Өмір – мәңгілік ізденіс жолы

«Адамға ең қымбат нәрсе – өмір» деген сөздің астарында терең мағына жатыр. Өмір – Жаратқанның адам баласына берген ең үлкен сыйы, ең асыл аманаты. Ол адамға бір-ақ рет беріледі. Сондықтан әрбір жан өз өмірін бағалап, әр күнін мәнді өткізуге ұмтылуы тиіс. Өмірдің ұзақтығы емес, оның қалай сүрілгені маңызды. Адамның өмірдегі мақсаты – өз орнын табу, білім алып, еңбек етіп, айналасына пайдасын тигізу және артында жақсы із қалдыру.

Өмір – сан түрлі белестерден тұратын ұзақ жол. Бұл жолда адам қуаныш пен қайғыны, жеңіс пен жеңілісті, үміт пен күдікті қатар бастан кешіреді. Осындай сынақтар арқылы адамның мінезі қалыптасып, рухы шыңдалады. Ұлы ойшыл Әл-Фараби: «Тәрбиесіз берілген білім – адамзаттың қас жауы» деген. Демек, өмірдің мәні тек білім алуда ғана емес, сол білімді адамзат игілігіне пайдалана білуде жатыр.

Өмірдің басты тірегі – адамгершілік. Адам қандай қызмет атқарса да, қандай биікке көтерілсе де, ең алдымен адам болып қалуы қажет. Адалдық, мейірімділік, қарапайымдылық, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу – халқымыздың ғасырлар бойы ұстанып келе жатқан асыл қасиеттері. Осындай қасиеттерді бойына сіңірген адам ғана өмірдің шынайы мәнін түсіне алады.

Қазақтың ұлы ақыны Абай Құнанбайұлы адам өмірінің мәнін ғылымнан, еңбектен және адамгершіліктен іздеген. Ол өзінің жетінші қара сөзінде адам баласының дүниеге келгеннен кейінгі басты мақсаты – үйрену, іздену және білім алу екенін айтады. Ал «Ғылым таппай мақтанба» өлеңінде жастарды бес асыл іске – талап, еңбек, терең ой, қанағат және рақымға шақырады. Бұл қасиеттер қазіргі қоғамда да өз маңызын жоғалтқан жоқ. Керісінше, заман өзгерген сайын олардың құндылығы арта түсуде.

Өмірдің тағы бір тірегі – еңбек. Еңбек – адамды шыңдайтын, табысқа жеткізетін ең сенімді жол. Ешбір жетістік еңбексіз келмейді. Адам өз кәсібін сүйіп, адал еңбек еткенде ғана бақытқа жетеді. Қазақ халқы «Еңбек түбі – береке», «Еңбек етсең ерінбей, тояды қарның тіленбей» деп бекер айтпаған. Бұл мақалдардың әрқайсысы еңбекқорлықтың маңызын айқын көрсетеді.

Білім – өмірдің жарық шамы. Білімсіз адам өз қабілетін толық аша алмайды. Қазіргі ғылым мен технология дамыған заманда білімнің рөлі бұрынғыдан да жоғары. Сондықтан жастардың шет тілдерін меңгеріп, жаңа технологияларды игеріп, үздіксіз ізденуі – уақыт талабы. Бірақ білімді болумен қатар, тәрбиелі болу да маңызды. Білім мен тәрбие қатар жүргенде ғана елге пайдасы тиетін азамат қалыптасады.

Өмірдегі ең үлкен байлық – отбасы. Адам өмірге келген сәттен бастап ата-анасының мейірімін сезінеді. Ана – мейірімнің, әке – қамқорлық пен жауапкершіліктің символы. Ата-ананың ақ сүтін ақтау – әрбір баланың қасиетті парызы. Қазақ халқында «Атаңа не қылсаң, алдыңа сол келеді» деген нақыл сөз бар. Бұл – үлкенді сыйлау мен ізеттіліктің мәңгілік қағидасы.

Сонымен қатар өмірдің сәнін кіргізетін құндылықтардың бірі – достық. Нағыз дос қуанышты бірге бөлісіп қана қоймай, қиындықта да жанынан табылады. Адал достық сенімге, сыйластыққа және шынайылыққа негізделеді. Сондықтан адам достарын дұрыс таңдап, өзі де сенімді дос болуға ұмтылуы керек.

Өмір жолында қиындықтар мен кедергілер міндетті түрде кездеседі. Кейде адам арманына жете алмай, сәтсіздікке ұшырайды. Бірақ бұл – өмірдің соңы емес. Керісінше, әрбір қиындық адамды төзімділікке, сабырлыққа және қайсарлыққа үйретеді. Қазақтың батыр ұлы Бауыржан Момышұлы: «Тәртіпке бағынған құл болмайды» деген. Бұл сөз адамның қандай жағдайда болмасын жігерін жоғалтпай, алға ұмтылуы керектігін білдіреді.

Шәкәрім Құдайбердіұлы адам өміріндегі ар-ұжданды ең жоғары құндылық деп санаған. Оның пікірінше, адамның бақыты байлықта немесе мансапта емес, таза ар мен адал еңбекте. Арын сақтай білген адам ғана қоғам алдында да, өз арының алдында да таза болады.

Уақыт – өмірдің ең қымбат байлығы. Ақша жоғалса, оны қайта табуға болады, ал жоғалған уақыт ешқашан қайтып келмейді. Сондықтан әрбір адам уақытын босқа өткізбей, білім алуға, еңбек етуге, өзін дамытуға және жақсылық жасауға арнауы керек. Уақытты дұрыс пайдалану – табысты өмірдің басты кілті.

Қазіргі жастар – еліміздің болашағы. Сондықтан жастардың білімді, тәрбиелі, отансүйгіш және жауапкершілігі жоғары болуы өте маңызды. Өз елін сүйетін, халқына адал қызмет ететін азамат қана мемлекеттің өркендеуіне үлес қоса алады. Елдің ертеңі – бүгінгі жастардың қолында.

Қорыта айтқанда, өмір – адамға бір-ақ рет берілетін баға жетпес мүмкіндік. Оның әрбір күні мен әрбір сәті ерекше қымбат. Өмірдің мәні – байлық жинауда немесе атаққа жетуде емес, адам болып қалуда, жақсылық жасауда, білім алып, адал еңбек етуде және өзіңнен кейін жақсы із қалдыруда.

Абай айтқандай, «Адамзаттың бәрін сүй, бауырым деп» деген қағиданы өмірлік ұстаным еткен адам ғана шынайы бақытқа жетеді. Біз әр күнімізді пайдалы істерге арнап, ата-анамызды құрметтеп, білімімізді жетілдіріп, Отанымыздың дамуына үлес қосуға тиіспіз. Сонда ғана өміріміз мазмұнды болып, халқымыздың сеніміне лайық азамат болып қалыптасамыз.

Өмір – ең қымбат сый. Оның қадірін білу – әр адамның ең басты борышы.