Г. Н. Потанинге
- 1
- 3
Атақты Сібір ұлы қарт Потанин,
Ер сүйсе, сендей сүйсін ел — Отанын.
«Қазақсың, қалмақсың» — деп алалау жоқ,
Отанның тең көресің барша жанын.
Қартайған арыстан – Ахмет Байтұрсынұлы
Бұл бетте «Қартайған арыстан» атты Ахмет Байтұрсынұлы жазған өлеңнің мәтіні берілген. Өлең тексті, өлең жолдары және толық нұсқасы осы жерде жарияланған.
Қартайып, Арыстанның әлі кетті,
Айбыңды жұрт қорқатын сәні кетті.
Бетіне жан келмейтін уақыттар
Артына бір қарамай, бәрі кетті.
Аяқта дәрмен қалды жүрерлік-ақ,
Тым қарттық жас емес қой көрерлік-ақ.
Тіс түсіп, тырнақ мұқап, қайрат кетіп,
Жайы бар тыныш жатып өлерлік-ақ.
Тынышына қоймады оны өзге аңдар,
Бата алмай, «сені ме?» деп жүрген жандар.
Анау да, мынау да өшін алып жатыр
Қашаннан Арыстанда кегі барлар.
Ат тепті, Қасқыр қапты етін үзіп,
Біресе жаралады Өгіз сүзіп.
Қинады әркім келіп білгенінше,
Арыстан үн шығармай жатты төзіп.
Ыңыранып жатыр еді өлейін деп,
Қасына Есек келді көрейін деп.
Артықша жанға батар жерін таңдап,
О да тұр Арыстанды тебейін деп.
«Я, Раббым, - сол уақытта деді Арыстан,
Мен түгіл, үркуші еді Ат қамыстан.
Бұл Өгіз, мынау Қасқыр тимек түгіл,
Зәресі ұшушы еді, көрсе алыстан.
Дариға, ол заманның бәрі өтті,
Кәрілік деген бәле келіп жетті.
Тіс түсіп, тырнақ мұқап, әл кеткен соң,
Сорыма бәрі мұның ер боп кетті.
«Төбем» деп келіп тұрған мынау
Есек, Аяқта жатушы еді болып төсек.
Кешегі дәурен баста тұрған шақта,
Мұны кім етуші еді жан деп есеп.
Көп шығар, жоқ демеймін, кінәм менің,
Ризамын бақ, бәлеңе бірдей сенің.
Тұяғын сол жаманның тигізбей ал,
Қорлықтан мұнан көрген, жеңіл өлім!»
Аталған бірдей емес осы аңдар,
Ішінде жақсы, жаман, осалы бар.
Арыстан, Жылқы, Өгіз, Есекке ұқсас,
Ойласақ, табылмай ма неше адамдар?
Ерлер бар заманында дәурен сүрген,
Дұшпанын ерегіскен жалғыз бүрген.
Қартайған Арыстандай әлі кетіп,
Қаруы бұл уақытта азып жүрген.
Бақ қонса, сыйлар Алаш ағайын да,
Келе алмас жаман батып маңайыңа.
Басыңнан бақыт құсы ұшқан күні
Құл-қүтан басынады малайың да.
Айбыңды жұрт қорқатын сәні кетті.
Бетіне жан келмейтін уақыттар
Артына бір қарамай, бәрі кетті.
Аяқта дәрмен қалды жүрерлік-ақ,
Тым қарттық жас емес қой көрерлік-ақ.
Тіс түсіп, тырнақ мұқап, қайрат кетіп,
Жайы бар тыныш жатып өлерлік-ақ.
Тынышына қоймады оны өзге аңдар,
Бата алмай, «сені ме?» деп жүрген жандар.
Анау да, мынау да өшін алып жатыр
Қашаннан Арыстанда кегі барлар.
Ат тепті, Қасқыр қапты етін үзіп,
Біресе жаралады Өгіз сүзіп.
Қинады әркім келіп білгенінше,
Арыстан үн шығармай жатты төзіп.
Ыңыранып жатыр еді өлейін деп,
Қасына Есек келді көрейін деп.
Артықша жанға батар жерін таңдап,
О да тұр Арыстанды тебейін деп.
«Я, Раббым, - сол уақытта деді Арыстан,
Мен түгіл, үркуші еді Ат қамыстан.
Бұл Өгіз, мынау Қасқыр тимек түгіл,
Зәресі ұшушы еді, көрсе алыстан.
Дариға, ол заманның бәрі өтті,
Кәрілік деген бәле келіп жетті.
