Абай Құнанбайұлы: жан, жағу туралы айтқаны

• Ердің туы – намыс. • Сен жаудан қашсаң, өмір сенен қашады. • Ердің Еділ тобығынан келмейді. • Жаныңнан күдер үзе соғыспасаң, Жауды күйрете алмайсың • Ерлік – ердің қасиеті, жүректілік - жігіттің қасиеті. • Жауды өлтірсең - өлімнен құтылдың, Өлтірмесең – өлімге тұтылдың. • Атақ – ерге сауға, олжа – елге сауға, олжа елдікі, оған тимегін. • Қырағының өзі де, көзі де батыр. • Ерлік – елеусіз қалмас. • Именіп жүріп көрген игіліктен, қарсыласып жүріп көрген бейнет артық. • Арпалысып жүріп алған абырой – өмірдің еш шырын рахаты. • Ерді ел үшін, жігітті жұрт үшін мақта. • Ежелден ел тілегі – ер тірегі, Адал ұл ер боп туса – ел тілегі. • Екі сырттан қанға батып таласса, Қарақұсқа жем болады. • Қой бастаған арыстан тобынан, арыстан бастаған қой тобы артық. • Командир – аға, солдат – іні. • Айқаймен ала алмайсың, Ақылмен, айламен алғын. • Жан аямай тиіскеннен жау жалт бере жөнеледі. • Айбындана шапқаннан ажал да сескенеді. • Екі сөзді – ер емес, серт – ер серігі. • Ту сыртыңнан түсірген дұшпанды торға түсір, Өршеленген жаудың үнін өшір. • Сабырлылық алдында дұшпан сасады, Сабырсыздан береке қашады. • Ер бақыты – ел қолында, Ел бақыты – ерлер қолында. • Өз қадірін білмеген – ер қадірін білмейді, Ер қадірін білмеген – ел қадірін білмейді. • Қорқақ – қаққа шөгіп өледі. • Белдескеннің белін сындыр, Тірескеннің тізесін бүктір. Қайратыңа әдісіңді жолдас ет, Әдісіңе ақылыңды жолдас ет. • Әдіссіздік – әлсіздік, Ептілік те - ерлік. • Қара бет болып қашқанша, Қайрат көрсетіп өлген артық! • Таяқтан тайсалмасаң, Семсерден сескенбесең, Жеңдім дей бер.

— Бауыржан Момышұлы

нақыл сөздер, Бауыржан Момышұлы

Тән сұлулығы қартаяды, жан сұлулығы қартаймайды. Тән сұлулығы мезгілге тәуелді, жан сұлулығы мезгілге тәуелді емес, өзіне өзі тәуелді.

— Бөкен би

тән, жан

Өлгендер қайтып келмейді, Шыққан жан қайтып енбейді.

