«Қытай – әлемдік экономиканың көшбасшысы»

    Қытай – бірнеше онжылдықтың ішінде керемет экономикалық серпіліс жасаған мемлекет. Кедей аграрлық елден әлемдегі екінші ірі экономикаға айналуы – таңғаларлық жетістік.1978 жылы Дэн Сяопиннің реформаларынан кейін Қытайдың экономикалық ғажайыбы басталды. Арнайы экономикалық аймақтар шетелдік инвестициялар мен жаңа технологияларды тартуға мүмкіндік беріп, елді әлемге ашты.Қытайдың жалпы ішкі өнімі (ЖІӨ) 1980 жылы 191 миллиард доллар болса, 2023 жылы шамамен 17,8 триллион долларға жетті. Қытай әлемдік өңдеу өнеркәсібінің шамамен 30%-ын қамтамасыз ететін ірі өндіріс орталығына айналды. Оның тауар экспорты бүкіл әлемді қамтып, Қытай жаһандық сауданың негізгі ойыншыларының біріне айналды.Бүгінде Қытай инновациялар саласында көшбасшы елдердің бірі. Ол жаңа технологиялар мен ғарыш саласын дамытып, болашаққа жол ашуда. Жүздеген миллион адам ауылдан қалаларға көшіп, халықтың өмір сүру деңгейі айтарлықтай өсті.Қазіргі таңда Қытай – әлемдік саясат пен экономикада үлкен ықпалы бар қуатты геосаяси держава.

 Соңғы 20–25 жылда Қытай экономикасы жоғары қарқынмен дамыды. Елдің сыртқы саудасы әлемдік экономикадағы маңызды орынға ие. Қытайдың негізгі сауда серіктестерінің қатарында АҚШ, Оңтүстік Корея, Жапония және АСЕАН елдері бар. Шетелдік инвестицияларды тарту да Қытай экономикасының дамуына үлкен үлес қосты.2021 жылы Қытайдың жалпы ішкі өнімі 114,367 триллион юаньды құрады. Бұл сол кездегі айырбас бағамымен шамамен 17,7 триллион долларға тең болды. Осы кезеңде Қытай әлемдегі ең ірі өнеркәсіптік өндірушілердің біріне айналды. Әсіресе болат, цемент, алюминий өндірісі мен автомобиль жасау салаларында айтарлықтай жетістіктерге жетті.2001 жылы Дүниежүзілік сауда ұйымына (ДСҰ) кіргеннен кейін Қытайдың экспорттық секторы қарқынды дами бастады. 2009 жылы Қытай тауар экспортының көлемі бойынша әлемде бірінші орынға шықты. Бүгінде Қытай көптеген тауар нарықтарының жағдайын, шикізатқа деген сұранысты және жалпы әлемдік экономиканың даму тұрақтылығын айтарлықтай деңгейде айқындайды.

 Қытай экономикасы технологиялық дамудың жаңа кезеңіне өтті. Жасанды интеллект, электромобиль және таза энергия салалары өңірлік өндіріс пен сауданы өзгертуде. Бұл бағыттар Қытайдың экономикалық саясатының маңызды бөлігіне айналды.Халықаралық валюта қорының 2026 жылғы қазан айындағы болжамына сәйкес, Қытай экономикасы биыл 4,5%-ға өседі. Бұл – әлемдік экономиканың болжамды орташа өсімінен жоғары көрсеткіш. Бұрын Қытай әлемнің негізгі өндіріс орталығы саналса, қазір ол технология мен инновацияға басымдық беріп отыр. Таиландта Қытай компаниялары электромобиль және таза энергия өндірісіне инвестиция салуда. Мұндай жобалар Оңтүстік-Шығыс Азиядағы экономикалық байланыстарды күшейтеді.

Сарапшылардың пікірінше, жасанды интеллектке инвестицияның артуы еңбек өнімділігін көтеруі мүмкін. Бұл аймақтың экономикалық өсуіне серпін береді. Осылайша, Қытай тек әлемдік өндіріс орталығы ғана емес, технологиялық жаңашылдықтың да маңызды көзіне айналып келеді.

Авторы: Бегимбаева Жамиля