Тіс түсіп, тырнақ мұқап, әл кеткен соң,
Сорыма бәрі мұның ер боп кетті.
«Төбем» деп келіп тұрған мынау
Есек, Аяқта жатушы еді болып төсек.
Кешегі дәурен баста тұрған шақта,
Мұны кім етуші еді жан деп есеп.
Көп шығар, жоқ демеймін, кінәм менің,
Ризамын бақ, бәлеңе бірдей сенің.
Тұяғын сол жаманның тигізбей ал,
Қорлықтан мұнан көрген, жеңіл өлім!»
Аталған бірдей емес осы аңдар,
Ішінде жақсы, жаман, осалы бар.
Арыстан, Жылқы, Өгіз, Есекке ұқсас,
Ойласақ, табылмай ма неше адамдар?
Ерлер бар заманында дәурен сүрген,
Дұшпанын ерегіскен жалғыз бүрген.
Қартайған Арыстандай әлі кетіп,
Қаруы бұл уақытта азып жүрген.
Бақ қонса, сыйлар Алаш ағайын да,
Келе алмас жаман батып маңайыңа.
Басыңнан бақыт құсы ұшқан күні
Құл-қүтан басынады малайың да.
Пікірлер (13)
Пікір қалдырыңыз
Жиі қойылатын сұрақтар
Қартайған арыстан өлеңінің авторы кім?
Ахмет Байтұрсынұлы — осы өлеңнің авторы.
Қартайған арыстан өлеңінің толық мәтінін қайдан оқуға болады?
Бұл бетте өлеңнің толық мәтінін және текст нұсқасын онлайн оқуға болады.
Қартайған арыстан өлеңі не туралы?
Бұл өлеңде Ахмет Байтұрсынұлы өз ойы мен сезімін көркем түрде жеткізеді.
Қартайған арыстан өлеңінен үзінді бар ма?
Бұл бетте өлеңнің толық мәтіні, шумақтары және өлең жолдары ұсынылған.
maira7626
Сайт әкімшілігіне алғысымды білдіремін! Өте жақсы жұмыстар бар екен!mynationaliskazak
Ахмет Байтұрсынұлы бұл өлеңді белгілі бір идеологияда шығарған. Яғни анау Арыстан Алтын орда, ал есек, жылқы, қасқыр ол Орыс, Өзбек, т.б Алтын орданың жаулары
Жанерке
Түсіндім рахмет сізге
Шалпэй
Олег дал маган арналыпты оте кушты жазылган ары айтылган шал екенмды есме тусрген алгашкы Олег Рахмет????
Шалпэй
Олег дал маган арналыпты оте кушты жазылган ары айтылган шал екенмды
Шалпэй
Бұл өлең маған арналған екен мен бұл өлеңді оқып отырып өзімнің қалай кәртигенімді байқамай қалыппын кәзір 64 немере 190 шөберем 376 шөберем бар
Шолпей баба
Мен шолпеймің маған рахмет мені еке алып жатқандарына мен енді пратезім түсіп қалады
Шалпэй Сталин 1909
Меня сталин мен Перскем мактанбайак коиаин, сосн Хрущев Пен сорскам немерлерм сонында негрлер бар,мен гей емес Шалгей мн , Кооп коп ам такси аха Петр сзбен сорскан мощный инструмент сондык мены майлап перндер
Жанерке
Өте мағыналы жазылған екен
Энерора
Ок эатадым
Ақ найман
Кәрі Арыстан ол Алихан, есектер бұл большевик болған қазақтар, Сабит Мұқанов сияқты, қасқыр ол Жангелдин етін үзіп жеген
Марат
«Қартайған арыстан» өлеңі жүрекке жылы тиеді. Ахмет Байтұрсынұлының бұл туындысы өмірдің мәні, батырлық пен жігер туралы ойға жетелейді. Осындай шығармаларды bilim‑all.kz сайтынан оқып, қазақ әдебиетінің байлығын сезінесің.
Қайрат
Ахмет Байтұрсынұлының «Қартайған арыстан» өлеңі – күштің құлдырауын, заманның өткіншілігін ащы да шынайы жеткізген туынды. Қартайған арыстанның әлі кетіп, бұрын қорыққан аңдардың енді басына келіп тіс тигізуі – өмірдің мейірімсіздігін, тағдырдың өзгермелілігін көрсетеді. Әсіресе соңғы шумақтардағы адамдар арасындағы осындай қасиеттерге балау жасауы оқырманды терең ойға жетелейді. Алаштың ұлы тұлғасының қаламынан шыққан бұл өлең – қазақ поэзиясының алтын қоры. Керемет!