Неге бәрі доллармен есептелінеді?

Әлемде тауарлар мен қызметтердің бағасы көбіне АҚШ доллары арқылы есептеледі. Бұл — кездейсоқ құбылыс емес, тарихи, экономикалық және саяси факторлардың нәтижесі. 

Бірінші себеп — тарихи фактор. 1944 жылы өткен  Бреттон-Вудс келісімі бойынша жаңа әлемдік қаржы жүйесі құрылды. Осы келісімге сәйкес, АҚШ доллары алтынмен байланыстырылған жалғыз валюта болды (1 унция алтын = 35 доллар). Басқа елдердің валюталары долларға тәуелді етілді. 1971 жылы бұл жүйе ресми түрде тоқтатылғанымен, доллардың әлемдік рөлі сақталып қалды.
Екінші себеп — АҚШ экономикасының күші. АҚШ  әлемде экономикасы тұрақты ел болып саналады. 2025 жылғы мәліметтер бойынша, АҚШ-тың жалпы ішкі өнімі шамамен 27 триллион доллардан асады, бұл әлемдік экономиканың шамамен 24–25%-ын құрайды. Осындай экономикалық қуат доллардың тұрақтылығын қамтамасыз етеді.
Үшінші себеп — мұнай мен шикізат саудасы. Әлемдік нарықта мұнай, газ және көптеген шикізат түрлерінің бағасы доллармен белгіленеді. Бұл жүйе “петродоллар” деп аталады. Сарапшылардың айтуынша, әлемдік мұнай саудасының 80–90%-ы доллармен жүргізіледі. Сондықтан елдер халықаралық саудада доллар қолдануға мәжбүр.
Төртінші себеп — резервтік валюта рөлі. Халықаралық есеп айырысуда доллардың үлесі өте жоғары. Халықаралық валюта қорының деректері бойынша, әлемдік орталық банктердің валюта резервтерінің шамамен 58–60%-ы доллармен сақталады. Бұл — доллардың ең басты әлемдік резервтік валюта екенін көрсетеді.
Бесінші себеп — халықаралық төлемдердегі үстемдік. Әлемдік қаржы жүйесінде доллар кеңінен қолданылады. SWIFT жүйесінің мәліметтері бойынша, халықаралық төлемдердің 40%-дан астамы доллармен жүзеге асады. Бұл оны әлемдік “қаржы тіліне” айналдырды.
Соңғы себеп — сенім. Қаржы жүйесінде ең маңызды фактор — тұрақтылық пен сенім. Доллар ондаған жылдар бойы сенімді валюта ретінде қалыптасты. Сол себепті инвесторлар мен мемлекеттер оны қолдануды жалғастырып келеді.

Әлемде бәрінің доллармен есептелуі — тарихи қалыптасқан жүйенің, АҚШ экономикасының күшінің және халықаралық сенімнің нәтижесі. Бүгінде еуро, юань сияқты басқа валюталар да дамып келе жатқанымен, доллар әлі де жаһандық қаржы жүйесінің негізгі тірегі болып отыр.