Ескелді би — материалдар жинағы

Ескелді мен Қараменде бидің кездесуі

05.05.2023

Балқаштың арғы жағындағы арғын елінің барымташылары келіп, жалайырдың бір жылқышысын ұрып өлтіріп, жылқысын айдап әкетеді. Ел құлақтанып, «әне, міне» дегенше мұз түсіп кетіп, қуғын...

Толық оқу

Абылай ханмен соңғы кездесу

05.05.2023

Жалайыр елінің бір топ игі жақсылары ел арасындағы бір даулы істі бітіріп, үйлеріне қайтып келе жатып, бір байдың ауылына қонған екен. олардың ішінде Жылкелдіұлы Ескелді де болыпты...

Толық оқу

Атаның ақтық сөзі

23.01.2020

Әулие баба күз түсіп, жапырақтар сарғая бастаған шақта өзінің ежелгі, ескі мекені — қырық жыл қызығын көрген Қызылтас маңындағы Қалпақтас қойнауында (кейініректе Ереншінің сайы ата...

Толық оқу

Халықтан қайыр болмаса, хан бұзылады

23.01.2020

Жоңғарлардан қорқып жөңкіле көшкен жалайыр елі Шу бойына жеткенде де еру болып, тоқтамапты. Басқа жұрт бастарына ауыртпалық түскен сол шақтың өзінде сол маңайдағы Болат ханның орда...

Толық оқу

Қызайлар үшін күрескенде

23.01.2020

Найман елінің бір атасы — қызай ел-жұртына өкпелеп, жалайыр ішіне көшіп кепті. Оның себебі аламан асыр той үстінде көкпар тартып жүрген жігіттердің бірі мерт кетіп, оның өліміне қы...

Толық оқу

Тараған өкпе — татулықтың ишараты

23.01.2020

Жасы жағынан Ескелді би үлкен, Балпық би кіші екен де, Дарабоз-ана олардың екеуінен де үлкен болса керек (төркіні — Күшік, түскен жері — Андастың ішіндегі Кенжеке).

Толық оқу

Ақылды Бабаның амалы

23.01.2020

Ұлы жүз үйсіннің бір баласы — Дулат. Дулаттан Ботпай, Шымыр, Сиқым, Жаныс туады. Қазіргі Шымыр ауылында (Талдықорған ауданы) сол шымырлардың қаздырған тоғандарының орны бар.

Толық оқу

Ескелдінің ерлігі

23.01.2020

Абылай да Ескелдіні ес тұтқан. Бірде қалмақ басқыншылары жауынгерлерінің жойқындығын, дүбірлі екендігін сезген Абылай сарбаздарына: «Қыспаққа түскелі тұрмыз-ау, бас көтерер ер азам...

Толық оқу

Тоған тартқанда

23.01.2020

Тағы бір аңыз былай дейді. Сыр бойынан көшіп келген ел Қаратал өзенінің бойына қоныстанған соң, егіншілікпен айналысуды да ойлайды. Мұны да бірінші болып қолға алған Ескелді би бол...

Толық оқу

Барлауға шыққанда

23.01.2020

Ал мына бір оқиға Төле бидің әбден қартайған шағында болған екен деседі. Қалмақтың Ақшыр деген әрі ханы, әрі батыры «Төле бидің Мәмила деген қызын берсе, қолынан, бермесе, жолынан ...

Толық оқу

Елдің иесі, жердің киесі болады (І нұсқа)

22.01.2020

Төле бидің туған жиені Ескелді он алты-он сегіз жасар шамасында осы нағашысының ауылына барады. Сол кезде «Сабалақ» аталып кеткен балаң жігіттің түйе бағып жүрген кезі екен. Бәрі б...

Толық оқу

Ескелдінің шарапаты

22.01.2020

Қалмақпен соғысқанда көп ерлік көрсеткен Ескелдіні 1750 жылдары жоңғарлар қолға түсірген көрінеді. Сонда Ескелдінің аш қалған мысығы етті ұрлап жегені үшін қалмақтың бір батыры өз ...

Толық оқу

Ескелдінің ер атануы

22.01.2020

Абылай ханның арындап тұрған кезінде Қаратал өзені бойындағы Үштөбе деген жерде қалмақпен бір қатты шайқас болып, қалмақтың аса зор Далаңқор деген батыры ортаға шығып, «жекпе-жек» ...

Толық оқу

Ескелдінің әуестігі

22.01.2020

Алдына жүгініп келген адамдарға Жанғабыл би ұдайы ағыл-тегіл сөз түйдектерін төгеді екен. Сонда 11-12 жастағы Ескелді бала:

Толық оқу

Айығып кеткен ақ тайлақ

15.01.2020

Балқаш бойындағы ауылдарды аралап қайту мақсатында екі би (Балпық би мен Ескелді би) сапарға шығады. Қаратал өзенін жағалап, жол бойы әзілдесіп келе жатса, мойнында тұмары, кекіл ж...

Толық оқу

Ақ бата

28.11.2019

Ақ бата. Бір күні таңертеңгілік қой өргенде Балпықтың зайыбы Сұлушаш малға барса, ең соңында малға ілеспей, қайта-қайта маңырап, малының басы көкқасқа қошқар тұрып апты. Сұлушаш кү...

Толық оқу