АТА-АНА ПАРЫЗЫ ЖӘНЕ ОТБАСЫНЫҢ БАЛА ТАҒДЫРЫНА ӘСЕРІ

Отбасы – баланың ең алғашқы мектебі. Мектепке дейін де, мектептен кейін де бала ең алдымен әке-шешесінен тәрбие алады. Айтылған ақылдан гөрі, көрген үлгі баланың санасына терең сіңеді. Ата-ананың бір-бірімен қалай сөйлесетіні, қалай ренжитіні, қалай кешіретіні – бәрі баланың ішкі дүниесінде із қалдырады. Ата-ананың басты парызы – баланы тек асырап-бағу емес. Баланың жанына тыныштық, жүрегіне сенім, санасына тұрақтылық беру. Бала өзін қауіпсіз сезінетін ортада ғана толыққанды дамиды. Ал ол қауіпсіздік – әке мен ананың бір-біріне деген адалдығы мен сыйластығынан басталады. Ерлі-зайыпты арасындағы сенім – баланың ішкі тірегі Ерлі-зайыптының бір-біріне адалдығы – тек жеке мәселе емес, ол баланың болашақ мінезіне тікелей әсер етеді. Үйде ұрыс-керіс көп болса, балада екі түрлі жағдай қалыптасады: біреуі – ішіне жабылып, тұйық болу; екіншісі – агрессия, ашушаңдық, сенімсіздік. Ал әке мен ана бір-біріне құрметпен қараса, пікір айырмашылығын айқайсыз шеше алса, бала да өмірде қиындықты сабырмен қабылдауды үйренеді. Бала үшін «әке мен ана – бір команда». Сол команда ыдыраса, баланың ішкі әлемі де шайқалады. Қазіргі қоғамда ажырасу неге көбейді? Ажырасудың бір ғана себебі жоқ. Ол – бірнеше фактордың қосындысы: 1. Түсініспеушілік пен сөйлесе алмау Көп отбасында мәселе жиналып қалады, бірақ ашық, сабырмен сөйлесу жоқ. Ұсақ реніш уақыт өте үлкен жарылысқа айналады. 2. Материалдық қиындықтар Кедейлік, тұрақсыз табыс, жұмыссыздық – жүйкеге салмақ түсіреді. Ақша жетіспеген жерде сабыр да азаяды. Бірақ мәселе кедейлікте емес, сол қиындықты бірге көтере алмауда. 3. Дайындықсыз неке Кей жастар отбасы деген жауапкершілікті толық сезінбей, сезімнің жетегінде үйленіп жатады. Ал тұрмыстың шындығы келгенде, шыдам жетпей қалады. 4. Әлеуметтік желінің әсері Басқаның «әдемі өмірін» көріп, өз отбасын салыстыру көбейді. Шынайы өмірдегі қиындықты қабылдамай, иллюзия қуалау да ажырасуға алып келеді. Тірі жетім және жалғызбасты ана – қоғам үшін қандай қауіп? Тірі жетім – ата-анасы бар, бірақ мейірімін сезінбеген бала. Мұндай балада сенім аз, өкпе көп болады. Ол қоғамға да сол күйімен шығады: біреуге сенбейтін, жүйеге қарсы, кейде қатыгез. Ал жалғызбасты ана – өте ауыр әлеуметтік жүк. Ана қанша мықты болса да, екі рөлді қатар алып жүру оңай емес. Уақыт та, күш те жетпейді. Бала көбіне бақылаусыз қалады, немесе ер адамның рөлін толық көрмей өседі. Бұл да болашақта психологиялық олқылыққа әкелуі мүмкін. Мәселе кінә тағуда емес. Мәселе – алдын алуда. Ажырасқан соң емес, ажырасуға жеткізбей әрекет ету. Шешім қайда? Отбасында диалогты күшейту. Сабыр мен кешірімді құндылық ретінде қайта көтеру. Жастарды некеге дейін отбасылық жауапкершілікке үйрету. Материалдық қиындықта бір-бірін жау емес, тірек ретінде көру. «Бала үшін шыдау» емес, «бала үшін дұрыс өмір сүру» қағидасын ұстану. Қорытынды ой. Мықты қоғам – мықты отбасынан басталады. Мықты отбасы – сенім мен адалдықтан басталады. Ал сенім мен адалдық – күнделікті әрекетпен дәлелденеді. Балаға ең қымбат мұра – байлық емес, ата-анасының бірлігі мен тыныш шаңырақ. ҮСЕН ЖАҚСЫЛЫҚҰЛЫ

---