Әңгіме мен мақала – 61-бет

Қызылғұрт Жантөре би мен Шомбал би

14.11.2023

Жәңгір ханның Шомбал деген биі болады, Әбілқайыр хан заманында қазақтан салдат алынбайтын кездерде Хиуа-Бұқарадан қашып, ойыл-Қиыл Жем, Сағызды өтіп, қазақ ішіне келіп, Әбілқайыр х...

Толық оқу

Жәңгір ханның тойы

08.11.2023

Бөкей хан дүниеден қайтқан соң, орнына оның баласы Жәңгір хан болып сайланады. Соған байланысты үлкен той жасайды. Ол тойға бүтін ішкі орданың басты адамдарымен қатар, Жайықтың шығ...

Толық оқу

Жәңгір тойында

08.11.2023

Жәңгір хан бір заман сүндет той жасайтын болып, Ыбырай бұрын өзінің қоян қолтық адамдарына повестьке таратады «палуанын, атын жаратсын» деп. «Алдымыздағы июльдің басында келіңіз», ...

Толық оқу

Жәңгір ханның патшаға барып қайтуы

08.11.2023

Өткен Бөкей хан марқұм болған соң, Жәңгір хандық дәрежесін алуға патша ағзам хазіретіне барған уақыттағы жолдастары қайбалы Шөке, қара қазақтан байбақты ұрығының алтыке Таныс, шерк...

Толық оқу

Жәңгір ханның патшадан жәрмеңке сұрауы

06.11.2023

Нарынға Бөкей хан бастап өтіпті. Ол дүниеден қайтқан соң, орнына баласы Жаһангер (Жәңгір) хан болыпты. Ол уақытта мынау һәр орында, яғни қазақ жерінде жақын жерлерде уақтылы жәрмең...

Толық оқу

Мұхтар мен Қайырлы би

06.11.2023

Сырым батырдың ұрпағы Мұхтар орта жүзде ме, әлде Кіші жүздің бір шетінде әкім болып тұрады. Өзі өте тәкаппар, елге сүйкімсіз дегенді есітіп Қайырлы деген би іздеп барыпты. Түс мезг...

Толық оқу

Сырымның қазасын естірту

06.11.2023

Сырым Хиуада жүріп қайтыс болады, бала-шағасына естіртуге елдің адамы жиналып ешбір қисынын таба алмай жүреді. Елдің шетінен Ұрышта деген биді алдырады. «Сырымның өлімін қатын-бала...

Толық оқу

Сырымның қазасы (IV нұсқа)

06.11.2023

Сырым ханның ауылынан кетерінде хан айтады: «Келер жылы саратан айында /июнь/ үлкен тойым бар, соған кел», — деп, Сырымды шақырады. Келер жылы сол уақытта қараман Малайсарыға барып...

Толық оқу

Сырымның қаза болуы (III нұсқа)

06.11.2023

Сырым ат жарысқа өзінің Ақмоншақ атты атын қосады. Аты бәйгеден алда келеді. Бұған ашуланған хан Сырымды өлтірудің қамына кіріседі. Хан Сырымға: «Күресуге адамыңды шығар, шығара ал...

Толық оқу

Сырым батырдың қайтыс болуы (II нұсқа)

06.11.2023

Сырым батыр Малайсары биге бата сұрап барыпты. Малайсары батасын былай деп беріпті:

Толық оқу

Жаман жолдас жауға алдырар (I нұсқа)

29.10.2023

Хорезм хандары Сырымды өлтіру үшін жолына ағаш үй тіктіріп қояды, Сырым келсе, қонақ етіп, асқа у салып беруді жансыздарына қатаң тапсырады. Үйде он шақты қыз-келіншек ойын ойнап ж...

Толық оқу

Сырымның қыз іздеуі

29.10.2023

Сырым әйелді өзі іздеп, сүйгенін алғысы келіп, ел аралап шығып кетеді. Бір күні келе жатып бір кедей кісінің үйіне қонады. Кедейдің бойжеткен бір қызы бар екен. Сырым екенін білдір...

Толық оқу

Сырымның аманаты

29.10.2023

Байбақты Әшім деген адам Текенің байының баласыменен қорық жерге таласып, бай баласының басын жарады. Бай Әшімді ұстатып Текеге айдатып жібереді. Іс губернатордың қолына түседі. Әш...

Толық оқу

Сырым мен ишан

29.10.2023

Сырым батыр бір жолы Бұхарға барады. Сол күні молдалар мешітте жұма намаз оқып жатыр екен. Сырым мешіт жанынан өтіп бара жатса бір молда жанына келіп:

Толық оқу

Руы адай Атақозының бір әңгімесі (II нұсқа)

29.10.2023

Баймағамбет хан қасында Сырымның баласы Қази би бар, тағы да ерткен бірнеше нөкерлері бар үгітпен патшаның үкіміне көндіремін деп жүріп, Адайдың елін аралайды. Адайдың елін аралап ...

