

Осындай қарапайым әрекеттер миллиондаған адам тарапынан орындалса, қоршаған ортаға тигізер пайдасы орасан зор болады.

Табиғат - келешек ұрпақтың аманаты

Біз табиғатты ата-бабамыздан мұра ретінде ғана емес, болашақ ұрпақтан уақытша алған аманат ретінде қарастыруымыз керек. Егер бүгін табиғатты қорғамасақ, ертеңгі ұрпақ таза ауамен тыныстап, мөлдір суды пайдаланып, жасыл ормандарды тамашалай алмауы мүмкін.
Сондықтан табиғатты қорғау - бір күндік акция емес, өмір салтына айналуы тиіс. Экологиялық мәдениеті жоғары қоғам ғана тұрақты дамуға қол жеткізе алады. Әрбір отырғызылған көшет, үнемделген бір тамшы су, сұрыпталған бір қалдық және табиғатқа деген әрбір жанашыр қадам - жарқын болашаққа қосылған маңызды үлес.

Авторы: Аружан Мәуліт