Қазақ хандығының құрылуы мен тарихи маңызы

     Қазақ хандығы — қазақ халқының алғашқы ұлттық мемлекеті. Ол XV ғасырдың ортасында, шамамен 1465–1466 жылдары құрылды. Хандықтың негізін қалаған Керей хан мен Жәнібек хан Әбілқайыр ханның билігіне наразылық білдірген ру-тайпаларды бастап, Моғолстан жеріне қоныс аударып, дербес мемлекет құрды.

Қазақ хандығының құрылуы қазақ халқының саяси тұрғыдан бірігуіне, этникалық аумағының қалыптасуына және ұлттық санасының нығаюына зор ықпал етті. Алғашқы хан болып Керей хан сайланып, одан кейін билік Жәнібек ханның қолына өтті. Хандықтың бастапқы кезеңіндегі басты мақсат — тәуелсіздікті сақтау және қазақ тайпаларын бір орталыққа біріктіру болды.

XVI ғасырдың басында Қасым ханның тұсында Қазақ хандығы айтарлықтай күшейіп, жер аумағы кеңейді. Қасым хан қазақтың әдет-ғұрып заңдарын жүйелеп, «Қасым ханның қасқа жолы» атты заңдар жинағын енгізді. Осы кезеңде Қазақ хандығы халықаралық деңгейде танылып, Ресей мемлекетімен дипломатиялық байланыстар орнатты. Кейінгі жылдары хандықты Хақназар хан, Есім хан, Тәуке хан басқарды. Әсіресе Тәуке ханның тұсында қабылданған «Жеті жарғы» заңдар жинағы қазақ қоғамындағы тәртіп пен бірлікті сақтауға үлкен үлес қосты.

Қазақ хандығы жоңғар шапқыншылығы сияқты ауыр тарихи сынақтарға тап болғанымен, халықтың тәуелсіздік рухы мен мемлекеттілігі сақталып қалды. Қазақ хандығының құрылуы — қазақ халқы тарихындағы аса маңызды кезең. Ол мемлекеттілік дәстүрінің қалыптасуына, ұлттық бірліктің нығаюына және тәуелсіздік идеясын ұрпақ санасына сіңіруге негіз болды.

“Journiverse” білім беру орталығының оқушысы: Омирбаева Гулжан