Әлеуметтік желі және жастар

Әлеуметтік желі және жастар
Қазіргі заманды әлеуметтік желісіз елестету қиын. Бүгінде Instagram, TikTok, YouTube сияқты платформалар жастардың күнделікті өмірінің бір бөлігіне айналды. Әлеуметтік желі арқылы біз жаңалық оқимыз, достарымызбен сөйлесеміз, білім аламыз, өз ойымызбен бөлісеміз. Бір жағынан, бұл – үлкен мүмкіндік. Екінші жағынан, әлеуметтік желіні дұрыс пайдаланбаса, оның адамға кері әсері де болуы мүмкін.
Менің ойымша, әлеуметтік желінің жастар өміріндегі рөлін біржақты бағалауға болмайды. Оның пайдалы және зиянды жақтары қатар жүреді. Сондықтан ең маңыздысы – әлеуметтік желіні адамның өзіне пайдалы құрал ретінде пайдалана білу.
Шынайылық – адамның іргетасы
Әлеуметтік желідегі ең маңызды мәселелердің бірі – шынайылық. Интернетте кез келген адам өзінің өмірін қалағанынша көрсете алады. Кейбір адамдар тек жақсы сәттерін жариялап, өз өмірін мінсіз етіп көрсетуі мүмкін. Бірақ әлеуметтік желідегі суреттің немесе видеоны адамның шынайы өмірімен теңестіруге болмайды.
Жастар кейде әлеуметтік желіден көрген адамдардың өмірімен өз өмірін салыстырады. Біреудің қымбат киімі, саяхаты, жетістігі немесе әдемі өмірі көзге түседі. Соның әсерінен адам өз өміріне көңілі толмай қалуы мүмкін. Бірақ біз экранның ар жағындағы адамның барлық өмірін көрмейміз. Біз тек оның көрсетуге таңдаған бөлігін ғана көреміз.
Сондықтан әлеуметтік желіде шынайылықты сақтау өте маңызды. Журналист үшін де бұл қағида ерекше орын алады. Журналист ақпаратты тексеріп, болған оқиғаны бұрмаламай жеткізуі керек. Себебі жалған ақпарат бір адамның ғана емес, көптеген адамның пікіріне әсер етуі мүмкін.
Бүгінде әлеуметтік желіде ақпарат өте жылдам таралады. Бір жаңалық бірнеше минуттың ішінде мыңдаған адамға жетуі мүмкін. Бірақ жылдам таралған ақпараттың барлығы шынайы бола бермейді. Сондықтан жастар кез келген ақпаратқа бірден сенбей, оның қайдан шыққанын, дереккөзі қандай екенін тексеруі қажет.
Шынайылық – тек журналистің емес, әрбір әлеуметтік желі қолданушысының жауапкершілігі. Өз өміріңді өзгелерге ұқсатуға тырыспай, өзің болып қалу маңызды.
Гуманистік бағыт – адамды құрметтеу
Әлеуметтік желі – адамдарды байланыстыратын үлкен орта. Бірақ кейде осы ортада адамдар бір-бірін құрметтеуді ұмытып кетеді. Біреудің сыртқы келбетіне, пікіріне, сөйлеу мәнеріне байланысты жағымсыз пікірлер жазылады. Кейде қарапайым әзілдің өзі басқа адамға ауыр тиюі мүмкін.
Жастар арасында әлеуметтік желідегі пікірлердің маңызы өте үлкен. Себебі жасөспірім немесе жас адам өзіне қатысты айтылған сөздерді қатты қабылдауы мүмкін. Сондықтан интернетте де адамды құрметтеу, оның пікірін тыңдау және әдепті сөйлеу қажет.
Гуманистік бағыт дегеніміз – ең алдымен адамды тұлға ретінде құрметтеу. Журналистикада бұл принциптің орны ерекше. Журналист кез келген адам туралы материал дайындағанда оның ар-намысына, құқығына және жеке өміріне құрметпен қарауы керек.
Мысалы, қандай да бір адамның қиын жағдайын жазғанда, оның мәселесін жай ғана қаралым жинау үшін пайдалануға болмайды. Журналистің мақсаты – адамның жағдайын көрсету арқылы қоғамға маңызды мәселені түсіндіру. Бұл жерде адамның тағдырына деген құрмет бірінші орында тұруы керек.