Толық оқу

Қайғысыз хан семіз (I нұсқа)

29.10.2023

Сырым жаңа атқа мінген жастау кезінде Нұралы ханды көргелі ханның ордасына барады, «кімсің» деген ханға «Сырыммын» деп жауап береді. Сонда хан:

Толық оқу

Сырымның Хиуа ханына айтқан үш қызметі (IV нұсқа)

29.10.2023

Сырым Хиуа ханына барып:

Толық оқу

Сырымның Хиуа ханына баруы (III нұсқа)

28.10.2023

Бірде Сырымды Хиуа ханы шақырыпты. Ол Сырымның хандарға, байларға қас екенін біледі. Хан реті келсе, Сырымды өлтірмек болады. Хан Сырым келместен бұрын оның алдынан бір сыншы адамд...

Толық оқу

Хиуа ханы мен Сырым (II нұсқа)

28.10.2023

Сырым батырдың келе жатқанын естіген хан алдынан үй тіккізіп, құрмет көрсетіп, алдап қолға түсіруді ойлайды. Ең болмаса елге күлкі ғып, абыройын түсіріп жібергісі келеді.

Толық оқу

Хиуа ханы мен Сырымның қағысуы

28.10.2023

Сырым қалың қолмен Нұралыны шауып алысымен, ханға патшадан көмекке көптеген салдат келеді. Сырымды әскерлер жеңіп, Сырымның бірнеше жолдастарын тұтқынға алады. Сөйтіп, Сырым бастағ...

Толық оқу

Сырым батыр мен Ақсуат би

28.10.2023

Байұлының әлім елінде жүріп бір кісісі өлген екен. Соның құнын алуға Байұлынан байбура Сырым, есентемір Бөкен, қылыш Кестен, шеркеш Арыстанбай, амандық Қаракемпір, шеркеш Асау мен ...

Толық оқу

Сырымның әйелге қамқорлығы (IV нұсқа)

28.10.2023

Кіші жүздің Орта жүзге берген бір қызы бар екен. Орта жүзге барған Кіші жүздің жігіттерінен бір күні қыз көйлегінің үшкілін беріп жіберіпті. «Өздері білер», — деп. Бірақ та Кіші жү...

Толық оқу

Сырымның әйелге қамқорлығы (III нұсқа)

27.10.2023

Осы алшынның екі адамы сол арғын жаққа барып ауылға қайтып келе жатқанда, жолда қой бағып жүрген бір әйелге тап болып, жөн сұрайды. Сонда әйел «Сіздер Сырым дегенді білесіздер ме?»...

Толық оқу

Сырымның үш қасиеті

27.10.2023

Бір топ жолаушы Сырымды іздеп келе жатса, алдарынан бір әйел шығады. Жөн сұрасып, әйел жолаушылардың Сырымға бара жатқанын біліп, беріп жіберетін аманаты бар екенін айтып, оны Сыры...

Толық оқу

Сырымның Мөңкені жеңуі

27.10.2023

Сырымға бір жолаушы шекті елінің бір малшысы сізге «бере сал» деп еді деп екі жапырақ ескі шүберек береді. Сырым шүберекті тана Қоске би мен Бөкен биге көрсетеді. Сонда Бөкен би бы...

Толық оқу

Сырым мен Перовский

27.10.2023

Сырым батыр заманында Текенің екі басты ұлықтарыменен қатты дос болған екен. Оның біреуі — губернатор Перовский, екіншісі домуправления деген екен. осы екеуінің бірі бір күндері Сы...

Толық оқу

Менің губернаторда жұмысым жоқ

27.10.2023

Сырым батыр Руссия мен қазақ шекарасына, қазақ жеріне қала салуына қарсы болады, қалың қол жинап: «Елек суының жағасына Елек қаласын салдырмаймын», — деп, салынған үйлерді өртеп жі...

Толық оқу

Сырым мен губернатор

27.10.2023

Сырым батыр Ресей мен қазақ шекарасына, қазақ жеріне қала салуға қарсы болады, қалың қол жинап: «Елек суының ар жағына Елек қаласын салдырмаймын», — деп, салынған үйлерді өртеп жіб...

Толық оқу

Сырым батырдың тама руы Есет батырға бата алуға барғанынан

27.10.2023

Есет батырдың қартайған кезі екен. Сырым батыр «бата аламын» деп барса, жас әйелі үйінің қасынан қарсы алыпты. Сырым батыр амандасып, әйелден:

Толық оқу

Ескі әңгіме

27.10.2023

Тама Есет батыр бір күндерде жолаушы жүріп келе жатып Даттың үйіне келіп түсіп, түстеніп жатқан көрінеді. Сырым бала бесікте екен. Түстеніп кетерінде құдағайға келіп:

Толық оқу