— Қорқыт ата

өлім, жан

Бауыржан Момышұлының нақыл сөздері Атаның маған айтқан ақыл сөздері Алатын кезде – алға озып,беретін кезде артта бұғып қалатын,алғаны мен бергенін жіпке тізіп санайтын адамнан аулақ жүр.Ондай адамнан құтылудың өзі-үлкен олжа. * * * Адам ешкімге сенбей,бәріне күдіктеніп,айналасындағыларды ылғи “алдамшы”, “қу ”, “ нашар адамдар” деп ойлап жүрсе,тура сондай сұмырайлар кездесе береді,қасыңа топталып,жинала береді. * * * Өзгеден артық боламын деп арындама,шамаңды шақта.Тең түскенге қанағат ет. “Қанағат қарын тойғызар,қанағатсыздық жалғыз атын сойғызар” деген ата- бабаң.Бірақ тепкіге төзбе,ешқашан аяққа басылмағын. * * * Адам өмірге,мынау жарық дүниеге жылап келеді.Ата-ана,туған-туыс айналасы шат-шадыман қуанады.Кетеріңде өзгелер жылап,өзің ризашылықпен қуанып кететіндей істе... * * * Ғылым-білім деген-түпсіз тұңғиық.Жұмыр жердің бетінде оның түбіне жеткен жан жоқ.Дегенмен шетсіз-шексіз ілім-білім жолында әркім өзінің өресі,шама-шарқы жеткен жерге бір белгі-шыбық шаншып қалдырса,сол шыбық өсіп,өзінен кейінгіге сая болып,жол нұсқап жатса,есте қалған деген сол болады. * * * Мынау пәни жалғанда мінсіз адам болмайды.Бұл дүниедегі періштелер – сәбилер.Айыбың мен мініңді өзің түсінсең,санасыз болмағаның. * * * Өзіңді сыйлайтын жерге қайта-қайта жылтыңдап бара берме,қадірің кетеді. * * * Арман жаста да,кәріде де болады.Адамның ой-арманы ешқашан таусылмайды,оны орындауға жолың таусылады. * * * Іргетас мықты болуы керек деп көп айтамыз.Егер іргетастың үстіне қабырға берік қаланбаса,төбесі биіктеп еңселенбесе ,шатыры жақсы жабылмаса,қанша мықты болса да,іргетастың құны шамалы болып қалады. * * * Пышақ қаламның орнын ауыстыра алмайды.Пышақ кескен жер жазылып кетеді,қалам жазылған жер жазылмас жараға айналады. * * * Заң деген-әдет,адамгершілік деген-әдеп.Әдеп деген-басқаларға мейірімді болу. * * * “ Алла-аспанның да,жердің де сипаты ” деп жазылған Құранда.Кейбір адамдар оны сезінбесе де,жүрегінің бір түкпірінде осы өмірдегі арманынан басқа,мәңгіліктің,шексіз әлемнің шет жағасын көру арманы болады. * * * Бағың жанып,тасың өрге домаласа,арзанқол достар мен нағыз дұшпандарың көбейеді. * * * Человеку важно очиститься самому,сделать свою жизнь чистой,иначе он всю жизнь будет гоняться в слепую за счастьем спотыкаясь падая и калеч других.Нечистый не может быть счастливым. * * * Сырттай қарағанда бір-бірінен аумайтын ұқсас екі шам болыпты.Біреуі:“ Мен неткен әдемімін,мен қандай жарықпын,мен алаулап тұрмын,мені жұрт түгел көруге тиіс,көруге міндетті.Егер маған назар аудармаса,құлаймын да,бәрін өртеп жіберемін”,-депті.Екінші шам: “Менің жарығым айналама жетер ме екен,төңірегіме жарығым түгел түссе ғой,адасқан жолаушы сәулені көріп,жол тапса,менің жарығыммен біреу-кітап оқып,біреу-жазу жазса,енді біреу-кесте тіксе,менің жарығымның септігі тиіп,сәби шошымаса”,-депті.Мұны не үшін айтқанымды ары қарай өзің ойлан. * * * Ақымақтығыңды өзің ұғып түсінсең,ақылды болғаның,ал өзіңді ақылдымын деп сенсең,нағыз ақымақсың! Дайындаған-Шраздин Мадияр Зейнеп Ахметова «Бабалар аманаты» Алматы 2017 225-230 беттер

— Бауыржан Момышұлы

Бауыржан Момышұлының нақыл сөздері

Тіл — жұрттың жаны. Тілінен айырылған жұрт — жойылған жұрт.

— Халел Досмұхамедұлы

тіл, жұрт

Адам барлық жағынан да: түрі де, киімі де, жаны да сұлу болу керек.

— Антон Чехов

адам, сұлу

Ұлттың тілі — сол ұлттың жаны, жан-дүниесі. Ол жүректі соқтыртып тұрған қан тамыры сияқты. Егерде қан тамыры жабылып қалса, жүрек те соғуын тоқтатпай ма?

— Мұхтар Әуезов

ұлт, жан

Ұлт­жан­ды­лық­ты ауа­ның дең­гейiне кө­тер­ген үш ха­лық бол­са, екеуi — фран­цуз­дар мен по­ляк­тар, екi ха­лық бол­са, та­ғы сол екеуi. Ұлт­шыл­дық­пен ты­ныс­тау — олар үшiн та­би­ғи нәр­се. Па­риж­де қайт­қан Шо­пеннiң жү­регiн Вар­ша­ва­да­ғы шiркеу­ге қоюға ми­рас қылғаны ұмыт қал­май­ды. Ал Аме­ри­ка­ның жа­ла­уы­на шы­рыл­дауы қа­лай?

— Асқар Сүлейменов

Ұлт­жан­ды­лық, ауа