Қазіргі қарқынды дамыған жаһандану дәуірі адамзат баласына шексіз мүмкіндіктер мен ақпарат кеңістігін ашып қана қоймай, жаһандық мәдени біркелкілік қаупін де бірге ала келді. Барлық шекараны бұзып өтетін бұл үдеріс әрбір ұлттың төл сипатына, рухани қазынасына сынақ түсуде. Ел Президенті Қ.К. Тоқаев өз сөздерінде: «Ұлттық болмысымыздан, тіліміз бен дәстүрімізден айырылып қалмау — басты міндет» екенін қадап айтты. Осы орайда, жаһандану мен ұлттық кодтың сабақтастығын табу, жас ұрпақтың санасына ата-бабадан қалған асыл мұраны сіңіру — бүгінгі педагогтер мен білім беру саласының алдында тұрған аса маңызды міндет.
Жаһандану — бұл тек экономикалық немесе технологиялық интеграция емес, бұл ең алдымен сананы жаулау күресі. Мәдениеттердің жаһандық деңгейде қақтығысуы мен қабаттасуы кезінде жас буын батыстық немесе жасанды поп-мәдениеттің ағымына тез ілесіп кетеді. Сырттай қарағанда бұл заман көшіне ілескендік сияқты көрінгенімен, түпкі төркінінде рухани тамырдан ажырау қаупі жатыр.
Ұлттық код — бұл халықтың ғасырлар бойы қалыптасқан дүниетанымы, тілі, ар-ұяты, салт-дәстүрі мен әдеп өлшемі. Егер жаһандану жел қайда соқса, сол жаққа қарайтын желбауға айналса, ұлттық код — сол желге қарсы тұрар берік тамыр. Осы екі ұғымның арасындағы тепе-теңдікті сақтамасақ, жастарымыз «мәдени космополиттерге» айналып, өз елінің тарихы мен қадір-қасиетін шетке ысырып қоюы мүмкін.
Білім беру процесінде бұл мәселені қалай шешеміз? Кез келген пәнді оқыту барысында тек кәсіби білім беріп қою жеткіліксіз. Оқытушы аудиторияда цифрлық технологияларды меңгертіп қана қоймай, әрбір сабақта ұлттық тәрбиенің өзегін қатар алып жүруі тиіс. Мысалы, ақпараттық технологиялар мен жасанды интеллектті меңгерту барысында оларды ұлттық мүддеге, ел игілігіне жұмыс істеуге бағыттау маңызды. Заманауи жетістіктерді игеру ұлттық болмыстан бас тартуды білдірмейді, керісінше, оны әлемдік деңгейде танытудың құралы болуы тиіс.
Ғалым Мұхтар Мағауиннің шығармаларындағы ұлттық рух пен тарихи сананы жаңғырту идеялары бүгінгі жастардың отансүйгіштік сезімін оятуға таптырмас құрал. Жастардың бойында сыни тұрғыдан ойлау қабілетін дамыта отырып, келген ақпараттың бәрін көзсіз қабылдамай, «Бұл біздің мәдениетімізге, ұлттық құндылықтарымызға сай келе ме?» деген сауал қоюға үйретуіміз керек. Бұл — сананы жаһандық жасандылықтан қорғайтын басты қалқан.
Қорыта келгенде, жаһандану мен ұлттық код — бір-бірін жоққа шығаратын екі ұғым емес, қайта өзара үндесіп, дамуға жол ашатын параллель жолдар. Әлемдік өркениет көшінен қалмай, заман талабына сай білім мен ғылымды меңгеру — уақыт талабы. Алайда, қандай биікке жетсек те, төл тамырымыздан, ана тіліміз бен ұлттық болмысымыздан ажырамау — парыз. Болашақ ұрпақтың санасына ұлттық кодты сіңіру арқылы біз мықты мемлекет, рухы биік қоғам қалыптастырамыз.

- Азамат Төре
- Азамат Төре
- Али Акбар Деһхода
- Али Акбар Деһхода
Барлық авторлар
Ілмек бойынша іздеу
Мақал-мәтелдер
Қазақша есімдердің тізімі