Әлеуметтік желідегі жастар да осы қағиданы ұстануы қажет деп ойлаймын. Экранның ар жағында да тірі адам отырғанын ұмытпау керек. Біз жазған бір ғана сөз біреудің көңіл-күйіне әсер етуі мүмкін. Сондықтан пікір қалдырмас бұрын «Мен бұл сөзді сол адамның бетіне айта алар ма едім?» деп өзімізге сұрақ қойған дұрыс.
Әлеуметтік желі адамдарды алыстататын емес, керісінше жақындастыратын құрал болуы керек. Бір-біріміздің пікіріміз әртүрлі болса да, бір-бірімізді құрметтей білуіміз қажет.
Халықаралық көзқарас – әлемге ашық болу
Қазіргі жастардың тағы бір үлкен мүмкіндігі – әлеммен байланыста болу. Бұрын басқа елдердегі жаңалықтарды білу үшін теледидардан немесе газеттен ақпарат күтетін болсақ, қазір бірнеше секундтың ішінде әлемнің кез келген жерінде болып жатқан оқиғаларды көре аламыз.
Әлеуметтік желі жастарға басқа елдердің мәдениетін, білімін, өнерін және өмір салтын тануға мүмкіндік береді. Шетелдік адамдармен сөйлесіп, басқа тілдерді үйренуге, жаңа идеялармен танысуға болады. Бұл адамның дүниетанымын кеңейтеді.
Халықаралық көзқарас дегеніміз – өз еліңді ұмытып, басқа елдерге еліктеу емес. Керісінше, әлемге ашық бола отырып, өз мәдениетің мен құндылықтарыңды сақтай білу. Басқа халықтардың өмірін зерттеу арқылы біз өз қоғамымызға да жаңа көзқараспен қарай аламыз.
Журналист үшін халықаралық көзқарастың маңызы одан да жоғары. Қазіргі журналист тек өз қаласында немесе өз елінде болып жатқан оқиғалармен шектелмейді. Әлемдегі өзгерістер бір-бірімен тығыз байланысты. Экономика, білім, технология, экология немесе мәдениет саласындағы жаңалықтар басқа елдерге де әсер етуі мүмкін.
Жастар әлеуметтік желі арқылы әлемдегі түрлі пікірлермен танысады. Бірақ ақпарат көп болған сайын оны дұрыс таңдай білу де маңызды. Әртүрлі елдердің жаңалығын оқығанда ақпараттың дереккөзіне назар аударып, бірнеше көзден салыстырып қараған дұрыс.
Меніңше, халықаралық көзқарасы бар жас – жаңа нәрсені үйренуге дайын жас. Ол өзгенің мәдениетін құрметтейді, басқа пікірді тыңдайды және әлемдегі өзгерістерге бейжай қарамайды.
Қорытынды
Қорытындылай келе, әлеуметтік желі – қазіргі жастар үшін үлкен мүмкіндік. Оны дұрыс пайдаланса, білім алуға, жаңа адамдармен танысуға, өз ойын жеткізуге және әлемдегі жаңалықтарды білуге болады. Бірақ әлеуметтік желіде жауапкершілік те болуы керек.
Мен үшін әлеуметтік желі тақырыбын үш принциппен байланыстыруға болады. Біріншісі – шынайылық. Ақпаратты бұрмаламай, жалған дүниеге сенбей, шындықты іздеу қажет. Екіншісі – гуманистік бағыт. Интернетте де әр адамды құрметтеп, оның сезімі мен құқығын ескеру керек. Үшіншісі – халықаралық көзқарас. Әлемге ашық болып, басқа мәдениеттер мен көзқарастарды танып, өз дүниетанымымызды кеңейту маңызды.
Әлеуметтік желі адамның өмірін өзі өзгертіп жібермейді. Оны қалай пайдаланатынымызға байланысты оның пайдасы да, зияны да болуы мүмкін. Сондықтан жастар әлеуметтік желінің жай ғана тұтынушысы болмай, ақпаратты саралай алатын, жауапкершілігі бар және өз ойын еркін жеткізе алатын тұлға болуы керек.
Бүгінгі жас – ертеңгі қоғамның қалыптасуына әсер ететін адам. Ал әлеуметтік желі сол қоғамның пікірін қалыптастыратын маңызды ортаға айналып отыр. Сондықтан экранның ар жағында отырғанымызды емес, қоғамның бір мүшесі екенімізді ұмытпауымыз керек.